Aflevering 4

Met de introductie van het lage overdrachtsbelastingtarief van artikel 14, lid 2, Wet BRV 1970 op de verkrijging van woningen werd de notariële en fiscale praktijk geconfronteerd met een complicatie bij de verkrijging van onroerende zaken die mogelijk als woning kwalificeerden. De vraag of sprake is van een woning bleek namelijk niet in alle gevallen eenvoudig te beantwoorden en leidde in de praktijk tot vele discussies tussen belastingplichtigen en de fiscus. Inmiddels heeft de Hoge Raad meer duidelijkheid verschaft

Een zesstappenplan om heffing van overdrachtsbelasting te vermijden wegens de verkrijging van aandelen in een onroerendezaakrechtspersoon met vastgoed in dochtervennootschappen wordt als fraus legis aangemerkt. Waarover wordt nu overdrachtsbelasting geheven?

In de vorige twee artikelen van dit drieluik is de auteur ingegaan op de heffing van schenkbelasting bij doorschuiving van de ab-claim (‘De domme legataris’, FBN 2016, nr. 12) en bij afstempeling van pensioen in eigen beheer (‘De arme pensioenpartner’, FBN 2017, nr. 1). In deze bijdrage vestigt hij de aandacht op de herroepelijke schenking.

X heeft een woonboerderij en een aangrenzend stuk grasland (ruim 61 are) in eigendom verkregen. Naar aanleiding hiervan heeft het hof in navolging van de rechtbank geoordeeld dat over het grasland 6% overdrachtsbelasting is verschuldigd omdat het perceel niet kan worden aangemerkt als een aanhorigheid zodat artikel 14, lid 2, WBR niet van toepassing is. Het hof overweegt daartoe onder meer dat uitgaande van de verkeersopvattingen het perceel grasland niet tot de woonboerderij behoort. Dat het perceel grasland ten tijde van de aankoop door X uitsluitend kon worden betreden via het erf van de woonboerderij doet daaraan niet af. Anders dan van een erf, tuin of een bij een woning behorende opstal zoals een tuinhuisje of (een of meer) garages(s) kan met betrekking tot een perceel grasland dat wordt benut voor het hobbymatig houden en weiden van paarden in het algemeen niet worden geoordeeld dat sprake is van een aanhorigheid. Niet kan worden gezegd dat het grasland in gebruik is bij en dienstbaar is aan de functie van de woonboerderij als woning. Het ligt op de weg van X om aannemelijk te maken dat deze regel in het concrete geval uitzondering lijdt. Naar het oordeel van het hof heeft X daaraan niet voldaan. Het hiervoor gegeven oordeel ligt daarmee tevens in lijn met HR 29 april 1981 (BNB 1981/176) en Hof Arnhem-Leeuwarden 2 juli 2013 (Notamail 2013, nr 240). Verder volgt het hof het oordeel van de rechtbank dat X zich niet kan beroepen op het antwoord dat de staatssecretaris van Financiën heeft gegeven op vraag 16 van de KNB (zie FBN 2012, nr. 1) omdat deze vraag betrekking heeft op een perceel grond en water die onderdeel uitmaken van de tuin van de betreffende woning terwijl het onderhavige grasland geen deel uitmaakt van het erf of de tuin bij de woonboerderij.

X ontving een AOW-uitkering naar de norm voor een ongehuwde. De SVB heeft de uitkering verlaagd naar de norm voor gehuwden nadat X een geregistreerd partnerschap is aangegaan. X is het hier niet mee eens omdat zijns inziens sprake is van een duurzaam gescheiden leven, maar de Centrale Raad van Beroep heeft het betoog van X verworpen. X heeft al vele jaren een liefdesrelatie met zijn partner. Zij zien elkaar met enige regelmaat en hij blijft dan ook bij zijn partner slapen. Verder heeft X een levensverzekering afgesloten voor zijn partner en wil hij zijn erfenis nalaten aan zijn partner. X heeft gekozen voor het geregistreerd partnerschap omdat dit belastingtechnisch gunstiger uitwerkt dan een testament om te regelen dat de nalatenschap aan zijn partner ten goede komt. Aldus hebben zij gekozen voor een zakelijke regeling waaruit blijkt van het zorgdragen voor elkaars huidige en toekomstige financiële situatie. Dit alles staat in de weg aan de conclusie dat X en zijn partner ieder een eigen leven leiden als waren zij ongehuwd [Redactie: zie in dit verband ook Notamail 2016, nr. 277].