Aflevering 2

Vanwege de kernwaarden die het aanbestedingsrecht aan het handelen van overheden ten grondslag legt, is het juist voor crisissituaties van groot belang.

Zwei Seelen wohnen ach! in meiner Brust, die eine will sich von der andern trennen; Johann Wolfgang von Goethe, Faust I, vers 1112-1113. aldus Goethe in zijn beroemde levenswerk Faust. Zo’n tweehonderd jaar nadat deze woorden werden geschreven, zien we die twee ‘zielen’ met elkaar om voorrang strijden bij de toepassing van het transparantiebeginsel op de regels voor de gunningscriteria. Vooralsnog lijkt de strijd onbeslist.

Van der Wal en Ninck Blok wezen in december 2021 in het Tijdschrift voor Aanbestedingsrecht en staatssteun (TA 2021/84) erop dat de wijze van implementatie van de terugkijktermijn van de uitsluitingsgrond collusie in de Aanbestedingswet (AanbW) onhoudbaar is. In dit artikel wordt nader toegelicht dat de regels over deze uitsluitingsgrond zowel ten aanzien van terugkijktermijn alsook op andere onderdelen aan herziening toe zijn. In dit eerste deel van dit tweeluik gaat het over de terugkijktermijn en de proportionaliteitstoets. In het tweede deel zal het gaan over het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA), de Gedragsverklaring aanbesteden (Gva) en een mededingingsregister.

De Communautaire aanbestedingsrichtlijnen voorzien in de mogelijkheid van uitsluiting van deelname aan aanbestedingen van ondernemers die de Mededingingswet (Mw) of een ander regulatoir verbod hebben overtreden. In de praktijk komt het regelmatig voor dat een aanbestedende dienst in het kader van een integriteitstoets op basis van uitsluitingsgronden moet bepalen hoe om te gaan met dergelijke overtreders. Nu is het nog aan de overtreders om zelf in het UEA aan de aanbestedende dienst te melden of sprake is van een relevante mededingingsovertreding. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) of de screeningsautoriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, Justis, zouden in een mededingingsregister moeten voorzien, waardoor aanbestedende diensten (en eventueel ook concurrenten) actuele en adequate informatie over overtreders en overtredingen krijgen.

Het aanbestedingsrecht biedt de mogelijkheid om opdrachten voor te behouden aan sociale werkplaatsen, sociale ondernemingen en programma’s voor beschermde arbeid (‘voorbehouden opdrachten’). Een mogelijkheid die relatief weinig lijkt te worden toegepast. De vraag is dan ook wat deze mogelijkheid in het aanbestedingsrecht precies inhoudt (‘wat zijn het’), hoe van deze mogelijkheid gebruik kan worden gemaakt (‘hoe werkt het’) en of men hier (nog) meer gebruik van kan maken in Nederland (‘werkt het in Nederland’).

(17-01-2022, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1351, Tweede Kamer)

(24-01-2022, Kamerstukken II 2021/22, 29936, nr. 61)

H.P.C.W. Strang, S.G. Tichelaar, P. Heijnsbroek en A.F. de Jong

m.nt. S. Elbertsen, E.W.J. de Groot en W.I. de Vries