Aflevering 8

Dit is de twaalfde in een serie columns waarin de heer mr. N. van Raalte (voormalig raadsheer in het gerechtshof Arnhem) aandacht geeft aan zaken die rechters en andere deelnemers aan het rechtsproces in de gewone praktijk van alledag tegenkomen. Reacties op deze column kunt u rechtstreeks naar de auteur sturen (ophir@planet.nl).

Op 29 januari 2002 wordt een oudere vrouw aangerand en bedreigd door een jongen in een bos in de gemeente Barneveld. Hij komt heel dicht bij haar staan en zegt: “Laat me je tieten zien”. Als zij afwijzend reageert zegt hij: “Ik ga je lek steken” en gedraagt zich dreigend. De vrouw doet aangifte, de minderjarige wordt na een behandeling in drie instanties, veroordeeld. De bewezenverklaring lijkt bij nadere beschouwing vragen op te roepen van gedragswetenschappelijke en logische aard.

Vanaf begin 2005 loopt bij het programma Civiele Sectoren, een project onder mijn leiding om de gerechten op de veranderingen in verband met de afschaffing van het verplicht procuraat voor te bereiden, het project Landelijk procederen. De nu bij een groot deel van de civiele zaken bij de rechtbanken en hoven bestaande verplichting tot inschakeling van een procureur, de plaatselijke advocaat, gaat in 2008 verdwijnen. Het betreffende wetsvoorstel ligt nu bij de Eerste Kamer en de minister van Justitie wil het verplicht procuraat per 1 maart 2008 afschaffen. Mogelijk wordt dat september 2008, want de voor de hoven noodzakelijke technische ondersteuning is dan pas bruikbaar. Wat is de impact van die afschaffing, is de verandering overzichtelijk of is het moeizaam? Met dit artikel wil ik die impact schetsen en een indruk geven van wat het project doet om de afschaffing zo soepel mogelijk te laten verlopen. Maar eerst iets over het programma Civiele Sectoren.

De Commissie Gelijke Behandeling doet uitspraken op een maatschappelijk belangrijk terrein. De gevolgen van haar uitspraken zijn voor de toetsing door de gewone rechter niet onmiddellijk duidelijk. Wat is bijvoorbeeld het gevolg indien er sprake is van nietigheid op grond van artikel 9 van de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB)? Trema besteedt in een serie van drie artikelen, waarvan dit het eerste is, aandacht aan dit onderwerp.

De hoven doen belangrijk werk, maar dat is niet altijd zichtbaar. Ze zijn eigenlijk het middelste kind van het gezin, zegt Joost van Dijk, president van het hof Leeuwarden. Dit hof heeft het initiatief genomen om de hoven meer op de kaart te zetten door een conferentie te organiseren met het thema ‘De meerwaarde van hoger beroep’. Tijdens deze tweedaagse conferentie op het Waddeneiland Terschelling (op 9 en 10 november 2007) zal vanuit drie verschillende invalshoeken worden gekeken naar het hoger beroep: de eerste lijn, de procesdeelnemers en de buitenwereld. De conferentie is al met veel enthousiasme ontvangen: maar liefst 280 hovelingen hebben zich aangemeld. Reden genoeg voor Trema om eens te spreken met de president van het organiserend hof en hem te ondervragen over dit onderwerp. Na afloop van de conferentie zullen in een speciale Trema-editie diverse bijdragen en uitkomsten worden gepresenteerd.

In de rechtspraak worden grote en kleine zaken berecht, die vaak nauw verbonden zijn met de plaats van handeling. In de rubriek ‘De Vindplaats’ keren leden van onze redactie of gastschrijvers terug naar de plaats van handeling in een soms meer, soms minder geruchtmakende zaak. Foto’s tonen de vindplaats en een toelichting memoreert de uitspraak.

In de rubriek ’Personalia’ worden de Koninklijke Besluiten van de benoemingen en ontslagen van de leden van de zittende en staande magistratuur gepubliceerd. De redactie heeft ervoor gekozen de KB’s van de plaatsvervangers en gerechtsauditeurs niet in deze rubriek op te nemen.

NVvR-Mededelingen01-10-2007

Plaatsvervangers01-10-2007

In de rubriek ABC geeft Trema mensen die binnen of buiten de rechterlijke macht werkzaam zijn, het woord over de kwaliteit van rechtspraak. De beginletter van de achternaam van de auteur is gelijk aan de beginletter van het kernwoord dat de auteur als uitgangspunt heeft genomen voor deze bijdrage. Deze keer is het woord aan mr. F. Quadekker, vice-president in de strafsector van de rechtbank ’s-Gravenhage.

Op 16 maart 2007 hield de Hoge Raad een interne conferentie over ‘Kwaliteit van de rechtspleging, met name in het licht van rechterlijke samenwerking’. Tijdens die conferentie kwamen intrigerende thema’s aan de orde. Rechterlijke samenwerking is intussen niet meer weg te denken uit de Rechtspraak, maar wat betekent dit fenomeen voor de Hoge Raad?1 In de lagere rechtspraak is de kwaliteitsbevordering voortvarend ter hand genomen, onder meer door middel van het kwaliteitssysteem RechtspraaQ. Zou de organisatie van de Hoge Raad gebaat kunnen zijn bij de invoering van een dergelijk kwaliteitssysteem? Rechterlijke samenwerking, rechtersregelingen en kwaliteitssystemen zijn eigentijdse manieren om de rechtseenheid te bevorderen. Tegen deze achtergrond kwam het idee op om een workshop voor te bereiden die niet aan deze thema’s is gewijd, maar aan de meest traditionele vorm om rechtseenheid te dienen, namelijk door middel van de uitspraken van de Hoge Raad zelf. Het thema van de rechtseenheid wordt dan benaderd vanuit het perspectief van de rechtsvinding. Hoe draagt de Hoge Raad in zijn beslissingen en motiveringen zelf bij aan rechtseenheid? En welke keuzen en beslissingen liggen daaraan ten grondslag? Deze vragen leidden tot een boeiende discussie over de eigen jurisprudentie. In dit artikel wordt de context van die discussie geschetst.