Aflevering 6695

Uit het preadvies voor de KNB over de fiscaalrechtelijke en civielrechtelijke regelingen die bij de bedrijfsoverdracht een rol spelen, blijkt dat de komende tien jaar jaarlijks ongeveer tussen de 15.000 en 20.000 bedrijfsoverdrachten zullen plaatsvinden.H.J. de Kluiver en I.J.F.A van Vijfeijken, Inleiding bij Bedrijfsopvolging, civielrechtelijke en fiscaalrechtelijke aspecten, preadvies voor de KNB, Sdu Uitgevers, 2005, blz. 19. De omzetbelastingaspectenDe omzetbelasting wordt ook wel aangeduid als BTW. Wij hanteren in deze bijdrage de term ‘omzetbelasting’. van bedrijfsoverdrachten vielen buiten het bestek van het preadvies. In deze bijdrage gaan wij in op de aandachtspunten voor de heffing van omzetbelasting bij het opstellen van contracten voor bedrijfsoverdrachten. Wij maken daarbij een onderscheid tussen de bedrijfsoverdracht via de verkoop van aandelen en de bedrijfsoverdracht via een activa/passiva transactie.

In het verleden werd er levendig gehandeld in (vrijwel) lege vennootschappen met een vervangingsreserve (sinds 2001 spreken we van herinvesteringsreserve). Na verkoop aan een derde die geen verhaal bood (de katvanger) werd de vennootschap leeggehaald en de vennootschapsbelasting die werd verschuldigd doordat de vervangingsreserve in de winst vloeide, werd nimmer betaald. De wetgever heeft op deze praktijken gereageerd. Op grond van art. 40 Invorderingswet 1990 (hierna: Inv.) kan de grootaandeelhouder na vervreemding van aandelenBlijkens de Nota naar aanleiding van het Verslag (Kamerstukken II, 2000-2001, 27 209, nr. 6, blz. 83) moet aan het begrip “vervreemding” dezelfde betekenis worden toegekend als die welke in de rechtspraak op het gebied van winst uit aanmerkelijk belang is gevormd. De fictieve vervreemdingen van art. 4.16 Wet IB 2001, zoals het verlenen van koopopties, vallen daar niet onder. Blijkens art. 40, § 1.2, Leidraad Invordering 1990 is de vervreemding de verkooptransactie en niet de (doorgaans latere) levering van de aandelen. onder omstandigheden door de Ontvanger aansprakelijk worden gesteld voor vennootschapsbelasting welke door de BVIn dit artikel ga ik uit van de verkoop van aandelen in een BV. Grofweg gezegd geldt art. 40 Inv. voor vennootschapsbelastingplichtige lichamen, dus bijvoorbeeld ook voor een coöperatie (zie art. 40, vierde lid, Inv.). wordt verschuldigd tot drie jaar na die vervreemding. Dit betekent dat de grootaandeelhouder aansprakelijk kan zijn over een periode waarin hij geen zeggenschap (meer) heeft. Benadrukt zij, dat het huidige art. 40 Inv. verder gaat dan alleen aansprakelijkheid voor belastingschulden voortvloeiende uit een herinvesteringsreserve. Een verkoper moet er dan ook op bedacht zijn of art. 40 Inv. naar aanleiding van een aandelentransactie toepassing kan vinden. In dit artikel ga ik na hoe de verkoper de risico’s kan beperken, bijvoorbeeld door garanties van de kopende partij te bedingen.

In deze bijdrage wordt ingegaan op enkele fiscale valkuilen die kunnen spelen bij de aankoop van de aandelen in een vennootschap die als dochtermaatschappij is gevoegd in een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting. Naast de normale fiscale aandachtspunten die spelen bij de aankoop van een vennootschap, spelen bij de koop van een vennootschap uit een fiscale eenheid vaak namelijk nog bijzondere problematieken. Deze bijdrage richt zich alleen op de specifieke fiscale-eenheidsproblematiek.

1. De bijdragen aan het themanummer ‘Fiscale garanties in overnamecontracten’ zijn vanuit fiscaal perspectief geschreven voor de jurist. Is het mogelijk enkele civielrechtelijke kanttekeningen te maken bij de betekenis van dergelijke garanties en mogelijk enkele wegen aan te geven die aan de (vermeende) kracht van garanties afbreuk kunnen doen? Aan de beantwoording van die door de redactie van het WPNR gestelde vraag zetten wij ons graag, beseffend dat de geboden ruimte slechts de bespreking van enkele civielrechtelijke kwesties toestaat. In sommige gevallen volstaan we met verwijzing naar relevante rechtspraak of literatuur.

In contracten over de overdracht van een onderneming of van aandelen, plegen garanties te worden opgenomen. Die garanties zien op een breed scala van onderwerpen. In dit themanummer wordt aandacht besteed aan garanties die betrekking hebben op fiscale aspecten van bedrijfs- en aandelenoverdrachten. De civilist zal hier kennis moeten hebben van het fiscale recht, de fiscalist zal zich ervan bewust moeten zijn dat het begrip garantie in het civiele recht niet eenduidig is. Dit snijvlak van rechtsgebieden levert boeiende beschouwingen op. De redactie zegt de auteurs van dit themanummer hartelijk dank voor hun bijdragen.

Stichting tot bevordering der Notariële Wetenschap, Amsterdam

Een bedrijfsovername vindt veelal plaats in de vorm van een transactie van aandelen in een vennootschap, waarin een onderneming - eventueel met een bijbehorend bezit van onroerende zaken - wordt gedreven. Een dergelijke aandelentransactie kan leiden tot de verschuldigdheid van overdrachtsbelasting ingeval de aandelen worden aangemerkt als onroerende zaken ex art. 4 WBR. Voorts kan de verkrijger van die aandelen worden geconfronteerd met een (latente) overdrachtsbelastingschuld als gevolg van eerder verrichte of toekomstige rechtshandelingen.

Bij KB de dato 9 januari 2007 zijn benoemd tot