Aflevering 6802

In dit themanummer heeft mr. X.G.R. Auerbach een overzicht gegeven van de regeling die in het wetsvoorstel is opgenomen ten aanzien van het zogeheten ‘afgezonderd particulier vermogen’.Waar het zinsverband het toelaat, gebruiken wij de afkorting APV. Wij gaan in onze bijdrage dan ook uit van de veronderstelling dat de wettekst en de daarin opgenomen regeling de lezer op hoofdlijnen bekend zijn. In deze bijdrage wordt het regime voor afgezonderde particuliere vermogens nog eens tegen het licht gehouden, maar dan aan de hand van een analyse van de reikwijdte van het begrip ‘afgezonderd particulier vermogen’ zoals dat volgt uit de parlementaire behandeling. Bij deze analyse nemen wij de Anglo-Amerikaanse trust als voorbeeld.

Op 20 april 2009 werd bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal ingediend het wetsvoorstel tot wijziging van de Successiewet en enige andere belastingwetten (vereenvoudiging bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur in de Successiewet 1956, alsmede introductie van een regeling voor afgezonderd particulier vermogen in de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Successiewet 1956).Kamerstuk nummer 31 930. De verlaging van de tarieven, de afschaffing van het recht van overgang en de aanpassing van de bedrijfsopvolgingsregeling kosten de schatkist in totaal € 307 miljoen. Iets meer dan tweederde van de dekking hiervoor wordt gevonden in het belasten van afgezonderd particulier vermogen in de inkomstenbelasting (€ 150 miljoen) en de schenk- en erfbelasting (€ 60 miljoen). Reden genoeg om de voorgestelde wettelijke regeling voor afgezonderd particulier vermogen aan een kritische beschouwing te onderwerpen.

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. Op zijn zachtst gezegd, leverde het bestuderen van de ‘nieuwe’ fictiebepalingen, zoals neergelegd in wetsvoorstel 31 930, na ‘150 jaar’ Kamerstukken II, vergaderjaar 2008-2009, 31 930, nr. 4, p. 5 en 6. De Raad van State drukt zich daar als volgt uit: ‘Het successierecht is sinds de invoering in 1859 in wezen hetzelfde gebleven wat betreft zijn systematiek. [...]. Hoewel de wet meermalen gewijzigd is hij in zijn huidige opzet verouderd gebleven.’ En op p. 6: ‘De meeste van deze fictiebepalingen zijn ingevoerd bij de Wet van 24 mei 1897, Stb. 154, en sedertdien niet wezenlijk gewijzigd.’ De Staatssecretaris van Financiën realiseert zich eveneens dat hij met oude wetgeving van doen heeft oftewel: ‘Het is inderdaad zo dat het huidige stelsel van belastingen een andere is dan 150 jaar geleden toen de basis voor de huidige successiewet werd gelegd.’ (p. 2). wachten, een ‘kleine’ deceptie op. En dat terwijl de fictiebepalingen toch het dogmatische hart van de successiewetgeving genoemd mogen worden, althans mogen ‘worden geacht’ dit te zijn. In de memorie van toelichting van de wijzigingen in 1956 werd opgemerkt: Kamerstukken II, vergaderjaar 1953-1954, 915, nr. 3, p. 16.

De huidige Successiewet kent een aantal faciliteiten voor de verkrijging van een onderneming krachtens schenking of erfrecht. Het wetsvoorstel SuccessiewetVoluit: Wijziging van de Successiewet 1956 en enkele andere belastingwetten (vereenvoudiging bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur in de Successiewet 1956, alsmede introductie van een regeling voor afgezonderd particulier vermogen in de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Successiewet 1956), Kamerstukken II, vergaderjaar 2008-2009, 31 930 nr. 2. bevat een aantal wijzigingen van de huidige regeling. In dit artikel beschrijf ik de voorgestelde regeling en ga ik na of een aantal knelpunten van de huidige regeling opgelost is. Belangrijke knelpunten in de huidige regeling zijn:

In de bijdragen die hiervoor zijn opgenomen zijn de meest omvangrijke onderwerpen van het wetsvoorstel aan de orde gekomen. In deze bijdrage worden diverse onderwerpen besproken die nog niet eerder aan de orde kwamen. Zo zal worden stilgestaan bij de nieuwe tariefstructuur, wijzigingen in de heffingsgrondslag, waaronder de fiscale behandeling van herroepelijke schenking en wijzigingen in de waarderingsvoorschriften, het recht van overgang, het partnerbegrip, de nieuwe regeling van ANBI’en SBBI’s en enkele aangekondigde wijzigingen in de inkomstenbelasting.

In het ‘Wetsvoorstel tot wijziging van de Successiewet 1956 en enige andere belastingwetten’ is een wijziging van de Natuurschoonwet 1928 opgenomen.Zie Kamerstukken II, vergaderjaar 2008-2009, 31 930, nr. 2, art. VII, p. 20. Ter voorkoming van misbruik van de landgoedvrijstelling voor de successiebelastingen wordt voorgesteld een bezitstermijn van één jaar voorafgaande aan de schenking resp. het overlijden op te nemen. In het onderstaande wordt verder op deze wijziging ingegaan.

Wijzigingen in de Successiewet en inkomstenbelasting