Aflevering 7060

Wanneer één of meer (fictieve) onroerende zaken, beperkte rechten daarop of de economisch eigendom daarvanHierna kortheidshalve geduid met de verzamelnaam (fictieve) onroerende zaken. binnen concernverhoudingen worden overgedragen, kan dat onder bepaalde voorwaarden zonder heffing van overdrachtsbelasting. Art. 15, eerste lid, onderdeel h, Wet op belastingen van rechtsverkeer 1970 (hierna: WBR) jo. art. 5b Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer (hierna: UBBR) bevat namelijk een specifieke vrijstelling voor dergelijke overdrachten, de zogeheten ‘interne reorganisatievrijstelling’. Aan toepassing van die vrijstelling kleven een aantal voorwaarden, waarvan een deel per 1 juli 2013 is gewijzigd (zie Stb. 2013, 224). In dit artikel worden de per die datum doorgevoerde veranderingen inhoudelijk besproken en becommentarieerd, wordt aandacht besteed aan de afwijkende samenloop met andere aanhoudingseisen en worden enkele complicaties bij specifieke rechtsfiguren belicht. Samenvattend kan worden gesteld, dat de wijzigingen betreffende art. 5b UBBR ingrijpend ogen maar materieel gezien meevallen. Onverminderd belangrijk blijft om in de praktijk de wijzigingen van en binnen concernstructuren door de tijd heen goed te monitoren, ten einde onbedoelde (overdrachts)belastingheffing te voorkomen.

In deze bijdrage sta ik stil bij de heffing van overdrachtsbelasting indien een belegger een of meer participaties in vastgoedfondsen verkrijgt. Met een vastgoedfonds doel ik op een niet-rechtspersoonlijkheid bezittende beleggingsinstelling, zoals een personenvennootschap of een ander contractueel of fiduciair arrangement. Een verkrijging van een participatie in een vastgoedfonds wordt sinds 2014 exclusief geregeerd door art. 2 WBR. Dat is het onderwerp van mijn bijdrage in dit themanummer. Rozendal bespreekt op een andere plaats in dit nummer de verkrijging van een aandeel in een rechtspersoon, zoals een beleggingsmaatschappij die als naamloze vennootschap is georganiseerd.A. Rozendal, “De toegenomen reikwijdte van art. 4 WBR” opgenomen vanaf p. 391 in dit themanummer. Dan is art. 4 WBR van toepassing. Mijn bespreking beperkt zich echter tot de behandeling van de regeling van art. 2, lid 2 e.v. WBR. De achtergrond van deze regeling is overigens de reparatie van Scheepjeshof-arrest, waarin de Hoge Raad oordeelde dat bij samenloop tussen art. 2 en 4 WBR de laatstgenoemde voorgaat.HR 15 oktober 2004, BNB 2005/52. Met de aanpassing in 2014 is dat niet langer het geval: art. 2 WBR regelt de verkrijgt van participaties in vastgoedfondsen thans exclusief.

In dit artikel ga ik in op diverse aspecten van de vrijstelling overdrachtsbelasting bij splitsing zoals deze is opgenomen in art. 15 lid 1 letter h van de Wet op belastingen van rechtsverkeer (hierna: WBR) juncto art. 5c Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer (hierna: UBRV). De faciliteit kent een zeer beperkte wetsgeschiedenis en er is tot op heden nauwelijks literatuur en jurisprudentie over deze faciliteit verschenen. Reden te meer deze voor de praktijk belangrijke faciliteit eens aan een nadere beschouwing te onderwerpen. In dit artikel zal ik in onderdelen 2 en 3 het wettelijk kader en de geschiedenis van de totstandkoming van de faciliteit beschrijven. In onderdeel 4 beschrijf ik het object en het subject van de vrijstelling gevolgd door een analyse van de anti-misbruiktoets in onderdeel 5.

De overdrachtsbelastingwetgeving en in het bijzonder art. 4 WBR, vormt voor mij een intrigerend onderdeel van de fiscale wetgeving. Wellicht heeft het te maken met het feit dat de WBR van oorsprong weliswaar een civielrechtelijk karakter heeft, maar in de loop der jaren steeds economischer van aard lijkt te worden.Zie ook J.C. van Straaten, Wegwijs in de overdrachtsbelasting, 19de druk, ’s-Gravenhage; Sdu 2014, paragraaf 1.2.1. Deze ontwikkeling leidt tot een boeiend speelveld - vaak ingewikkeld, dan weer frustrerend - waarin belastingplichtigen worden geconfronteerd met vele wettelijke aanpassingen en interessante rechtspraak. In art. 4 WBR, het onderwerp van deze bijdrage, komt dit samenspel tussen de juridische en economische benaderingswijze volop tot uitdrukking. De nadruk op een economische benadering waardoor art. 4 WBR in toenemende mate wordt gekenmerkt, gaat gepaard met een substantiële vergroting van het toepassingsbereik van deze bepaling. Een steeds grotere groep belastingplichtigen loopt tegenwoordig het risico binnen het bereik van deze bepaling te vallen. Dit raakt niet alleen de kopers van aandelen in rechtspersonen die vastgoed bezitten als potentieel belastingplichtigen, maar ook de verkopers van dergelijke aandelen die zich als gevolg van het grotere toepassingsbereik van art. 4 WBR in toenemende mate geconfronteerd zien met de overdrachtsbelasting als een prijsdrukkend aspect.

Reporting, controle en toezicht: ZIFO congres 2015

Dit themanummer van het WPNR is geheel gewijd aan de overdrachtsbelasting. In

Allereerst in vogelvlucht een chronologisch overzicht van recente rechtspraak van de Hoge Raad, gewezen in het kader van de heffing van overdrachtsbelasting.

Bij ministerieel besluit de dato 9 april 2015 is de