Aflevering 7169

Het Nederlandse handelsregister vervult een belangrijke functie in het economisch verkeer.Nederland kent een handelsregister sinds 15 maart 1921. Het eerste handelsregister had als belangrijkste doel de rechtszekerheid te dienen door informatie te verstrekken over de aan het economisch verkeer deelnemende rechtssubjecten. Zie Groene Serie Rechtspersonen commentaar op art. 2. De gedachte is dat in het handelsregister bepaalde relevante informatie is opgenomen over alle Nederlandse bedrijven en rechtspersonen evenals alle andere organisaties die deelnemen aan het economisch verkeer, opdat ondernemers en anderen kunnen zien met wie ze zakendoen. Het handelsregister kan daarom ook worden aangeduid als de burgerlijke stand van ondernemend Nederland.Helemaal zuiver is deze omschrijving overigens niet, omdat bijvoorbeeld een vereniging van eigenaars en een kerkgenootschap zich ook moet inschrijven. Het handelsregister kent een drietal doelen: i) de bevordering van de rechtszekerheid in het economisch verkeer;Zie in dat kader art. 25 Hrgw en art. 2:6 BW. ii) de verstrekking van gegevens van algemene, feitelijke aard over de samenstelling van ondernemingen en rechtspersonen ter bevordering van de economische belangen van handel, industrie, ambacht en dienstverlening; en iii) het registreren van alle ondernemingen en rechtspersonen als onderdeel van de gegevenshuishouding die bijdraagt aan het efficiënt functioneren van de overheid.Zie art. 2 Hrgw 2007.

Het WPNR heeft een mooi notarieel onderwerp gekozen voor dit themanummer, privacy en openbare registers. Openbare registers zijn een dagelijks te raadplegen bron voor het uitoefenen van de notariële werkzaamheden. Een nog in te voeren register is het UBO-register. Overigens heeft de wetgever aangegeven, dat we het geen UBO-register mogen noemen omdat het onderdeel uitmaakt van het handelsregister. Maar ik hanteer deze term voorlopig toch maar omwille van de herkenbaarheid.

1. De wet van 11 juli 2013 tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek wat de zakelijke zekerheden

Het Kadaster beheert de openbare registers en kadastrale registratie inzake registergoederen. De gegevens in deze registers zijn openbaar. De wetgever heeft gekozen voor openbaarheid om onder andere de rechtszekerheid ten aanzien van registergoederen te waarborgen. Wel kennen verschillende wetten beperkingen voor het verstrekken van verzamelingen van persoonsgegevens.

Bij KB de dato 26 september 2017 is benoemd tot

Ter bevordering van een vlot rechtsverkeer en de rechtszekerheid kent Nederland vele openbare registers. De openbaarheid begint tegenwoordig echter te wringen met het toenemend belang van privacy. In dit themanummer buigen de auteurs zich over de in dit verband belangrijke registers, en schetsen de regelgeving, de spanning met het privacyrechtelijke kader, en bespreken zij oplossingen en alternatieven.

De openbare registers voor registergoederen zijn voor iedereen toegankelijk.Dit uitgangspunt was niet anders onder het oude recht. Zo stond in art. 1265 oud BW: ‘De bewaarders der hypotheken zijn gehouden aan alle degenen die zulks verlangen inzage te geven van hunne registers, en een afschrift uit te leveren van de akten welke op hunne registers zijn overgeschreven, en van de bestaande inschrijvingen en aanteekeningen, of wel een getuigschrift dat er geen bestaan (...).’ Eenieder kan inzage verzoeken bij de Dienst voor het kadaster en de openbare registers (‘het Kadaster’).Art. 3:16 BW juncto 99 Kw. Zie hierover verder de bijdrage van Kloek-Tromp v.a. p. 853 in dit nummer. Deze openbare registers dienen het publiciteitsbeginsel in het goederenrecht, dat wordt gezien als een instrument voor het bewerkstelligen van rechtszekerheid met betrekking tot goederenrechtelijke rechten.PG Inv. Boek 3,5,6, Kadasterwet, p. 3. ‘Het in ons land vigerende stelsel van openbare registers voor registergoederen beoogt een instrument te zijn om de rechtszekerheid ten aanzien van deze goederen te bevorderen.’ Zie ook PG Inv. Boek 3,5,6, Kadasterwet, p. 18. De focus ligt hier op onroerend goed, de overige registergoederen; teboekstaande schepen en luchtvaartuigen laat ik achterwege. Daarmee is het beginsel nauw verbonden met de absolute werking van goederenrechtelijke rechten. Omdat deze rechten tegen eenieder werken vereist het publiciteitsbeginsel dat deze rechten voor derden kenbaar zijn.Asser/Mijnssen-de Haan 2001, p. 281.