Rechtbank Overijssel, 23-03-2022, ECLI:NL:RBOVE:2022:774, C/08/244145 / HA ZA 20-79
Rechtbank Overijssel, 23-03-2022, ECLI:NL:RBOVE:2022:774, C/08/244145 / HA ZA 20-79
Gegevens
- Instantie
- Rechtbank Overijssel
- Datum uitspraak
- 23 maart 2022
- Datum publicatie
- 23 maart 2022
- ECLI
- ECLI:NL:RBOVE:2022:774
- Zaaknummer
- C/08/244145 / HA ZA 20-79
Inhoudsindicatie
Megahome. Eindvonnis. Er is sprake van losstaande en een samenstel van paulianeuze rechtshandelingen. Door interne verrekeningen droegen de failliete vennootschappen het actief vrijwel ‘om niet’ over. Het faillissementstekort staat vast. Beoordeling van de benadeling vindt ex nunc plaats. Wetenschap van benadeling was aanwezig vanaf opzegging financiering. Dividenduitkering is ‘om niet’ en onverplicht verricht. Schriftelijke geldleningsovereenkomst betrof rompovereenkomst. Feitelijke overboeking duidt op paulianeuze geldlening. Toewijzing van vorderingen tot verklaring voor recht en ongedaanmaking. Niet-ontvankelijkheid t.a.v. driepartijen-overeenkomsten.
Zie ook ECLI:NL:RBOVE:2022:775
Voor herstelvonnis zie ECLI:NL:RBOVE:2022:1581
Uitspraak
vonnis
Team kanton en handelsrecht
Zittingsplaats Almelo
zaaknummer / rolnummer: C/08/244145 / HA ZA 20-79
Vonnis van 23 maart 2022
in de zaak van
Mr. J. VAN DER HEL, in zijn hoedanigheid van curator in de faillissementen van de besloten vennootschappen
Megahome.nl B.V.,
NPB Beheer B.V.,
Megahome.nl Beheer B.V.,
Megahome.nl Grond B.V.,
NPB Bouw B.V.,
NPB Bouwbedrijf B.V.,
MEGA Bouwbedrijf B.V.,
NPB Onroerend Goed B.V. en
Megahome.nl Bouw B.V
kantoorhoudende in Enschede,
hierna te noemen: de curator,
eiser,
advocaat mr. M.T. Nooijen te Enschede,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
NEBO VASTGOED B.V.,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
JDA PARTICIPATIES B.V.,
3. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
NPB PARTICIPATIE B.V.,
4. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
WIEKO B.V.,
5. de stichting
STICHTING ADMINISTRATIEKANTOOR MEGAHOME.NL,
alle gevestigd in Zenderen,
hierna tezamen te noemen: NEBO c.s., of afzonderlijk: Nebo, JDA Participaties, NPB Participatie, Wieko en STAK,
gedaagden,
advocaat mr. H. Reitsma te Amsterdam.
1 De procedure
In deze procedure zijn de volgende stukken gewisseld:
- -
-
i) dagvaarding d.d. 3 januari 2020;
- -
-
ii) akte van de zijde van de curator d.d. 4 maart 2020 met 172 producties;
- -
-
iii) akte intrekking productie en wijziging dagvaarding van de zijde van de curator d.d. 3 juni 2020;
- -
-
iv) conclusie van antwoord d.d. 24 juni 2020 met 113 producties;
- -
-
v) conclusie van repliek tevens houdende aanvulling van gronden en vermindering/vermeerdering van eis d.d. 10 februari 2021 met 129 producties;
- -
-
vi) akte ter aanvulling van de conclusie van repliek d.d. 23 juni 2021 met 2 producties;
- -
-
vii) conclusie van dupliek d.d. 15 september 2021 met 27 producties;
- -
-
viii) B8 formulier d.d. 27 januari 2022 met nadere producties 230 t/m 233 van de zijde van de curator;
Op 8 februari 2022 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden waarvan proces verbaal is opgemaakt. De reacties van partijen op het proces verbaal zijn aan het proces verhaal gehecht. Het vonnis is bepaald op vandaag.
2 Inleiding
Kort samengevat gaat deze procedure over de vraag of sprake is van paulianeuze rechtshandelingen tussen de failleerde vennootschappen en NEBO c.s. De curator stelt zich op het standpunt dat een sterfhuisconstructie is opgezet waarbij het actief van de gefailleerde vennootschappen is overgeheveld naar NEBO c.s., terwijl NEBO c.s. zich op het standpunt stellen dat sprake is geweest van een herstructurering zonder benadeling van schuldeisers of wetenschap daarvan en dat het faillissement is ontstaan doordat de bank ten onrechte de financiering van de gefailleerde vennootschappen heeft beëindigd. In dat kader zijn onder meer de volgende feiten van belang.
3 De feiten
De gefailleerde vennootschappen (hierna ook tezamen: MegahomeNPB) hielden zich bezig met projectontwikkeling. Het verdienmodel bestond er kort gezegd uit dat zij veelal agrarische gronden aankochten en met winst verkochten na wijziging van de bestemming tot wonen en eventuele verdere ontwikkeling.
De belangrijkste financier van MegahomeNPB was de Coöperatieve Rabobank Centraal Twente U.A. (hierna: de Rabobank). Op 24 juli 2007 werd de bestaande financiering uitgebreid tot € 125.000.000 (hierna: de Financieringsovereenkomst 2007).
De heer [X] was tot juli 2014 bestuurder en (soms indirect) enig aandeelhouder van de gefailleerde vennootschappen. Sinds januari 2020 is [X] bestuurder van Nebo, Wieko en JDA Participaties en, sinds 1997, van NPB Participatie.
In het najaar van 2008 deed zich een crisis voor op de financiële markten (de bankencrisis). Als gevolg daarvan vonden op initiatief van de Rabobank gesprekken plaats over de financiering van MegahomeNPB tussen de Rabobank en [X] . Op 6 februari 2009 kondigt de Rabobank in een gesprek met [X] aan dat zij de financiering niet, althans niet onder de huidige voorwaarden wil continueren. Bij brief van 20 februari 2009 zegt de Rabobank de financiering op. De Rabobank en [X] onderhandelen vervolgens over een nieuw financieringsarrangement. In maart 2009 legt de Rabobank conservatoir beslag op de grondvoorraad van MegahomeNPB. Op 8/9 april 2010 wordt een nieuwe financierings-overeenkomst gesloten. Deze wordt op 19 maart 2012 door de Rabobank opgezegd.
MegahomeNPB wordt in de periode van 7 juli 2016 tot en met 21 december 2016 in staat van faillissement verklaard. Van der Hel is aangesteld als curator.
Er hebben diverse transacties, rechtshandelingen en overige handelingen plaatsgevonden tussen de gefailleerde vennootschappen en NEBO c.s. De curator richt zich in deze procedure op de volgende handelingen, waarbij de categorie-indeling van partijen is aangehouden en met (#) verwezen wordt naar producties aan de zijde van de curator, tenzij anders vermeld:
A. Bouwclaimovereenkomst en bijbehoren
1. sluiten/aangaan van de ‘Bouwclaimovereenkomst’ van 2 juni 2009 (94A)
2. sluiten/aangaan van de ‘Overeenkomst NPB Participatie’ van 2 juni 2009 (95A)
3. sluiten/aangaan van de ‘Overeenkomst JDA Participaties’ van 2 juni 2009 (96A)
4. sluiten/aangaan van het ‘Addendum’ van 2 juni 2009 (97A)
5. sluiten/aangaan van de ‘Overeenkomst economische levering’ van 2 juni 2009 (98A)
6. sluiten/aangaan van contractovernames op 2 juni 2009
a. overeenkomst inzake Harderwijk (99A)
b. overeenkomst inzake Borne (100A)
c. overeenkomst inzake Hoogezand (101A)
d. overeenkomst inzake Enschede (102A)
7. sluiten/aangaan van de ‘Aangepaste Bouwclaimovereenkomst’ van 30 juni 2009 (103A)
8. sluiten/aangaan van de ‘Aanvullende overeenkomst’ van 29 april 2011 (104A)
9. sluiten/aangaan van de ‘Vaststellingsovereenkomst’ van juli 2011 (105A)
10. sluiten/aangaan van de ‘Verduidelijkingsovereenkomst’ van 7 februari 2013 (106A)
B. Geldleningsovereenkomst en bijbehoren
11. sluiten/aangaan van de ‘Geldleningsovereenkomst’ van 24 september 2008 (33+107B)
12. sluiten/aangaan van de ‘Aanvullende overeenkomst’ van 29 september 2008 (33+108B)
13. overboeking van € 9.000.000,00 op 11 februari 2009 (109B)
13A. sluiten/aangaan van de ‘Geldleningsovereenkomst JDA Participaties / Megahome.nl Beheer B.V.’ van 2 januari 2010 (109B-1)
13B. sluiten/aangaan van de ‘Aangepaste geldleningsovereenkomst JDA Participaties / Megahome.nl Beheer B.V.’ van 2 januari 2010 (109B-2)
13C. sluiten/aangaan van de ‘Geldleningsovereenkomst NPB Participatie / Megahome.nl Beheer B.V.’ van 2 januari 2013 (109B-3)
14. sluiten/aangaan van de ‘Contractovername’ inz. Staphorst Ontwikkeling B.V. van 27 oktober 2009 (110B)
C. aansprakelijkstellingsbrieven en aanvaarding
15.
a. brief van Nebo aan NPB Onroerend Goed BV e.a. van 9 juni 2009 (111C)
b. brief van JDA Participaties aan NPB Onroerend Goed BV e.a. van 9 juni 2009 (112C)
c. brief van NPB Participatie aan NPB Onroerend Goed BV e.a. van 9 juni 2009 (113C)
d. brief van Nebo aan NPB Beheer BV e.a. van 15 maart 2010 (114C)
e. brief van JDA participaties aan NPB Beheer BV e.a. van 15 maart 2010 (115C)
f. brief van NPB Participatie aan NPB Beheer BV e.a. van 15 maart 2010 (116C)
g. brief van Nebo aan NPB Beheer BV e.a. van 17 juli 2012 (117C)
h. brief van JDA Participaties aan Nebo vastgoed BV van 17 juli 2012 (118C)
i. brief van NPB Participatie aan NPB Beheer BV e.a. van 17 juli 2012 (119C)
j. brief van Nebo aan NPB Beheer BV e.a. van 24 juli 2012 (120C)
k. brief van JDA Participaties aan Nebo Vastgoed BV van 24 juli 2012 (121C)
l. brief van NPB Participatie aan NPB Beheer BV e.a. van 24 juli 2012 (122C)
m. brief van Nebo aan NPB Beheer BV e.a. van 21 februari 2014 (123C)
D. terugkoopovereenkomsten op 23 juli 2009
16. sluiten/aangaan van 154 overeenkomsten van verkoop van 23 juli 2009 (124D+78)
E. pandrechten, schuldbekentenissen en hypotheekvestiging
17. aangaan van overeenkomsten tot vestiging van pandrechten en erkennen van schulden
a. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 2 juni 2009 (125E)
b. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 2 juni 2009 (126E)
c. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 23 juli 2009 (127E)
d. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 23 juli 2009 (128E)
e. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 28 juli 2011 (129E)
f. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 18 augustus 2011 (130E)
g. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 18 augustus 2011 (131E)
h. sluiten/aangaan van overeenkomst stil pandrecht van 8 januari 2013 (132E)
i. constatering inzake stil pandrecht van 23 december 2013 (133E)
j. akte van vestiging van stil pandrecht van 22 december 2015 (134E)
18. inroeping verpanding en verplichting tot afdracht
a. 3 brieven van 9 juni 2009 (135E)
b. brief van 24 juli 2009 (136E)
19. verlenen van volmacht tot uitoefening van rechten als pandhouder
a. op 2 juni 2009 (137E)
b. op 2 juni 2009 (138E)
c. op 2 juni 2009 (139E)
20. verstrekken en vestigen van hypotheek- en pandrecht
a. bij akte van 5 juni 2009 (140E)
b. bij akte van 10 juni 2009 (141E)
c. bij akte van 10 juni 2009 (142E)
d. bij akte van 17 juni 2009 (143E)
e. bij akte van 5 november 2009 (144E)
f. bij akte van 5 november 2009 (145E)
g. bij akte van 16 december 2009 (146E)
h. bij akte van 31 december 2009 (147E)
i. bij akte van 26 maart 2010 (148E)
j. bij akte van 26 mei 2011 (149E)
F. koop-, verkoop en levering van onroerende zaken aan Nebo
21. eigendomsoverdrachten
a. diverse leveringen van onroerend goed in Hoogeveen 9 juni 2009 / 15 april 2010 (150F)
b. levering van rechten op onroerend goed van NPB Beheer aan Nebo van 14 januari 2010 (151F)
c. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond aan Nebo van 30 juni 2010 (152F)
d. cessie van ‘uitnamerecht’ en levering van gronden uit Staphorst Ontwikkeling B.V. van Megahome.nl Grond aan Nebo van 13 december 2010 (153F)
e. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond aan Nebo op 23 mei 2011 (154F)
f. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond aan Nebo op 27 mei 2011 (155F)
g. levering van onroerend goed van Megahome.nl grond aan Nebo op 14 juli 2011 (156F)
h. levering van onroerend goed van NPB Beheer aan Nebo op 5 augustus 2011 (157F)
i. levering van rechten op onroerend goed van NPB Beheer aan Nebo van 5 augustus 2011 (158F)
j. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond en Megahome.nl Beheer aan Nebo van 12 augustus 2011 (159F)
k. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond en Megahome.nl Beheer aan Nebo van 6 oktober 2011 (160F)
l. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond aan Nebo van 7 oktober 2011 (161F)
m. levering van onroerend goed van Megahome.nl Grond aan Nebo van 28 november 2012 (162F)
n. levering van onroerend goed van megahome.nl Grond aan Nebo van 19 december 2012 (163F)
o. cessie en levering van rechten in Staphorst Ontwikkeling B.V. door Nebo aan [A] op 19 februari 2014 (163F-1)
p. cessie en levering van rechten in Staphorst Ontwikkeling B.V. door Nebo aan [B] op 26 mei 2014 (163F-2)
q. cessie en levering van rechten in Staphorst Ontwikkeling B.V. door Nebo aan [C] op 29 januari 2015 (163F-3)
r. cessie en levering van rechten in Staphorst Ontwikkeling B.V. door Nebo aan [D] op 1 juli 2015 (163F-4)
s. cessie en levering van rechten in Staphorst Ontwikkeling B.V. door Nebo aan [E] op 29 december 2014 (163F-5)
G. handelingen tussen MegahomeNPB en Wieko
22. verkoop en levering aan Wieko bij leveringsakte van 14 augustus 2012 en cessie van vorderingsrechten van Megahome.nl Grond B.V. aan Wieko bij akte van 14 augustus 2012 (164G, 215)
23. verkoop en levering aan Wieko bij akte van 20 december 2012 (165G)
24. verkoop en leveringen van 58 percelen aan derden (166G)
H. dividendbesluit en overboekingen
25. het besluit van aandeelhouders NPB Beheer van 31 december 2009 (167H en 168H)
- de overboekingen van NPB Beheer naar NPB Participatie 21 juni 2011 t/m 31 mei 2012 (166H)
Bij conclusie van repliek en akte ter aanvulling van de conclusie van repliek noemt de curator nog de volgende, aanvullende, handelingen die in deze procedure bestreden worden:
26. sluiten/aangaan van de vaststellingsovereenkomst van 16 februari 2012 (104 conclusie van antwoord, hierna: cva)
26. sluiten/aangaan van de geldleningsovereenkomst van 2 januari 2007 (105 cva)
26. sluiten/aangaan van de geldleningsovereenkomst van 1 juli 2007 (106 cva)
26. sluiten/aangaan van de overeenkomst van 6 januari 2012 (83 cva)
De curator heeft in verschillende brieven en in de hiervoor genoemde processtukken de nietigheid van deze handelingen ingeroepen.
Er zijn rechtszaken aanhangig (geweest) waarin rechtshandelingen tussen de gefailleerde vennootschappen en (een aantal) gedaagden zijn vernietigd op grond van pauliana. Het gaat daarbij onder meer om een procedure tussen de Rabobank en Nebo (ECLI:NL:RBOVE:2013:2306), de curator en NMThree (ECLI:NL:GHARL:2021:11659), en Vesteda en Megahome (ECLI:NL:RBOVE:2019:3753).