Aflevering 10

In dit artikel gaat de auteur in op de vraag wanneer voor de toepassing van het verlaagde tarief in de overdrachtsbelasting sprake is van een woning. Hij gaat hierbij vooral in op situaties van herontwikkeling en transformatie en formuleert een aantal criteria aan de hand waarvan kan worden vastgesteld wanneer sprake is van een woning en dus het lage tarief van 2% zou moeten kunnen worden toegepast.

De auteur bespreekt het arrest van de Hoge Raad van 10 oktober 2014 dat handelt over de reikwijdte van artikel 10 Successiewet 1956 (hierna: SW 1956). Zij onderschrijft het oordeel van de Hoge Raad. Dit in tegenstelling tot enkele andere auteurs. In deze bijdrage gaat zij uitgebreid in op alle aspecten van artikel 10 SW 1956 die in de uitspraak van onze hoogste rechter aan de orde komen.

Auteur behandelt de uitspraak van Rechtbank Zeeland-West-Brabant de dato 20 augustus 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:5579, Notamail 2015/217, waarin naar zijn mening de rechtbank terecht constateert dat artikel 10, lid 9, Successiewet 1956 (hierna: SW 1956) van toepassing is op de betreffende ik-opa-variant, omdat er geen sprake was van een testamentaire last, maar van een legaat. Een vervolg op zijn kritiek in FBN 2014/53 op Rechtbank Den Haag de dato 3 juni 2014, ECLI:NL:RBDHA:2014:8010, Notamail 2014/152, waarin zijns inziens ten onrechte artikel 10 lid 9 SW 1956 niet werd toegepast.

X heeft in oktober 2013 een schenking van € 37.500 van haar vader ontvangen. Ter zake hiervan is een aanslag schenkbelasting opgelegd ter grootte van € 3.235 naar een belaste verkrijging van € 32.359 (vrijstelling € 5.141). Vervolgens is vader in februari 2014 overleden. Omdat de schenking binnen 180 dagen vóór het overlijden is gedaan, heeft de inspecteur op grond van artikel 12 Successiewet 1956 (hierna: SW 1956) de schenking als een fictieve erfrechtelijke verkrijging aangemerkt en deze bij de berekening van de erfbelasting opgeteld bij de waarde van hetgeen X van vader heeft geërfd (€ 20.167). Zodoende is de erfbelasting berekend naar een totale verkrijging van € 57.667 en naar een belaste verkrijging van € 37.799 (vrijstelling € 19.868). Thans is voor de rechtbank in geschil welk bedrag aan schenkbelasting op grond van artikel 12, lid 2 jo. artikel 7, lid 2, SW 1956 in mindering komt op de erfbelasting die zonder aftrek € 3.779 zou zijn. Volgens X kan de schenkbelasting hier volledig worden afgetrokken, zodat nog € 544 aan erfbelasting is verschuldigd. De inspecteur stelt dat de schenkbelasting slechts voor € 2.458, zijnde € 37.500 / € 57.667 x € 3.779, in mindering komt op de erfbelasting, omdat door het verschil in de vrijstellingen de effectieve belastingdruk van de schenkbelasting hoger is.

Aan X zijn bouwpercelen geleverd met toepassing van de vrijstelling van overdrachtsbelasting als bedoeld in artikel 15.1.a Wet op belastingen van rechtsverkeer (hierna: WBR). De inspecteur heeft echter aan X een naheffingsaanslag in de overdrachtsbelasting opgelegd, omdat naar zijn mening X reeds bij het sluiten van de koopovereenkomst de economische eigendom van de percelen heeft verkregen, terwijl op dat moment nog geen sprake was van een bouwterrein door de aanwezigheid van een gebouw. Volgens de inspecteur had X vanaf de datum van het sluiten van de koopovereenkomst een belang bij de onroerende zaken dat meer risico van waardeverandering omvat dan reeds voortvloeit uit uitsluitend het recht op levering. X had diverse verplichtingen op zich genomen, zoals de sloop van het gebouw. Verder was X verplicht om de kosten te vergoeden die de verkoper moet maken in verband met het beëindigen van huurovereenkomsten van huurders van het gebouw. Daarnaast moest X voor haar rekening een ruimtelijke onderbouwing voor het plangebied laten opstellen en eventuele planschade aan de gemeente vergoeden. X heeft de sloop- en bouwvergunning aangevraagd, de sloper geselecteerd, de manier van slopen en het tijdstip daarvan bepaald en de kosten van de sloop betaald. Volgens de inspecteur loopt X door deze omstandigheden meer financiële risico’s dan een koper normaliter loopt.

Twee echtgenoten hebben zich bij notariële akte verplicht om gedurende vijf jaar € 21.000 te schenken aan een algemeen nut beogende instelling. Daarin is tevens bepaald dat de verplichting eindigt bij het overlijden van de langstlevende van de echtgenoten. Thans is voor de rechtbank in geschil of de schenking kwalificeert als een periodieke gift als bedoeld in artikel 6.34 Wet inkomstenbelasting 2001 (hierna: Wet IB 2001). Volgens de inspecteur is dat niet het geval, omdat de verplichting tot schenking in dit geval afhankelijk is gesteld van twee levens, waardoor de sterftekans minder dan 1% beloopt, waardoor niet aan de zogenoemde onzekerheidseis wordt voldaan.