Aflevering 2

In de praktijk van de koop en overdracht van onroerende zaken bestaat er nog onzekerheid over de betekenis van art. 7:17 BW en van de (bijna) standaardclausule omtrent de aanvaarding door de koper van de zaak in de staat waarin deze zich ten tijde van het sluiten van de koopovereenkomst bevond. In zijn arrest van 23 november 2007, RvdW 2007, 996, gaat de Hoge Raad hier nader op in.

Het formele belastingrecht, meer in het bijzonder nog fiscale fraude, kan zich verheugen over de extra aandacht die het de laatste tijd krijgt. Fiscale fraude is hot. Dat komt waarschijnlijk met name doordat op instigatie van onze overheid fiscale fraude hoe langer hoe meer prioriteit krijgt in het opsporingsbeleid. Behalve de frauderende belastingplichtige, kan ook zijn adviseur op bijzondere aandacht rekenen. Adviseurs zijn in de regel nette mensen. In de gevallen dat dat wat blijkt tegen te vallen, is bijzondere aandacht op z’n plaats, lijkt de gedachtegang. Recentelijk heeft de strafrechtelijke vervolging van de (voormalig) adviseur van voetbalcoach Hiddink uitvoerig de landelijke pers en (in beschrijvende zin) veel vakbladen gehaald. Zeker sindsdien is het doorgedrongen dat de mogelijkheid om als adviseur te worden vervolgd niet een louter hypothetische is. Daar komt nog bij dat door de (naderende) inwerkingtreding van de vierde tranche Algemene wet bestuursrecht (Awb) een adviseur ook beboet kan gaan worden. Is dat reden voor ongerustheid? Neen, wel de hoogste tijd om de soms wat gemakzuchtige kantjes van de professionele beroepsuitoefening wat omzichtiger te gaan benaderen. Ook wellicht reden om ingebakken automatismen voortvloeiende uit de zorgplicht van de adviseur, maar soms ook mede ingegeven vanuit de optiek van de civiele aansprakelijkheid, te heroverwegen.

Niet zelden zijn de betrokkenen bij een boedelafwikkeling het erover eens dat de wet of het testament tot een geheel andere uitkomst leidt dan de erflater had gewild. In zijn algemeenheid bestaan er twee mogelijkheden om dit probleem het hoofd te bieden. De eerste is uitleg van de uiterste wilsbeschikking - indien voorhanden - naar de bedoeling van de erflater, wellicht in weerwil van de letterlijke tekst. Mits men binnen de bandbreedte van het testament blijft, kan hiermee de kou uit lucht worden gehaald. De tweede houdt in dat men door verwerpingen of schenkingen het gewenste eindpunt bereikt: de oorspronkelijke (‘onbedoelde’) verkrijger verwerpt ten gunste van de ‘bedoelde’ verkrijger, dan wel hij aanvaardt zijn bevoordeling en schenkt deze vervolgens aan de ‘bedoelde’ verkrijger. In deze gevallen verdient aandacht een vorig jaar gepubliceerd besluit van de Minister van Financiën over de hardheidsclausule, onjuiste en onduidelijke testamenten en uitkeringen op grond van een ‘informele uiterste wil’. Ik ga daarop in deze bijdrage in en betrek daarbij een besluit over tegemoetkomingen in het tarief voor aanstaande en gewezen echtgenoten en partners.

Het leerstuk ‘tegenstrijdig belang’ staat volop in de belangstelling. Er is sprake van een hausse aan uitspraken, noten en artikelen. Een uitspraak van de Hoge Raad met de naam ‘Bruil/Kombex’ van vrijdag 29 juni 2007 vormt het speerpunt en beantwoordt de vraag wat onder ‘tegenstrijdig belang’ moet worden verstaan. Tot dit arrest ging menigeen ervan uit dat al sprake is van een tegenstrijdig belang zodra de mogelijkheid of het risico van belangenverstrengeling zich voordoet, ook in de situatie dat er in werkelijkheid niet veel aan de hand is. De Hoge Raad heeft in Bruil/Kombex de reikwijdte van art. 2:256 BW beperkt tot die gevallen waarin een bestuurder niet integer en objectief de belangen van de door hem vertegenwoordigde vennootschap behartigt.

Wat is het standpunt van de Wetenschappelijke Advies Raad (WAR) betreffende de renteclausule bij de quasiwettelijke verdeling?