Aflevering 5

Aandelenoptieregelingen als onderdeel van een beloningenpakket hebben de afgelopen jaren een negatieve bijklank gekregen. Dat is vooral terug te voeren op een uitlating van de vorige minister-president Kok, die deze aandelenoptieregelingen in één adem noemde met ‘exhibitionistische zelfverrijking’. Het valt natuurlijk niet te ontkennen dat zich excessen hebben voorgedaan met aandelenoptieregelingen. Maar zoals helaas vaker gebeurt: er ontstond een hype waarbij geen enkel draagvlak was voor een weloverwogen discussie. Per 1 januari 2005 werd in de belastingwetgeving opgenomen dat bij aandelenoptieregelingen voortaan de werkelijk gerealiseerde winst progressief moest worden belast. Daarvoor gold een keuzeregime: belasten volgens een in de wet- en regelgeving vastgelegde formule bij het toekennenMeer precies: de wettekst noemde het moment van onvoorwaardelijk worden als heffingsmoment. van de regeling of over de werkelijke winst afrekenen bij het expireren van de opties. Soms pakte dat keuzeregime gunstig uit voor de optiehouder. Hij had dan gekozen voor de, wat ik meer even noem ‘forfaitaire heffing’ bij het toekennen van de regeling, maar later bleek dan dat de opties veel meer hadden opgeleverd dan verwacht. Bij de toenmalige wetswijziging is naar mijn mening onvoldoende oog geweest voor de gevallen die ook voorkwamen: optiehouders betaalden belasting over de forfaitair berekende waarde van de opties. Die opties bleken dan later feitelijk recht te geven op koop van aandelen tegen een hoger bedrag dan het bedrag dat de aandelen waard waren. Optie waardeloos, maar destijds wel belasting betaald! Vervolgens kwam er nog een wetswijziging, waardoor het sinds 1 januari 2007 voor bedrijven ook niet meer mogelijk is de kosten die zijn gemoeid met aandelenoptieregelingen van de belaste winst af te trekken. Deze kosten zouden geen echte bedrijfskosten zijn. En nog lijkt de hype niet uitgewerkt. Als het aan sommige leden van de Tweede kamer ligt, moet namelijk ook de kostenaftrek van zogenoemde Stock Appreciation Rights (SAR) worden geschrapt. SAR’s zijn bonusregelingen die recht geven op een geldbedrag. De hoogte van de bonus is meestal op een of andere wijze gekoppeld aan de waardeontwikkeling van de aandelen van een bedrijf. Een soort schijnoptie dus. Medio vorig jaar werden Kamervragen aan de Staatssecretaris van Financiën gesteld naar aanleiding van het feit dat KPN haar vroegere optieregeling wilde vervangen door een dergelijke SAR. “Of dit geen poging was om de niet-aftrekbaarheid van de kosten van aandelenoptieregelingen te ontgaan?” Het woord ‘ontduiken’ viel nog net niet.

Per 1 januari 2008 zijn de laatste wijzigingen uit het Belastingplan 2006 voor algemeen nut beogende instellingen (anbi’s) in werking getreden. Vanaf die datum kan een instelling pas als anbi fiscale faciliteiten genieten indien de instelling door de inspecteur als zodanig is aangemerkt. De definitie van een anbi is geregeld in art. 6.33 Wet Inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001).De fiscale faciliteiten voor het schenkings- en successierecht, het recht van overgang, voor de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting zijn aan dit artikel gekoppeld1. De aanmerking als anbi geschiedt door een voor bezwaar vatbare beschikking, eventueel onder door de inspecteur te stellen voorwaarden. Voor de toepassing van artikel 6.33, lid 2 en 3, kunnen nadere ministeriële voorwaarden worden gesteld, en dat is dan ook gebeurd; bij Besluit van 7 februari 2007 is de Uitvoeringsregeling Inkomstenbelasting 2001 en de Uitvoeringsregeling Belastingdienst 2003 (hierna het Besluit) gewijzigd2. Ook dit Besluit is in werking getreden per 1 januari 2008.

De Rechtbank Haarlem deed op 13 februari 2008 (LJN: BC9140) een merkwaardige uitspraak over de vraag of de woning die tijdens het huwelijk door de man was gekocht door zaaksvervanging in de plaats was gekomen van de woning die behoorde tot de huwelijksgemeenschap.

Op 18 oktober 2007 heeft het Hof van Justitie EG (HvJ) het arrest Van der Steen (C-355/06) inzake de directeur-grootaandeelhouder (dga) en het ondernemerschap voor de heffing van btw gewezen. Kort gezegd, komt de uitspraak van het HvJ erop neer dat een dga die op basis van een arbeidsovereenkomst voor zijn belastingplichtige vennootschap werkzaamheden verricht niet zelf een belastingplichtige voor de heffing van btw is.

De Hoge Raad heeft de afgelopen decennia diverse arresten gewezen over vergoedingsrechten tussen echtgenoten die huwelijkse voorwaarden hadden gemaakt inhoudende uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen. Deze vergoedingsrechten ontstaan onder meer indien vermogen van de ene echtgenoot besteed wordt voor de aanschaf van goederen die eigendom worden van de andere echtgenoot. Terugbetaling van het destijds ter beschikking gestelde nominale bedrag is het uitgangspunt. Er kunnen zich echter omstandigheden voordoen waardoor terugbetaling van het nominale bedrag niet voldoende is, maar betaling van een hogere vergoeding, bijvoorbeeld voor de zich voorgedane waardestijging in het desbetreffende goed, op zijn plaats is. Ook bij echtgenoten gehuwd in gemeenschap van goederen kunnen vergoedingsrechten ontstaan, de zogenoemde reprise en recompense op grond van art. 1:95, lid 2 en 1:96, lid 2 BW. Gelden voor deze vergoedingsrechten dezelfde regels als voor de vergoedingsrechten bij huwelijkse voorwaarden?

De testateur is (nog) gehuwd, maar woont reeds meer dan vijf jaar ongehuwd samen met een andere partner. In het testament worden zowel beschikkingen ten behoeve van de echtgenoot als ten behoeve van de partner getroffen.