Aflevering 2

Als je denkt aan valse notariële akten, denk je aan door criminelen gefabriceerde akten die zij in het rechtsverkeer presenteren als echte notariële akten. In deze erfrechtelijke krimi ging het echter om door een notaris opgemaakte akten en niet over een door een verschijnende persoon daarin afgelegde verklaring, maar om de verklaringen van de notaris zelf in die akten. Het zal niet vaak voorkomen, dat zowel de tuchtrechter als de strafrechter te maken krijgen met nietige notariële akten die door de strafrechter ook nog eens als valse akten worden aangemerkt, mede omdat de testateur wilsonbekwaam bleek te zijn toen die akten werden verleden. Deze erfrechtzaak speelde zich af in het mooie Maastricht. Mijn geliefde geboorteplaats, waar ik ook getogen ben.

Het hof Arnhem-Leeuwarden oordeelde in 2025 dat de aan een echtgenoot toebehorende ‘economische eigendom’ van aandelen in een BV en de daarmee verband houdende obligatoire rechten en verplichtingen in de tussen de echtgenoten bestaande huwelijksgemeenschap kan vallen en in casu ook daadwerkelijk was gevallen (hof Arnhem-Leeuwarden 4 september 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:5432). In deze bijdrage wordt de rechtsfiguur van de economische eigendom nader bezien, in het bijzonder vanuit relatievermogensrechtelijk perspectief.

In dit artikel staat de fiscaal-juridische vraag centraal aan wie een schenking moet worden toegerekend wanneer slechts een van de in gemeenschap van goederen gehuwde echtgenoten een schenking verricht. In de praktijk bestaat spanning tussen twee benaderingen: de juridische benadering en de economische benadering. Volgens het arrest van de Hoge Raad van 5 september 2025 geldt civielrechtelijk de juridische benadering. Fiscaal sluit de Successiewet aan bij het civielrechtelijke schenkingsbegrip, waardoor volgens de auteurs ook de juridische benadering voor de Successiewet leidend is. Bij de toepassing van fictiebepalingen in de Successiewet kan echter spanning ontstaan tussen de juridische en economische benadering. Dit artikel bespreekt de civiele en fiscale toerekening van schenkingen, relevante rechtspraak, standpunten van de Belastingdienst en de praktische implicaties voor de adviespraktijk.