Aflevering 1

Arjan Loo bespreekt het per 1 november 2014 gewijzigde Besluit omgevingsrecht en de verruimde mogelijkheden voor vergunningvrij bouwen en het realiseren van (vergunningvrije) mantelzorgwoning.

Een van de voordelen van een crisisperiode is dat er gereflecteerd kan worden op ons handelen. Het grondbeleid is een van de thema’s die kritisch worden beschouwd. Sommigen zijn apert voorstander van het afschaffen van een ‘actief’ grondbeleid. Daarmee gooien we echter het kind met het badwater weg. Bij de huidige ontwikkelingspraktijk past beter een duaal systeem: actief naast faciliterend.

Aanvragers van een tegemoetkoming in planschade of toekenning van nadeelcompensatie laten zich in de praktijk geregeld bijstaan door juristen, taxateurs, makelaars of andere deskundigen. In hoeverre komen kosten van deskundigenbijstand voor vergoeding in aanmerking? Deze vraag komt aan de orde in een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 24 december 2014 (ECLI:NL:RVS:2014:4690). De aanvrager van de planschadevergoeding had in het betreffende geval twee deskundigenrapporten laten opstellen: één bij de indiening van de aanvraag en één tijdens de procedure bij de rechtbank. In hoger beroep wordt een vergoeding geclaimd voor de kosten van beide rapporten.

Religieus vastgoed is bijzonder vanwege de religieuze, maatschappelijke en vaak ook cultuurhistorische betekenis. Toch wachten veel leegstaande of vrijkomende kerkelijke gebouwen op een nieuwe zinvolle en waardige bestemming als alternatief voor sloop. Niet alleen financieel, organisatorisch en vaak emotioneel, maar ook juridisch is het een ingewikkeld vraagstuk waar veel kerkbesturen, (kerk)gemeenten en bisdommen mee te maken hebben. Deze bijdrage gaat in op enkele publiekrechtelijke en privaatrechtelijke aspecten bij deze transformatieopgave.

Op 11 december 2014 opende onze Koning het nieuwe Nationaal Militaire Museum in Soesterberg. Een schitterend ontwerp van Felix Claus in het Utrechts landschap. Dat weet ik uit eigen ervaring omdat ik enkele maanden voor de officiële opening een preview kreeg. Ik was uitgenodigd door Heijmans, leider van het consortium die dit museum heeft gerealiseerd. De Rijksoverheid had voor het museum een tender uitgeschreven in de vorm van een DBFMO met Heijmans cum suis als uiteindelijke winnaar.

Op 18 juni 2014 heeft de rechtbank Overijssel een uitspraak (ELCI:NL:RBOVE:2014:3528) gedaan waarin deze oordeelt dat onvoorziene omstandigheden, als bedoeld in art. 6:258 BW, kunnen leiden tot beëindiging van een ‘voortgezet gebruik om niet’. Deze uitspraak heeft tot gevolg dat voor grondeigenaren (gemeenten, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties en marktpartijen) mogelijkheden ontstaan om langjarige gebruiksrechten ‘om niet’ te beëindigen. Anderzijds kunnen de gebruikers (agrariërs, particulieren) geconfronteerd worden met wijziging en/of beëindiging van hun gebruiksrecht ‘om niet’.

Het deficit van grondbedrijven wordt op miljarden euro’s becijferd en verwacht wordt dat gemeenten ook de komende jaren nog miljarden verlies moeten nemen. Reden genoeg om te onderzoeken hoe grondexploitatie anders kan.

Volgens de rechtbank Gelderland is bevolkingskrimp een zodanig onvoorziene omstandigheid dat door ontwikkelaars geen ongewijzigde instandhouding van een met de gemeente (Bronckhorst) gesloten overeenkomst inzake gebiedsontwikkeling mocht worden verwacht. Moeten ontwikkelaars door deze uitspraak in de kramp schieten? Manfred Fokkema meent van niet. Hij plaatst enkele kanttekeningen bij een vonnis waarover het laatste (gerechtelijke) woord nog niet gezegd is.

In deze kroniek worden uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State over exploitatieplannen in de periode tussen 18 juni 2014 en 26 november 2014 behandeld.

Sinds 2006 wordt om het jaar een landelijke ‘Benchmark Grondbedrijfstaken’ georganiseerd. Om elkaar te kunnen blijven ontmoeten en ervaringen te delen, is het inmiddels traditie om in een jaar zonder benchmark een netwerkmiddag te organiseren voor oud-deelnemers en potentiële belangstellenden. Afgelopen najaar was er weer zo’n bijeenkomst in stadscafé De Observant in Amersfoort. Een deel van de ruim 70 gemeenten die al eens hebben meegedaan aan de Benchmark Grondbedrijfstaken was daarbij aanwezig, evenals een aantal belangstellende gemeenten.

Tien steden hadden eind 2014 een kantorenleegstand van 25% tot 33%. Gouda kent de hoogste leegstand met ruim 33%, gevolgd door Capelle aan den IJssel (31%) en Almelo (29%). Dat blijkt uit de zojuist gepubliceerde regionale factsheets van DTZ Zadelhoff.

De vestiging van het voorkeursrecht heeft tot gevolg dat de eigenaren van de aangewezen percelen beperkt worden in de mogelijkheid tot vervreemding van hun percelen. Het belang van een potentiële koper is een daarvan afgeleid belang. De wens de regierol bij ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente te behouden is voldoende ter motivering van de vestiging van het voorkeursrecht. Het voorkomen van ongewenste ontwikkelingen valt onder de regierol. De vestiging van een voorkeursrecht wordt marginaal getoetst en is in casu niet onevenredig.

Waar lopen eigenaren, beheerders en ontwikkelaars tegenaan bij transformatietrajecten? Welke rol spelen politiek en bestuurders? Wat valt er te leren van de successen, maar ook van de mislukkingen?

In de rubriek Vraag en antwoord is plaats voor beantwoording van uw praktijkvragen, die ook voor anderen interessant kunnen zijn. Onze deskundigen beantwoorden uw vragen graag! Uw vragen kunt u stellen via: grondzaken @bimmedia.nl.

Aan de hand van de grondverkoop door de gemeente Utrecht voor het Noordgebouw in het Stationsgebied schetst de auteur de mogelijkheden om te verkopen grond als ontwikkelingsopgave aan de markt aan te bieden, zodat die zich daarop succesvol kan organiseren.