Aflevering 3

Het coronavirus heeft op ons dagelijkse leven een meer dan stevige impact. De (wereld)economie moet een enorme dreun verwerken. Tot voor kort onbekende zaken als een ‘intelligente lockdown’ en de ‘1,5 meter-samenleving’ hebben hun intrede gedaan. We hebben een heftige COVID-19-kater, die (bijna) niemand heeft voorzien. Deze crisis raakt ook de praktijk van project- en gebiedsontwikkeling waardoor nogal wat bouwprojecten in de vertraging schieten of zelfs beëindigd moeten worden. Is het in deze tijd nog wel redelijk om als gemeente of projectontwikkelaar onverkort nakoming te eisen van je contractuele wederpartij? Of zou je in goed overleg gewijzigde afspraken moeten maken, om daarmee de coronakater te bestrijden?

Column

VVG

Een overzicht van rechterlijke uitspraken over de schadeloosstelling bij onteigening uit de periode 1 november 2019 tot 1 mei 2020.

Lange tijd wilden vooral stedenbouwers en beleidsmakers dat de stad groeide en bloeide, maar in de afgelopen vijf tot tien jaar blijkt dat het een vraaggestuurde ontwikkeling. Mensen wonen graag in de stad en de druk op steden is groot. Dat brengt met zich mee, dat er binnen de Nederlandse context gezocht wordt naar stedelijke woonmilieus in een hogere dichtheid, waar net als in andere grootstedelijke gebieden meer mix ontstaat van wonen, werken en voorzieningen. De rol van openbaar vervoer wordt daarin steeds belangrijker. Hoe meer en beter we deze knooppunten voor verdichting kunnen gebruiken des te effectiever dit is voor de stad, het vervoersnetwerk en ook de waardeontwikkeling. Als buitenlandse voorbeelden ons aanspreken in ambitie en kwaliteit, waarom kijken we dan ook niet naar de wijze waarop de financiële architectuur daar aan financieel haalbare projecten bijdraagt.

Dat de coronacrisis mogelijk tot een recessie zal leiden die (laatcyclisch) overgaat in een bouwcrisis kan grote gevolgen hebben voor de voortgang van de gebiedsontwikkelingen, voor de financiële resultaten en voor de koers die gemeenten en alle andere partijen in de ruimtelijke kolom gaan volgen. Wat zijn die gevolgen voor gebiedsontwikkelingen en welke risico’s lopen gemeenten? En hoe daarop te anticiperen?

Jurisprudentie

De auteurs gaan aan de hand van recente jurisprudentie in op de vraag of ook bij gebiedsontwikkeling in zijn algemeenheid en meer specifiek bij privaatrechtelijk overheidshandelen onder omstandigheden een verplichting geldt tot het organiseren van mededinging.

Het parlement heeft de Aanvullingswet grondeigendom aanvaard. Daarmee is de hoofdmoot van de nieuwe kostenverhaalsregeling klaar. Er wordt nog gewerkt aan het Aanvullingsbesluit en de Aanvullingsregeling grondeigendom. In dit overzichtsartikel schetst Evert Jan van Baardewijk het beeld van de kostenverhaalsregeling voor zover het nu duidelijk is.

In de vorige editie van het praktijkblad gaf Peter Vlek ons een inkijkje in de investerings- en financieringsopgave voor de verduurzaming van huurwoningen in Nederland. In dat artikel werd met name aandacht besteed aan de maatregelen die woningcorporaties kunnen nemen en de financiële gevolgen hiervan. Voor woningcorporaties is het niet de vraag of het bezit wordt verduurzaamd, maar wel wanneer en hoe dit gebeurt. Naast de financiële vragen, zoals de terugverdiencapaciteit van een duurzaamheidsinvestering en de gevolgen voor een huurder, roept het verduurzamen ook fiscale vragen op. In dit artikel geven de auteurs een overzicht van de fiscale aandachtspunten binnen de vennootschapsbelasting en btw waarmee woningcorporaties te maken (kunnen) krijgen.

Voor de edities oktober en december 2016 van dit blad heeft Evert Jan van Baardewijk een schema gemaakt om de kostenverhaalsregeling van de Wro, de Omgevingswet (Ow) en de consultatieversie van de Aanvullingswet grondeigendom (Awg) te vergelijken. Intussen is het wetsvoorstel Awg, geamendeerd, door de Tweede Kamer en daarna door de Eerste Kamer aangenomen. Tijd om een geactualiseerd schema te bieden. De auteur gebruikt de volgende afkortingen: EP voor exploitatieplan, OP voor omgevingsplan, KV voor kostenverhaal (zoals een KV-regel in het OP) en AO voor anterieure overeenkomst. Vanaf de rij ‘Aangrijppunt betaling bij publiekrechtelijk KV’ gaat het in dit schema verder alleen nog over publiekrechtelijk KV. Onderscheid wordt gemaakt tussen publieke kosten en kavelkosten. Publieke kosten zien met name op kosten voor openbare ruimte, plankosten en nadeelcompensatie; kavelkosten hebben betrekking op kosten voor uitgeefbare delen (inbrengwaarden, bouwrijp maken). Als belangrijkste verschil tussen enerzijds de Ow conform de Awg en anderzijds de Wro ziet de auteur de toevoeging van een KV-model voor organische ontwikkeling (zonder tijdvak). Daarin worden alleen publieke kosten verhaald. Daarnaast is er het model voor integrale ontwikkeling (met tijdvak). Dat lijkt erg veel op het publiekrechtelijk KV onder de Wro. Daarin worden zowel publieke kosten als kavelkosten verhaald.