Aflevering 1

In het vorige Ten Geleide werd er al gewag van gemaakt dat de zaak Mauro Manuel in Nederland een vervolg zou kunnen krijgen. Laten we daarop ingaan. Allereerst besloot de Tweede Kamer om in te stemmen met de motie dat Mauro zijn studievisumaanvraag in Nederland mag afwachten. Daarna vroeg Mauro inderdaad een studievisum aan, waarnaar de minister ‘welwillend zou kijken’. Meer precies zei Leers dat hij ‘met betrokkenheid en wetende wat er allemaal gebeurd is’ zal kijken naar de aanvraag voor een studievisum door Mauro en de mogelijkheden om die in ons land af te wachten. ‘Maar we gaan eerst kijken wat hij onder welke condities indient en dat allemaal toetsen aan de regels.’ Normaliter mag zo’n aanvraag niet uit Nederland worden gedaan. Leers wees erop dat hij wel een ‘afwijkingsbevoegdheid’ heeft. Hij gaat ‘welwillend’ bezien of het nou wel echt nodig is om deze aanvraag uit het buitenland te doen, maar Leers gaat, om willekeur te voorkomen, niet op voorhand al zeggen dat hij wel zal afwijken.

The Qualification Directive is an important piece of the EU asylum legislation underpinning the Common European Asylum System (CEAS), which is to be completed by the end of 2012. With the recent adoption of the revised Qualification Directive by the European Parliament and the Council, this article examines the amended key provisions and other significant developments in the area of human rights protection for asylum seekers and refugees in the EU.

Voor buitenlandse onderzoekers bestaat er een Europese toelatingsprocedure op grond van Richtlijn 2005/71/EG, de richtlijn ‘betreffende een specifieke procedure voor de toelating van onderdanen van derde landen met het oog op wetenschappelijk onderzoek’. De implementatie van deze richtlijn is eind 2011 door de Europese Commissie geëvalueerd. Daaruit bleek dat de richtlijn relatief weinig wordt gebruikt: in de hele EU kwamen in 2010 krap 7.000 wetenschappers binnen op grond van deze richtlijn. In deze bijdrage wordt beschreven hoe de toelating van buitenlandse wetenschappers op grond van de Wetenschappersrichtlijn geregeld is en wat de positie van erkende onderzoeksinstellingen daarin is en hoe dit systeem in Nederland is geïmplementeerd. Omdat de vertrouwensrelatie tussen burger en bestuur zo’n belangrijke rol speelt in dit migratiemodel wordt in kaart gebracht hoe de rechtsrelatie is genormeerd, dus welke rechten en plichten er op partijen rusten op basis van de richtlijn en in de Nederlandse situatie, dus hoe de rechtsbescherming eigenlijk is geregeld. Dit roept vragen op over mogelijke andere vormen van conflictbeslechting die wel worden gebruikt en of dit migratiemodel (onbedoeld) feitelijk burgers rechtsbescherming onthoudt: daarvoor is nader empirisch onderzoek nodig.

Vragen die de Terugkeerrichtlijn in de rechtspraktijk heeft opgeroepen zijn eerder in dit tijdschrift aan de orde geweest. In deze bijdrage wordt de Terugkeerrichtlijn bekeken vanuit het wetgevingsperspectief. Twee onderwerpen worden belicht: de strafbaarstelling van illegaal verblijf en de mededeling van de minister over de reikwijdte van de richtlijn in Nederland.

Een groot aantal vreemdelingen dat rechtmatig verblijf zoekt in Nederland krijgt nul op het rekest en moet terugkeren naar hun land van herkomst. Gezien het hoge welvaartsniveau en de sociale voorzieningen in Nederland wordt de terugkeer naar het land van herkomst over het algemeen beleefd als een economische en sociale degradatie. Worden vreemdelingen bij hun terugkeer dan aan hun lot overgelaten? Nee, dat is zeker niet het geval. Er zijn verschillende (financiële) voorzieningen beschikbaar die beogen terugkeer dragelijk te maken. Dit artikel geeft een overzicht van de huidige (en toekomstige) stand van zaken van de terugkeervoorzieningen in Nederland in vergelijking met vier landen van de Europese Unie: België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De vragen die centraal staan zijn: Wat voor een soort programma’s kunnen onderscheiden worden en wat is de ratio daarachter; en wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen de programma’s die aangeboden worden in de vijf besproken landen? In het artikel worden uiteindelijk drie verschillende soorten programma’s geïdentificeerd. De voorzieningen zijn gericht op ondersteuning bij hervestiging in het land van terugkeer, waarvoor een financiële bijdrage wordt verstrekt in contanten; dan wel herintegratievoorzieningen in natura voor bijvoorbeeld scholing of het opzetten van een bedrijf; of een hybride variant, die zowel voorziet in een financiële ondersteuning in cash als herintegratievoorzieningen in natura. Alle bestudeerde landen bieden deze programma’s in meer of mindere mate aan. Opmerkelijk is dat in toenemende mate de focus lijkt te liggen op in natura voorzieningen, in plaats van uitsluitend financiële ondersteuning in cash. Is de ‘oprotpremie’ voorbij, en zouden we nu kunnen spreken van ‘vrijwillige terugkeer 2.0’?

In deze bijdrage staat de vraag centraal hoe het criterium dat wordt bedoeld met ‘effectieve genot’ en welke implicaties de verplichting om niet te treden in het effectieve genot van burgerschapsrechten heeft voor het reis- en verblijfsrecht ex Richtlijn 2004/38/EG. De zaken Ruiz Zambrano, McCarthy en Dereci worden in chronologische volgorde besproken in het licht van de vaste rechtspraak van het Hof. Er is eveneens aandacht voor de reactie van minister Leers op Ruiz Zambrano en de nationale rechtspraak waarin een beroep op de twee ‘oudste’ uitspraken is gedaan. Daarna wordt de voorlopige tussenstand opgemaakt.

In april 2011 werd binnen de EU de richtlijn inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan aangenomen (hierna Richtlijn mensenhandel). Zoals blijkt uit de titel en in tegenstelling tot het kaderbesluit mensenhandel, dat door deze richtlijn zal worden vervangen, bevat de richtlijn specifieke bepalingen ter bescherming van slachtoffers van mensenhandel. Op nationaal niveau wordt de bescherming van slachtoffers van mensenhandel geregeld in hoofdstuk 9 deel B van de Vreemdelingencirculaire met als titel ‘Mensenhandel’. De vraag die in deze bijdrage centraal staat is in welke mate de B9-regeling en de praktische uitvoering daarvan voldoet aan de nieuwe richtlijn en of aanpassing daarvan nodig is.

In deze bijdrage wordt ingegaan op een aantal onderwerpen en recente ontwikkelingen inzake rechten van Turkse werknemers op grond van het associatierecht. Met dit laatste wordt bedoeld rechten die voortvloeien uit de Associatieovereenkomst EEG-Turkije en de in het kader van voornoemde overeenkomst vastgestelde regelgeving. Eerst zal in het kort ingegaan worden op de Associatie EEG-Turkije: onder meer de Associatieovereenkomst EEG-Turkije, het Aanvullend Protocol, Besluit 2/76 en Besluit 1/80. Vervolgens komt de eerste toelating van de Turkse werknemers aan de orde. Daarna worden de opbouw en het verlies van de rechten van de Turkse werknemer besproken. Ten slotte volgt een aantal slotopmerkingen.

De Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) heeft op 6 december 2011 het advies ‘Om het maatschappelijk belang’ uitgebracht. Het advies werd opgesteld op verzoek van de minister voor Immigratie, Integratie en Asiel, Gerd Leers. Hij vroeg de commissie in het voorjaar van 2011 hem te adviseren over verblijfsmogelijkheden voor uitgeprocedeerde asielzoekers van wie het verblijf ‘een Nederlands belang’ zou kunnen dienen en verzocht de ACVZ te onderzoeken of, en zo ja hoe, het lokale bestuur daar een rol in zou kunnen spelen.

Aan het eind van deze boekbespreking kan ik alleen maar concluderen dat de auteurs een prachtige bloemlezing hebben gegeven van ons vreemdelingenrechtelijk actiewezen, de groei en bloei van de vreemdelingenadvocatuur, de institutionalisering van de vreemdelingenrechtelijke overheid, de juridisering van het vreemdelingenrecht en daarbij ook de ontwikkeling hebben geschetst van een rechtsstelsel. Kortom, een juweeltje!

In Asielrecht geven de auteurs een systematisch overzicht van dit gedeelte van het recht, zoals dat de afgelopen jaren in Nederland gestalte heeft gekregen. Zoals bekend is er op dit terrein in korte tijd bijzonder veel veranderd. Van de oorzaken die dat hebben bewerkstelligd kunnen worden genoemd de nieuwe EU-richtlijnen, de uitbouw van de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de beslissingen van het EHRM en het EU-Hof te Luxemburg, alsmede de in de nationale regelgeving opgetreden wijzigingen. Daaronder neemt de op 1 juli 2010 van kracht geworden nieuwe regeling van de aanvraagprocedure een prominente plaats in.

Dit leuke boek beschrijft recht op en neer de stand van zaken in het regulier verblijfsrecht. Visa kort verblijf, Wav, uitzetting, vreemdelingenbewaring en vreemdelingentoezicht zijn uitgesloten, maar de mvv is wel besproken.