Aflevering 5-6

Op 17 mei jl. deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee (tussen)uitspraken die al geruime tijd werden verwacht in de zogeheten ‘pilotzaken’ over de Programmatische Aanpak Stikstof en het op deze regelgeving gebaseerde programma.1 Met deze uitspraken stelt de ABRvS prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de EU over de juridische houdbaarheid van het PAS in het licht van de Habitatrichtlijn . In deze bijdrage worden deze uitspraken toegelicht en wordt een blik op de toekomst gericht. Zal het PAS na de uitspraak van het Hof in stand blijven of niet? En hoe moet gedurende de prejudiciële procedure omgegaan worden met de onzekerheid over de houdbaarheid van het PAS?

Dit artikel gaat nader in op de wijze waarop het populatiebeheer is vormgegeven, en dan met name hoe dit in de Zeeuwse situatie verweven is geraakt met de voor de gebieden geldende Natura 2000-beheerdoelstellingen. Mocht populatiebeheer onder de Flora- en faunawet preventief ingezet worden om te voorkomen dat de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soorten zoals beschermd onder de Natuurbeschermingswet 1998 niet verslechtert? Hoe dient dit onderbouwd te worden? Soorten- en gebiedsbescherming komen hier dus samen.

De es gaat massaal dood als gevolg van de agressieve schimmelziekte essentaksterfte. De es is een boomsoort die door heel Nederland voorkomt en niet herstelt van deze ziekte, die in een steeds hoger tempo toeslaat. Door de aantasting zijn de zieke bomen zwak en kunnen makkelijker omvallen. Reden voor Staatsbosbeheer en de Vereniging van Bos-en Natuurterreineigenaren (VBNE) om alarm te slaan en in te grijpen.

Het gaat niet goed met de gezondheid van de Nederlandse bossen op droge zandgronden. Verschillende recente onderzoeken laten dit zien. De bodems van deze arme gronden verzuren in rap tempo, een proces dat al jaren speelt, maar nu is de rek uit het systeem verdwenen. De belangrijkste oorzaak is de hoge ammoniakdepositie. De gevolgen voor bos, heide en graslanden zijn groot, zowel voor flora als fauna. Jonge mezen zijn verre van gezond, sperwers zijn ondervoed en eiken sterven af.

Dit besluit wijzigt het Besluit omgevingsrecht en geeft ter uitvoering van de Wet tot wijziging van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving) de instrumenten voor het oplossen van belangrijke problemen bij de uitvoering van de taken ten aanzien van vergunningverlening,

Te rekenen vanaf 1 januari 2017 worden voor een periode van vier jaar tot lid van de wetenschappelijke autoriteit CITES benoemd: de heer dr. V.J.T. Loehr te IJsselstein, de heer dr. F. Rietkerk te Apeldoorn en de heer dr. ir. J.L.C.H. van Valkenburg te Wageningen.

Met de wijzigingen wordt beoogd de uitvoerbaarheid van de Regeling natuurbescherming te verbeteren en enkele omissies te herstellen, ten aanzien van de volgende onderwerpen: uitvoering van de CITES-basisverordening en de CITES-uitvoeringsverordening, de vrijstellingen voor het onder zich hebben,

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet beter onderzoek doen naar de bodemdaling die ontstaat door gaswinning onder de Waddenzee. De inspecteur van het Staatstoezicht op de Mijnen heeft de studie die de NAM eerder dit jaar heeft aangeleverd afgewezen. In het onderzoek zouden onder meer onrealistische waarden zijn gebruikt en zou het verschil tussen praktijk en de gebruikte rekenmodellen te groot zijn.

De gezamenlijke provincies hebben 8 juni jl. schriftelijk gereageerd naar staatssecretaris Van Dam op de consultatie van de Interimwet veedichte gebieden. Deze Interimwet voorziet erin dat provincies extra instrumenten ter beschikking krijgen om in te zetten in gebieden die te kampen hebben met negatieve gevolgen van de aanwezige veehouderij voor de kwaliteit van de leefomgeving.

Met meer inzicht in de leefgebieden van planten en dieren die gevoelig zijn voor stikstof, is beter na te gaan hoe de natuur sterker kan worden. Daartoe zijn de gebiedsanalyses in het herziene PAS aangevuld met meer informatie over de leefgebieden van stikstofgevoelige planten en dieren en zijn de herziene kaarten toegevoegd aan het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De herziening van het PAS ligt vanaf 14 juli tot en met 7 september 2017 ter inzage.

Met dit wijzigingsbesluit wordt de begrenzing van het Natura 2000-gebied Rijntakken op de relevante kaartbladen gewijzigd, evenals de instandhoudingsdoelstellingen voor ganzen en de smient, en de motivering in de nota van toelichting (deels) als gevolg van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 10 februari 2016.

Het besluit tot aanwijzing van de Veluwerandmeren als Natura 2000-gebied dat op 16 februari 2010 is vastgesteld (Stcrt. 2010, 2212), wordt door dit besluit gewijzigd. De wijziging betreft de aanwijzing als Natura 2000-gebied van 42,7 ha aangelegd natuurgebied, waarvan 8 ha compensatiegebied (ADC-toets).

Door middel van dit besluit wordt de aanwijzing van het gebied Waddenzee als Habitatrichtlijngebied gewijzigd. Het huidige Natura 2000-gebied Waddenzee omvat het Vogelrichtlijngebied Waddenzee en het Habitatrichtlijngebied Waddenzee, exclusief de Eems-Dollard. Dit wijzigingsbesluit beoogt het Habitatrichtlijngebied met de Eems-Dollard uit te breiden,

Met dit wijzigingsbesluit wordt het Natura 2000-gebied Solleveld & Kapittelduinen gewijzigd en komt de voorlopige aanwijzing van Spanjaards Duin als Natura 2000-gebied te vervallen.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 14 december 2016 de voorlopige voorziening getroffen: “… dat het gebied Noordhollands Duinreservaat geldt als aangewezen als Natura 2000-gebied ter uitvoering van de Habitatrichtlijn zoals is gebeurd bij besluit van 22 juni 2015, kenmerk PDN/2015-087, met dien verstande dat dit gebied mede geldt als aangewezen voor de habitatsoort ‘gevlekte witsnuitlibel’.

Beroep van LTO Noord tegen het beheerplan voor het Natura 2000-gebied De Wilck, gelegen in de provincie Zuid-Holland. Het beroep heeft uitsluitend betrekking op de in dit beheerplan opgenomen voorwaarden en beperkingen die worden opgelegd aan de activiteit ‘jacht, wildbeheer en schadebestrijding’ op landbouwgebieden rondom dit Natura 2000-gebied.

Hoger beroep tegen het verlenen van een ontheffing voor het opzettelijk verontrusten en doden van damherten in Zeeland in de periode van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2019.

Beroep tegen het besluit van het college van gedeputeerde staten van Noord-Brabant tot weigering van de verlening van een vergunning krachtens artikel 19d van de Nbw 1998 voor de uitbreiding/wijziging van een melkveehouderij te Heusden.

Bij besluit van 31 oktober 2014 hebben provinciale staten het inpassingsplan ‘Nieuwe Verbinding Grenscorridor N69’ vastgesteld. Oplossing N69 en anderen en de Brabantse Milieufederatie hebben aangevoerd dat de mitigerende maatregelen ten onrechte niet in het plan zijn vastgelegd en dat de uitvoering van die maatregelen ook anderszins niet is verzekerd.

De Afdeling heeft naar aanleiding van deze uitspraak op 17 mei 2017 prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie in Luxemburg over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De Afdeling bestuursrechtspraak wil van het Hof weten of het PAS in overeenstemming is met de Habitatrichtlijn en dus juridisch houdbaar is. De prejudiciële vragen worden gesteld in twee verschillende uitspraken. Deze uitspraak gaat over veehouderijen waarvoor natuurvergunningen op basis van het PAS zijn verleend. In die uitspraak wordt onder meer gevraagd of de generiek passende beoordeling die ten grondslag ligt aan het PAS op grond van de Habitatrichtlijn mag worden gebruikt voor het verlenen van natuurvergunningen. De andere uitspraak (van 17 mei jl.) gaat over het weiden van vee en het bemesten van gronden, activiteiten die onder het PAS vrijgesteld zijn voor vergunningplicht op dit moment. De Afdeling wil van het Hof weten of deze activiteiten op basis van de Habitatrichtlijn zonder vergunning mogen worden toegestaan.

Conclusie van AG Kokott naar aanleiding van het verzoek van de Raad van State om een prejudiciële beslissing. Aanleiding voor dit verzoek is de uitspraak van 18 mei 2016 tussen de vereniging Vereniging Hoekschewaards Landschap (hierna: de Vereniging) en de staatssecretaris van Economische Zaken.

Verslag van een nader schriftelijk overleg inzake beantwoording nadere vragen evaluatie Natuurpact

Brief regering; Jaarverslag 2016 van Staatsbosbeheer.

Brief regering; Reactie op het verzoek van het lid Arissen, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 10 mei 2017, over het bericht ‘Waddenzee zal vrijwel zeker verdrinken’.

Brief regering; Integraal Managementplan Eems-estuarium.

Brief regering; Prejudiciële vragen over de programmatische aanpak stikstof en vrijstelling vergunningplicht beweiden en bemesten;

Motie van het lid De Groot over openstelling van landgoederen voor fietsers;

Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen 29 mei 2017) over een groot oppervlakte koraal in het Caribisch gebied. De vragensteller wil weten wat de gevolgen van deze vernietiging zijn en wat de invloed op het toerisme is.

De stemmingen over moties, ingediend bij het VSO Beleidsevaluatie van de Natuurschoonwet 1928, te weten:

De evaluatie van de Natuurschoonwet 1928 is in gang gezet naar aanleiding van een motie van Stientje van Veldhoven. De aanleiding daarvoor was dat er veel golfbanen subsidie ontvangen onder de Natuurschoonwet. De regelgeving ten aanzien van golfbanen en andere aspecten wordt deels aangepast, maar wat te doen me golfbanen die niet de gewenste kwaliteit houden? Er worden drie moties ingediend:

Meer dan 2000 vogels hebben de Marker Wadden als broedplek ontdekt. Onder meer visdieven, kokmeeuwen, verschillende pleviersoorten en kluten bouwden een nestje op het kersverse stukje Nederland. Onder de vele broedparen bevinden zich ook bijzondere soorten als de dwergstern en strandplevier. Hiermee maakt Marker Wadden nu al de naam van vogelparadijs waar. Van de visdief zijn meer dan 1700 broedparen aangetroffen.

Vanaf 10 juli 2017 stelt BIJ12 de kennisdocumenten Soorten beschikbaar via www.bij12.nl. In de kennisdocumenten staan preventieve maatregelen bij activiteiten die schadelijk zijn voor beschermde diersoorten. Voorheen stonden deze documenten als soortenstandaards op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

De Minister van Infrastructuur en Milieu (verweerder)heeft de waterkrachtcentrale Borgharen B.V. (WKC Borgharen) een vergunning op grond van hoofdstuk 6 van de Waterwet verleend voor een waterkrachtcentrale met bijbehorende werken in en aan de Maas te Borgharen. Het beroep van Eco Energie op het gelijkheidsbeginsel slaagt niet.

Beroep tegen de vaststelling van het bestemmingsplan ‘Gemert-Bakel Stedelijke gebieden, oktober 2015’ door raad van de gemeente Gemert-Bakel. Het plan voorziet aan de Sportlaan 2-4 te Gemert in de bouw van maximaal 11 woningen.

Bij besluit van 14 maart 2016 heeft de raad van de gemeente Lochem het bestemmingsplan ‘Deventerweg 48-50 en omgeving Epse’ vastgesteld. [appellant] betoogt dat de Ffw aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg staat. Hij voert hiertoe aan dat uit het onderzoek dat in het kader van de vaststelling van het plan is verricht, volgt dat in (de omgeving van) het plangebied vleermuizen aanwezig zijn.

Brief regering; Jaarverslag Faunafonds 2016.

Op 30 januari 2015 heeft op het landgoed Duivenvoorde te Voorschoten een jachtpartij plaatsgevonden. Tijdens deze jachtpartij heeft [getuige] (vogelaar) verklaard dat hij heeft gezien dat er door jagers op houtsnippen is geschoten. Een houtsnip fladderde daarop in zijn richting en kwam voor [getuige] in een sloot terecht en overleed. Hiervan is hierna aangifte gedaan van het jagen op en het doden van (een) (beschermde) houtsnip(pen).

De vragensteller wil van staatssecretaris van Dam weten of de Adventure Run en de Grote Jachtdag op Ameland de afgelopen jaren meestal op dezelfde dag gehouden werden. Dit blijkt alleen in 2016 het geval te zijn geweest. Ook in 2017 zal volgens de jachtdag niet samenvallen met de Adventure Run. Van Gerven vraagt of de staatssecretaris onderkent dat het risicovol is om een jachtevenement en een hardloop-evenement op dezelfde dag en plek te organiseren?

Tijdens een inspectie in een winkel te Amsterdam zijn 133 producten met leer van python, anaconda en/of krokodil aangetroffen. Dit zijn allen beschermde diersoorten, waardoor het niet is toegestaan om deze producten onder zich te houden of hiermee commerciële handelingen te verrichten, tenzij kan worden aangetoond dat deze producten van dieren legaal zijn verkregen. Behalve voor vijf producten kon de legale herkomst van de producten in de winkel niet worden aangetoond. Verzoekers overtreden daarmee de Natuurbeschermingswet. De staatssecretaris van Economische zaken was daarom bevoegd om bestuursdwang toe te passen. Het bedrijfsbelang van verzoekers bij het in de winkel houden van de (illegale) producten, legt niet zodanig gewicht in de schaal dat de staatssecretaris om die reden zou moeten afzien van handhaving.

Een groot aantal organisaties, werkzaam op het terrein van hout, bos en natuur hebben een Actieplan Bos en Hout opgesteld. Dit Actieplan is op de Nationale Klimaat Top op 26 oktober 2016 voorafgaand aan het ondertekenen van deze intentieovereenkomst is aangeboden aan de Rijksoverheid.