Aflevering 2

Op 7 december 2007 nam mr. J.G. Treffers in de Janskerk in Utrecht afscheid als president van de Centrale Raad van Beroep. Ter gelegenheid van dat afscheid hield mr. P. van Dijk, voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, een toespraak die hieronder verkort is afgedrukt.

De rechterlijke macht krijgt de afgelopen jaren steeds vaker kritiek. Zaken als de Puttense moordzaak, de Schiedammer parkmoord en Lucia de B. dragen daaraan bij. Rechters voelen zich door de toenemende kritiek kwetsbaarder en verlangen daarom van andere autoriteiten dat zij in elk geval wél de positie van de rechter in de samenleving blijven respecteren en verdedigen. Commentaar van politici wordt dan ontoelaatbaar en ongepast gevonden.

Assortimentsmix; Scherzo01-02-2008

Programma raio-congres 2008, 27 en 28 november 2008 Egmond aan Zee (hotel Zuiderduin)

De anonieme president01-11-2008

Het gaat in de rechtspleging niet om de persoon van de rechter, maar om zijn of haar professionaliteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid. De persoon van de rechter komt echter steeds meer in de belangstelling te staan. Hoe moeten we daarmee omgaan?

De glazen toga: van anoniem ambtsdrager tot zichtbare persoonlijkheid; Voorwoord01-11-2008

De rechtspraak moet haar gezag versterken of op zijn minst behouden. Openheid geven en laten zien wat je doet, is hierbij essentieel. De rechtbank Dordrecht is daarom samen met het Algemeen Dagblad een project gestart waarbij lezers van de krant hun menig geven over uiteenlopende rechtszaken.

Een glazen toga met sterretjes01-11-2008

De positie van de officier van justitie in het Nederlandse rechtsbestel is een unieke. De officier is geen ‘gewone’ ambtenaar die rechtstreeks verantwoording aflegt aan de minister van Justitie. Zijn primaire focus is de rechter. Hij1 is niet onafhankelijk, maar wel belast met enkele semirechterlijke taken.2 Hij is maker van beleid, bijvoorbeeld in de driehoek, een uitvoerder. Hij staat dicht bij de politie, maar is ook haar controleur. Is hij een magistraat die misdaad bestrijdt of een misdaadbestrijder met magistratelijke trekjes? Of is hij slechts één van beiden? En wanneer is hij effectief? In deze bijdrage geen hoogdravende beschouwingen, maar enkele noties uit de praktijk van alledag.

Tijdens een empirisch onderzoek naar hoe advocaten en rechters met culturele achtergronden van allochtone partijen omgaan stuitten wij op een zaak die interessant is omdat op de achtergrond het beginsel van een eerlijk proces een rol speelt.Hoewel de genomen beslissing juridisch door de beugel kan, willen wij deze zaak voor het forum van rechters en andere juristen brengen om daarmee bij te dragen aan de lopende discussie over de wenselijke invloed van culturele achtergronden op het Nederlandse recht.Reflectie op zaken als deze draagt volgens ons bij aan professionalisering van de Rechtspraak.

Het thema van het raio-congres, en daarmee het thema van dit bijzondere Trema-nummer, biedt ruimte voor beschouwingen vanuit diverse oogpunten. Aan mr. Haverkate is gevraagd de centrale stelling (‘De huidige opstelling van de media en de maatschappij vraagt om magistraten met een uitgesproken persoonlijkheid’) te benaderen vanuit het OM-perspectief. Voorts is hem verzocht te reageren op de hiervoor afgedrukte bijdrage van mr. Kaptein

Een slachtoffer dat schade heeft geleden door een delict kan zich in het strafproces tegen de verdachte voegen als benadeelde partij. De rechter moet dan beslissen of de benadeelde partij ontvankelijk is en in hoeverre de vordering kan worden toegewezen. In dit artikel wordt beschreven hoe rechters in de praktijk met de voeging van de benadeelde partij omgaan.

Het Nederlands recht is objectief en berust op gezag. Maar dat kan niet zonder persoonlijke inbreng. In dit artikel licht mr. dr. A.-J. Kwak deze contradictie toe.

In de rubriek ABC geeft Trema mensen die binnen of buiten de rechterlijke macht werkzaam zijn, het woord over de kwaliteit van rechtspraak. De beginletter van de achternaam van de auteur is gelijk aan de beginletter van het kernwoord dat de auteur als uitgangspunt heeft genomen voor deze bijdrage. Deze keer is het woord aan mr. M.V. Ulrici, kantonrechter in de rechtbank Amsterdam.

Zowel het thema ‘de glazen toga’ van het raio-congres 2008 als het thema ‘burgerparticipatie’, dat centraal staat op het OM-congres van 21 november 2008 in Utrecht, verdienen ruim bediscussieerd te worden. In deze bijdrage komen beide thema’s aan de orde, belicht vanuit de mogelijkheden van het internet. De stelling dat het internet niet alleen de mens achter de magistraat zichtbaar maakt, maar op termijn ook het rechtsproces zal openbreken en veranderen, wordt onderbouwd en voorzien van vragen en enkele antwoorden.

De plaats van het Openbaar Ministerie (OM) in Nederland staat soms ter discussie. Die plaats is ook niet onwrikbaar in steen gebeiteld. In andere landen zijn andere oplossingen gekozen voor de plaats van het OM. De positie die het OM in Nederland inneemt, heeft voordelen, waardoor risico’s van ontsporing, zoals in de Verenigde Staten, minder groot zijn. Maar belangrijker dan de vraag waar het OM thuishoort, is de vraag hoe het OM optreedt.

De organisatoren van het raio-congres hebben mij gevraagd te reageren op een door hen geformuleerde stelling, die luidt: De officier moet op grond van zijn positie in het strafproces magistratelijk zijn, ook als dat ten koste van een effectieve misdaadbestrijding gaat. Deze stelling suggereert een tegenstelling, alsof magistratelijk handelen in de weg zou staan aan effectieve opsporing van strafbare feiten. Ik zal in deze bijdrage uiteenzetten dat van een tegenstelling geen sprake is.

‘De huidige opstelling van de media en de maatschappij vraagt om magistraten met een uitgesproken persoonlijkheid’ is de stelling die centraal staat op het raio-congres. In deze bijdrage werpt mr. Kaptein zijn licht op deze stelling.

Melkglazen toga gezocht01-11-2008

In de rubriek ‘Personalia’ worden de Koninklijke Besluiten van de benoemingen en ontslagen van de leden van de zittende en staande magistratuur gepubliceerd. De redactie heeft ervoor gekozen de KB’s van de plaatsvervangers en gerechtsauditeurs niet in deze rubriek op te nemen.

NVvR Actueel komt tot stand dankzij bijdragen van leden, medewerkers van het bureau en leden van het bestuur van de nederlandse vereniging voor Rechtspraak (NVvR). deze bijdragen verschijnen onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de NVvR. hebt u vragen/opmerkingen naar aanleiding van deze uitgave? neemt u dan contact op met het bureau van de NVvR.

Op kerstavond zag ik op de opiniepagina van NRC Handelsblad een artikel met als titel ‘Rechtspraak is geen productiebedrijf’ van Nico Schimmel en Ronny van de Water, respectievelijk raadsheer bij het hof en rechter bij de rechtbank, beiden sector strafrecht en zittend in Amsterdam. Geïnteresseerd in alles wat met rechtspraak te maken heeft, heb ik het artikel gelezen, maar dat had ik beter niet kunnen doen, want de inhoud ervan harmoniseerde niet met mijn tot dat moment uitstekende kersthumeur. Ik heb er zelfs de hele kerst last van gehad en daarom besloten om (eind middag tweede kerstdag) deze reactie te schrijven.

Rechterlijke toetsing van bestuurlijke punitieve sancties; F.C.M.A. Michiels en B.W.N. de Waard01-02-2008

De relatie van de rechtspraak met de media is de afgelopen jaren beter geworden. Toch is er de laatste jaren een flink aantal klachten neergelegd bij de Raad voor de Journalistiek. In deze bijdrage gaat mr. Herstel nader in op de relatie rechtspraak–media en media–Raad voor de Journalistiek.

Rechters worden in deze tijd geconfronteerd met niet-westerse waarden, zoals eerwraak en vrouwenbesnijdenis. Hoe moeten rechters hiermee omgaan? En kunnen zij iets leren van het verleden?

Vroeger nam men op straat de hoed af voor een rechter en werd de bode geacht de deur voor hem open te houden. Die verheven positie verloren de magistraten eind jaren zestig. Nu worden ze scherp gevolgd en publiekelijk bekritiseerd. Of dat een goede of slechte ontwikkeling vormt, is een verkeerde vraag. Het kon niet anders.

Trema nummer 3 verschijnt op 26 maart 2008.; In de komende nummers van Trema verwacht:; - Vraaggesprek met oud-rechter mr. Pieter Kalbfleisch, voorzitter van de NMa, over het werk van de Nederlandse mededingingsautoriteit.; - Productiviteit: begrip en onbegrip, door A. van der Torre en F. van Tulder

Voor mijn generatie Nederlanders en de generaties na mij, denk ik, is Oorlog iets vreeswekkends, onbegrijpelijks, maar vooral – en gelukkig – iets dat ver weg is en soms zelfs van een andere tijd. Want de Oorlog die althans mijn generatie het eerst en vooral in het bewustzijn heeft, is de Tweede Wereldoorlog – hoewel in een adem gezegd moet worden dat al die andere oorlogen na WO II hun best doen en deden om zich daarin ook een plaats te veroveren.

Wat doet de pers met mij als internationale strafrechter?01-11-2008

In het decembernummer van Trema schreven prof. mr. H.L.C. Hermans en prof. mr. P.A.M. Mevis (Trema 2007, p. 413-416) in de bijdrage ‘Commentaar op de rechter’ over het rapport van de Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken inzake het strafproces van Lucia de B. en de mogelijkheid afgedane strafzaken opnieuw te beoordelen. Op deze opinie hebben mr. H.N. Brouwer en prof. mr. J.F. Nijboer gereageerd (Trema 2008, p. 10-13 respectievelijk p. 14-21). Onderstaand volgt een naschrift van prof. mr. P.A.M. Mevis.