Aflevering STB01

Leesbare vonnissen met begrijpelijke bewijs- en strafmotivering, dat stelde Promis zich in 2005 ten doel. Anno 2017 is de bewijsmotivering sterk verbeterd, maar over de strafmotivering bieden Promis-vonnissen niet veel meer informatie dan de klassieke vonnissen. De Commissie Rechtseenheid moet hierin verandering gaan aanbrengen en gaat rechters handvatten bieden voor een duidelijkere strafmotivering.

Op 16 en 17 november 2016 werd voor de teams strafrecht van de rechtbank Amsterdam de tweejaarlijkse cursustweedaagse georganiseerd. Op beide dagen was een plenair gedeelte georganiseerd en waren er verschillende werkgroepen. Een van die werkgroepen werd verzorgd door The Right Hounarable Lord Justice Treacy. Dat klinkt toch wat anders dan ‘senior rechter’ en met zo’n belangrijke buitenlandse gast waren de twee door hem verzorgde werkgroepen goed gevuld. De heer Treacy is Chairman van de Sentencing Council van Engeland en Wales. Hem is gevraagd de werkwijze van deze raad te schetsen en in het bijzonder de totstandkoming van sentencing guidelines en het gebruik daarvan in de praktijk.

Op 27 mei 2016 organiseerde de SSR de masterclass ‘De effectiviteit van straffen en maatregelen’. De zaal was goed gevuld. Blijkbaar wil menig rechter en officier van justitie meer op dit gebied weten. Ik geef hier geen uitgebreide samenvatting van de dag, maar schets enkele hoofdlijnen ‘in vogelvlucht’.

De redactie heeft voor deze aflevering weer een buitenlandse collega, niet de minste, bereid gevonden een stuk te schrijven over datgene wat mede aan de wieg van dit Straftoemetingsbulletin heeft gestaan: het op min of meer rationele wijze komen tot oriëntatiepunten ten behoeve van straftoemeting. Lord Justice Treacy heeft in het kader van twee opleidingsdagen van de strafsector van de Amsterdamse rechtbank een inzichtelijk stuk geschreven over de wijze waarop in Engeland en Wales de laatste ‘guideline to assist the courts in imposing community and custodial sentences’ (2016) tot stand is gekomen.

In October 2016 the Sentencing Council of England and Wales published its definitive guideline to assist the courts in imposing community and custodial sentences. This latest guideline was the 13th published by the Council since it was established in 2010, and it brings the number of offences covered to over 140. The Council was established by the Coroners and Justice Act 2009 as an independent, non-departmental public body of the Ministry of Justice. It has a statutory remit to promote greater transparency and consistency in sentencing, as well as to demystify court processes and sentencing for victims and the public, and increase confidence in the criminal justice system.

Dit boek is het vierde deel in een reeks van boeken waarin om de (ongeveer) vijf jaar de stand van zaken van praktijk en beleid rond straffen en straftoemeting in een aantal landen wordt geschetst. Dat zijn niet steeds dezelfde landen. In het in 2016 verschenen boek komen negen landen en één verzameling van landen aan de orde. Die negen landen zijn verdeeld over common law-stelsels (Engeland en Wales, Canada, Australië en de Verenigde Staten) en continentaal-Europese landen (Duitsland, Italië, Polen, Frankrijk, België,). Daarnaast komt in één hoofdstuk de stand van zaken in vier Noordse landen (Noorwegen, Zweden, Finland, Denemarken) aan de orde. Nederland is er dus deze keer niet bij.

Onderzoek uit 2015 liet zien dat allochtone daders vaker en soms ook langere onvoorwaardelijke gevangenisstraffen krijgen dan autochtone daders. Uit vervolgonderzoek, waarvan in onderstaande bijdrage verslag wordt gedaan, blijkt dat deze verschillen kleiner worden – of zelfs niet meer worden gevonden – wanneer rekening wordt gehouden met delict-, dader- en proceskenmerken. Maar, in de toepassing van andere straffen blijken nog wel etnische verschillen voor te komen.