Aflevering 6645

Op 1 oktober 1999 is de Wet op het notarisambt (Wna) in werking getreden. Met deze wet werd beoogd marktwer-king in te voeren in het notariaat. De introductie van marktwerking brengt mee dat notarissen in toenemende mate te maken hebben gekregen met de Mededingingswet. De Mededingingswet is op 1 januari 1998 in Nederland in werking getreden en bevat regels die van toepassing zijn op afspraken tussen ondernemingen onderling (het kartelverbod), regels die van toepassing zijn indien een onderneming misbruik maakt van een economische machtspositie en regels die van toepassing zijn op ondernemingen die een concentratie aangaan.

Na het van kracht worden van de Nederlandse Mededingingswet (“Mw”) op 1 januari 1998 werd een aantal notarissen al snel geconfronteerd met deze nieuwe wetgeving. Op 26 november 1998 deed de Nederlandse Mededingingsautoriteit (“NMa”) een inval bij vier Bredase notariskantoren. De NMa onderzocht ambtshalve een mogelijke inbreuk op het zogenaamde kartelverbod van art. 6 Mw. Het onderzoek richtte zich op het bestaan van een verdeelsysteem voor het passeren van akten voor de gemeente. De inval leidde tot een nader onderzoek, een procedure en een besluit waarbij de NMa de deelnemende notarissen heeft beboet in september 1999.Het besluit van de d-g NMa tot oplegging van de boete d.d. 14 september 1999 in zaak 952 (via www.nmanet.nl), de beslissing op bezwaar van de d-g NMa d.d. 12 februari 2001, de uitspraak van de rechtbank Rotterdam d.d. 18 juni 2003 (LJN-nummer AH9702, via www.rechtspraak.nl) en de uitspraak van het CBB d.d. 12 maart 2004 (LJN-nummer AO6479).

Er is al zoveel over geschreven. Bij de parlementaire behandeling van de nieuwe Wet op het notarisambt in 1999 is het vrijwel uitsluitend gegaan over de tarieven en de vrije vestiging. De politiek heeft gekozen voor een systeem dat nu al weer een zestal jaren functioneert. Ik zal in deze opiniërende bijdrage ingaan op verschillende aspecten van marktwerking in het notariaat. De vraag die steeds pregnanter naar voren komt is of de politiek zich voldoende realiseert welke structurele wijzigingen in de notariële praktijkuitoefening hebben plaatsgevonden als gevolg van invoering van de Wet op het notarisambt en of de notaris vandaag de dag de rol waarin de politiek hem in de maatschappij graag ziet wel voldoende waar kan maken.

De vrije beroepen staan in de belangstelling van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. Deze toezichthouder heeft recentelijk aangekondigd bijzondere aandacht te zullen besteden aan het vrije beroep. Voor de redactie was dit mede aanleiding voor dit themanummer.

Bij KB de dato 8 november 2005 zijn benoemd tot

“Vrijheid in gebondenheid”. Deze omschrijving is niet alleen van toepassing op het Daltononderwijs, maar ook op de vrije beroepen. Vrije beroepen worden van oudsher weliswaar vrij, d.w.z. als zelfstandige uitgeoefend, maar zijn doorgaans ook sterk gereguleerd. Die regulering, die bijvoorbeeld uit toetredingseisen, kwaliteitseisen of deontologische regels kan bestaan, kan in strijd zijn met het mededingingsrecht. Naar aanleiding van de publicatie van het rapport van de Commissie Evaluatie Wet op het Notarisambt heeft de redactie van WPNR ons gevraagd nader in te gaan op de grenzen die het mededingingsrecht terzake stelt.