Aflevering 7

Op 2 december 2010 sprak de EFSA in Amsterdam met vertegenwoordigers van wetenschap en industrie over voedingsmiddelen die goed zijn voor de darm. Meer speciaal ging het erom, waarom EFSA alle gezondheidsclaims voor dergelijke producten heeft afgekeurd of - preciezer gezegd - er negatief over heeft geadviseerd aan de Europese Commissie. Het verslag van die dag spreekt over “a good opportunity to exchange views”. Maar wie de webcast bekijkt ziet hoe boze wetenschappers en marketeers EFSA heftige verwijten maken. De toon van die verwijten klinkt ook door in de woorden van de Canadese hoogleraar Gregor Reid: “.....so much good research has stopped or been undermined by a group of people with apparent big egos and an axe to grind. Shame on them for not giving direction and for seeing the world through pharmaceutical tainted glasses.” Vanwaar deze boosheid? Om dat uit te leggen moet ik eerst iets vertellen over probiotica en over de regels van de EU voor gezondheidsclaims. Martijn Katan

In de maanden mei tot en met juli van 2011 heeft de Reclame Code Commissie (RCC) tien uitspraken gedaan over reclame-uitingen voor het co-enzym Q10. Een groot aantal in relatief korte tijd voor één stof. Reden genoeg om eens wat dieper in de klachten en de bijbehorende uitspraken te duiken dan het uitsluitend beschrijven van de uitspraken, zoals gewoonlijk onder de rubriek Signaleringen plaatsvindt. Christine Grit

De geleerde lessen van de hoge economische kosten van terugroepacties bij incidenten hebben geleid tot aanscherping van de traceerbaarheid van levensmiddelen van dierlijke oorsprong. Meer specifieke informatie van alle leveringen moet worden bijgehouden.

Aan de orde is de geldigheid van de hier getoonde Finse beeldmerken met daarin Cognac, althans de vertaling daarvan, voor een gedestilleerde alcoholische drank die niet dezelfde specifi caties heeft als de drank die beschermd wordt door de geografi sche aanduiding Cognac. Daarbij komt tevens de vraag aan de orde in hoeverre Verordening (EG) nr. 110/20081 (de Verordening) terugwerkende kracht heeft.

Klaagster vindt dat in de televisiecommercial en op de verpakking van Arla kwarkyoghurt sprake is van misleiding. In de televisiecommercial zou Arla beweren dat haar kwarkyoghurt biologische zuivel is. Op de verpakking van Arla kwarkyoghurt staat echter niet dat het biologisch is. Navraag door klaagster bij Arla heeft uitgewezen dat niet alle producten van Arla biologisch zijn. Niet-biologische producten worden ‘natuurlijk’ genoemd.

Doorgaans wordt een advies van de advocaat-generaal ‘blindelings’ gevolgd door het Europese Hof van Justitie. In onderstaande casus lijkt dat toch anders te liggen.

Per 1 maart 2011 is de Regeling dierlijke bijproducten 2008 vervangen door de Regeling dierlijke bijproducten 2011.(noot 1) De wijziging van deze regeling vloeit voort uit de vaststelling van een nieuwe Europese verordening inzake dierlijke bijproducten.2 Ten opzichte van de oude regeling uit 2008 kent deze nieuwe regeling niet langer de mogelijkheid om voormalige (vlees) voedingsmiddelen nog duurzaam te benutten bijvoorbeeld door deze aan dierentuindieren te voeren.

Alle in levensmiddelen te gebruiken additieven moeten Europees zijn goedgekeurd voor zodanig gebruik. Bovendien is de toepassing gekoppeld aan een maximum per soort van levensmiddel. Dat maximum kan per stof varieren van uitsluitend te gebruiken in slechts een levensmiddel tot quantum satis-gebruik, zoveel als nodig is om een beoogd effect te bereiken, afhankelijk van de aanvaardbare dagelijkse dosis die een consument zonder risico tot zich kan nemen. Levensmiddelenadditieven moeten op het etiket van een levensmiddel vermeld worden met het desbetreffende E-nummer, de specifieke naam of met beide, bijv. sorbinezuur (E200). Ook moet de naam van de functionele groep waartoe deze additieven behoren worden vermeld, in dit voorbeeld: conserveermiddel.

In de bijdrage ‘De etikettering van met verse rook of rookaroma behandelde levensmiddelen’ (WAAR&WET 2011/5, nr. 86) is een praktijkvoorbeeld aangehaald waarin zalmsnippers die zijn behandeld met rookaroma, zouden moeten worden aangeduid als ‘Gerookte zalmsnippers’.

De minister van VWS en staatssecretaris van EL&I maken in een brief aan de Tweede Kamer het nieuwe beleid inzake antibioticaresistentie openbaar. Dit beleid is bijgesteld op basis van een advies van de Gezondheidsraad. De ontwikkeling van antibioticaresistentie is volgens de bewindslieden zorgelijk. Inderdaad geeft het advies aanleiding om het gebruik van diverse specifieke antibiotica in de veehouderij te stoppen. Uit overleg met experts is tevens gebleken dat registratie en daardoor transparantie van het gebruik van antibiotica, naast toezicht en handhaving, van groot belang zijn. In de brief gaan de bewindslieden hier nader op in.

De regelgeving voor invoercontroles is vastgelegd in Verordening (EG) nr. 882/20042 en in Verordening (EG) nr. 669/20093 inzake hoogrisicoproducten. Concreet houdt deze regelgeving in dat er een Europees vastgestelde onderzoeksfrequentie is voor importpartijen met specifieke hoogrisicoproducten. Daarnaast zijn de lidstaten verplicht ervoor te zorgen dat officiele controles op basis van een risicobeoordeling en met een passende frequentie worden verricht om de doelstellingen van de verordening te bereiken, onder meer het voorkomen, wegnemen of tot een aanvaardbaar niveau terugbrengen van risico’s voor mens en dier. In aanvulling daarop wordt in artikel 23 van de Controleverordening bepaald dat goedkeuring mag worden verleend voor de aan de uitvoer voorafgaande controles die derde landen verrichten op diervoeders en levensmiddelen onmiddellijk voor de uitvoer ervan naar de Europese Unie. Doel van die controles is om na te gaan of de uitgevoerde producten voldoen aan de eisen van de Unie. Een dergelijke goedkeuring mag alleen aan een derde land worden verleend als uit een EU-audit is gebleken dat de uit te voeren diervoeders of levensmiddelen voldoen aan de communautaire eisen, of daaraan gelijkwaardige vereisten. Voorts moeten de in het derde land voor de verzending verrichte controles als voldoende doeltreff end en doelmatig worden beschouwd.

Wie de vragen van Kamerlid Thieme gelezen heeft, zal tevergeefs zoeken naar nieuwe regelgeving over een verbod op de verkoop van pluimveevlees met Salmonella. Mevrouw Thieme neemt kennelijk een voorschot op een nog te publiceren EU-verordening, waarvan begin oktober nog slechts de contouren bekend zijn. Echter met het motto ‘regeren is vooruitzien’ reageert zij bij voorbaat op de mogelijke consequenties van deze (nu nog concept-)regelgeving.

In 1998 heeft Monsanto toestemming gekregen om een genetisch gemodificeerde mais (Zea mays L., lijn MON 810) in de handel te brengen. In 2007 heeft zij verzocht om hernieuwing van de vergunning voor het in de handel brengen van deze mais. Hierop heeft de Franse minister van Landbouw en Visserij de verkoop aan de eindgebruiker en het gebruik van zaaizaad van MON 810-mais op het nationale grondgebied verboden. Monsanto heeft een beroep op nietigverklaring van dit besluit ingediend.

Richtlijn 2001/18/EG2 regelt de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen (hierna: ‘GGO’s’) in het milieu, alsook het in de handel brengen van GGO’s als product of in producten, indien het beoogde gebruik van de producten gepaard gaat met een doelbewuste introductie van de organismen in het milieu. Vervolgens regelt Verordening (EG) nr. 1829/20033 (hierna: ‘GGO-verordening’) de toelating van, het toezicht op en de etikettering van genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders.

Klaagster heeft diverse klachten over reclame-uitingen op de website jandeboerwol.nl. Ten algemene stelt klaagster dat er op de site geen juiste informatie wordt verstrekt over de van het gebruik van de aangeprezen producten te verwachten resultaten. De gehele website is hiermee misleidend en oneerlijk geworden.

De Europese Commissie heeft het Europees systeem van marktbewaking voor non-food producten geevalueerd. Daarbij is een aantal aanbevelingen geformuleerd om het systeem beter te laten functioneren, wat het algemene niveau van productveiligheid ten goede zou moeten komen.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) maakt vanaf begin jaren ‘90 steeds meer gebruik van het particuliere, vrijwillige stelsel van accreditatie en certificatie, om veilige en gezonde arbeidsomstandigheden te borgen. Dit stelsel is, zoals bekend, in de particuliere context ontstaan op grond van de behoefte van bedrijven en beroepen om zich te laten toetsen door onafhankelijke, deskundige certificerende en keurende instellingen (cki’s).

De VWA heeft gedurende het eerste halfjaar van 2011 een interne audit uitgevoerd naar de naleving van de wettelijke regels in middelgrote en kleine slachthuizen. Ook is die audit uitgevoerd over de resultaten van het aanvullende onderzoek naar het (niet) uitvoeren van BSE-testen bij runderen. Aanleiding daarvoor waren bevindingen van het eerste onderzoeksrapport-Vanthemsche in 2008. In het tweede rapport-Vanthemsche is opgemerkt dat zijn eerdere vaststellingen worden bevestigd door de interne audit van de VWA. Hij concludeert dat er in de middelgrote en kleine slachthuizen weinig verbeteringen zijn gerealiseerd sinds zijn vorige audit en dat het toezicht ontoereikend is en (dus) moet worden aangescherpt. De bewindslieden delen deze mening.

In Verordening (EG) nr. 1881/20062 zijn de maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen opgenomen, zoals de maximumgehalten voor benzo(a) pyreen in een aantal levensmiddelen.

In Verordening (EG) nr. 1881/2006 zijn de maximumgehalten voor benzo(a)pyreen in levensmiddelen opgenomen. De EFSA heeft op 9 juni 2008 een wetenschappelijk advies over polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) in levensmiddelen uitge bracht, waarin werd geconcludeerd dat benzo(a)pyreen geen geschikte merkstof is voor het voorkomen van PAK’s in levensmiddelen. Een systeem met vier specifieke stoffen zou wel geschikt zijn. Op basis van dat EFSA-advies is de norm voor PAK’s in Verordening (EG) nr. 1881/2006 aangepast en gelden er nieuwe maximumgehalten voor de som van vier polycyclische aromatische koolwaterstoffen [benzo(a) pyreen, benz(a)antraceen, benzo(b) fluorantheen en chryseen].

Aanbeveling 2011/516/EU van de Commissie van 23 augustus 2011 inzake de reductie van de aanwezigheid van dioxinen, furanen en pcb’s in diervoeders en levensmiddelen.

In een eerder audit-rapport (2008) constateerde de heer Vanthemsche een fors aantal tekortkomingen bij de uitvoering van het VWA-toezicht op de vleessector. Dat was zowel aanleiding voor een fors politiek debat over het functioneren van de VWA, als voor een interne herstructurering van de VWA. Vervolgens heeft de VWA gedurende het eerste halfjaar van 2011 een interne audit uitgevoerd naar de uitvoering van de controle in de roodvleessector. Het rapport daarover heeft mede gediend als basis voor een tweede audit door de groep van Vanthemsche. Volstaan wordt in deze bijdrage met een samenvatting van de conclusies uit dat rapport voor de organisatie van de VWA.