Aflevering 4

De European Food Safety Authority (EFSA) heeft de afgelopen jaren regelmatig onder vuur gelegen. Dit is slecht voor het toch al steeds geringer wordende vertrouwen van het publiek in de overheid, en ook in ons voedsel en de voedselveiligheid. Uiteindelijk heeft de kritiek echter een positieve bijdrage geleverd aan een grotere transparantie en daarmee aan versterking van de positie en autoriteit van EFSA.

De EFSA werd in 2002 opgericht om de voedselveiligheid in de EU te maximeren, een hoog niveau van consumentenbescherming te verzekeren en om het vertrouwen in de productie en verkoop van voedsel in de EU te bestendigen en uit te bouwen. De EFSA moest net zo gezaghebbend worden in Europa als de Food & Drug Administration (FDA) dat was (en is) in de Verenigde Staten. De EFSA brengt onafhankelijke adviezen uit over het minimaliseren van risico’s bij de productie, distributie en verkoop van voedsel. In de 11 jaar van haar bestaan heeft de EFSA haar positie als onafhankelijke autoriteit meer dan gevestigd. Deze autoriteit is van groot belang voor het vertrouwen van de consument in borging van voedselveiligheid in de voedselketen in de EU. Er is echter een duidelijke tendens gaande om dit gezag te ondermijnen. In dit artikel aandacht voor de werkwijze en de consultaties van de EFSA, de onafhankelijkheid in de beoordeling, de wijze waarop het gezag wordt ondermijnd en – last but not least – enkele suggesties om dit gezag weer terug te krijgen.

De beoordeling van de veiligheid van levensmiddelenadditieven is al jaren een onderwerp van heftige discussies tussen wetenschappers, politici en ongeruste consumentengroeperingen. De vraag of deskundigheid daarbij een gewenst issue is of uitsluitend zou moeten zijn, wordt niet beantwoord door critici van de wetenschappers. Het lijkt er soms op dat een te bereiken norm belangrijker is dan een wetenschappelijke onderbouwing van die norm.

Misleidende reclame is reclame die feitelijke onjuistheden bevat of door de wijze van presentatie de gemiddelde consument misleidt. Van misleiding is pas sprake als de gemiddelde consument een besluit neemt over een transactie dat hij anders niet had genomen. Hij koopt een product dat hij anders niet had gekocht.

Dat de wetenschap uitgaat van harde data bij de vaststelling of beoordeling van normen is uiteraard van groot belang. Maar het aanwezige onbegrip tussen de consument enerzijds en de met gezag beklede functionarissen anderzijds, is op zijn minst reden om niet uitsluitend uit te gaan van harde data, maar ook het recht op keuzevrijheid van de consument mee te nemen bij de uiteindelijke besluitvorming.

De staatssecretaris licht de Tweede Kamer per brief in over het onderzoek naar de voedselfraude. In plaats van geruststelling bij de Kamerleden te verkrijgen, regent het moties met als belangrijkste doel versterking van de regelgeving en de organisatie van het toezicht.

De wijze waarop informatie over voedsel aan consumenten verstrekt moet worden, is geregeld in Verordening (EG) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten. Om consumenten weloverwogen voedselkeuzes te kunnen laten maken, moet heldere en makkelijk te begrijpen voedselinformatie via de verpakking verstrekt worden, bijvoorbeeld over ingrediënten die de consument normaliter verwacht, maar die vervangen zijn door andere ingrediënten. Sluitstuk van de discussie over het gebruik van abrikozenkernen in bitterkoekjes.

Nieuwe onderzoeksgegevens over het voorkomen en de verspreiding van Costridium difficile zijn voor de Tweede Kamer reden om vragen te stellen. De nieuwe gegevens lijken geen extra zorgen te baren.

In de regelgeving voor levensmiddelen en diervoeders zijn normen of richtwaarden voor veel mycotoxinen vastgelegd. Aan deze regelgeving worden nu richtwaarden voor T-2 en HT-2-toxines toegevoegd. De Commissie beveelt aan om meer gegevens over deze toxines in granen en graanproducten, andere dan rijst en rijstproducten, te verzamelen.

Het vangstverbod van de wolhandkrab blijft in stand, ondanks aandringen van de Tweede Kamer om dit ongedaan te maken. De voedselveiligheid krijgt hier voorrang boven de economie van de visserijsector.

16 augustus 1943 -­ 15 april 2013

Het College van Beroep van de RCC behandelde een klacht over claims in relatie tot chocolade gezoet met Stevia. De RCC kwam tot de aanbeveling niet meer op die wijze te adverteren. De productverantwoordelijke bleek tijdens de beroepsgang overwegend gevoelig voor de klacht, maar wilde graag de mening van de KOAG/KAG inwinnen over de gevoerde claims, wat aanleiding was voor langdurig uitstel van behandeling. Uiteindelijk bleef de uitspraak van de RCC overeind, behalve waar het ging om het vezelgehalte.