Aflevering 11

In de dagelijkse praktijk van het onroerend goed worden ook notarissen steeds vaker geconfronteerd met de doorwerking van het Europese omzetbelastingrecht in de - van oudsher - sterk nationaal bepaalde heffing van overdrachtsbelasting. Voor een aanvaardbare beantwoording van concrete vragen is bij deze beroepsgroep zicht op de problematiek en overzicht van hetgeen speelt onontbeerlijk. Zo wordt de toepassing van de zogenoemde samenloopvrijstelling bij een transactie met onroerend goed meer en meer bepaald door de uitleg die moet worden gegeven aan de Europese omzetbelastingbepalingen. Het belang van kennis van de jurisprudentie op vooral omzetbelastinggebied van het Hof van Justitie neemt toe. In voor de toepassing van deze vrijstelling in de overdrachtsbelasting spelende geschillen heeft de Hoge Raad de afgelopen jaren vanwege problemen op omzetbelastinggebied het Hof enkele belangrijk gebleken prejudiciële vragen gesteld. De uitkomst is doorgaans verrassend. Op 12 juli 2012 heeft het Hof in zaak C-326/11 (NTFR 2012/1838) weer een prejudiciële vraag beantwoord van de Hoge Raad in een overdrachtsbelastingzaak. Het geschil in die zaak betreft wederom de vraag of de vrijstelling van artikel 15, lid 1, aanhef en onderdeel a, WBR toepassing vindt. In deze bijdrage zal enig zicht worden verschaft bij wijze van overzicht.

De Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 kent twee regelingen die zich richten tegen de ongewenste handel in zogenoemde herinvesteringsreservelichamen en verlieslichamen. Beide regelingen treden in werking op het moment dat het ‘uiteindelijk belang’ in een dergelijk lichaam in belangrijke mate is gewijzigd. De regelingen richten zich onder andere op vennootschappen met beleggingsvastgoed. Bij de overname van aandelen in een vastgoedvennootschap (bijvoorbeeld in het kader van een herfinancieringsoperatie) is het derhalve cruciaal om vast te stellen of en op welk moment sprake is van een belangrijke wijziging in het uiteindelijk belang in de betreffende vennootschap.

In het kader van (Nederlandse) estate planning wordt veelvuldig gebruikgemaakt van schuldigerkenningen uit vrijgevigheid, waarbij het schuldig erkende bedrag pas opeisbaar is bij overlijden van de schenker. Om deze schuld in aanmerking te kunnen nemen in de (fiscale) nalatenschap van de schenker dient echter aan een aantal voorwaarden te zijn voldaan. In België bestaan hierover geen duidelijke criteria, in tegenstelling tot in Nederland.

Op Prinsjesdag heeft het kabinet onder meer de volgende maatregelen voorgesteld.

Op 7 juni 2012 heeft de Rechtbank Haarlem een uitspraak gedaan waarbij artikel 10 SW van toepassing was op een woning die moeder had overgedragen aan een kind. De rechtbank oordeelde onder meer dat de bedragen die moeder in de jaren na de transactie had kwijtgescholden op het deel van de koopprijs die het kind nog aan moeder was verschuldigd, niet aftrekbaar zijn op grond van artikel 7 lid 1 SW, omdat is gebleken dat moeder al vóór de transactie de intentie had om de koopprijs kwijt te schelden (zie Notafax 2012, nr. 139). Thans is tegen deze uitspraak hoger beroep ingesteld.

Vorig jaar heeft de staatssecretaris van Financiën een onderzoek aangekondigd of het mogelijk is om de verplichte notariële akte voor het doen van een periodieke schenking als bedoeld in artikel 6.

Met ingang van heden zijn de wetsvoorstellen inzake de vereenvoudiging en flexibilisering van het BV-recht (31 058 en 32 426) in werking getreden. In verband hiermee heeft het Centraal Aanspreekpunt Pensioenen van de Belastingdienst antwoord gegeven op twee vragen over de gevolgen van de wetswijziging in geval van een pensioen in eigen beheer.

De staatssecretaris van Financiën heeft antwoord gegeven op Kamervragen over het verschil in heffing tussen een overdracht van bouwterreinen en andere gronden. De staatssecretaris geeft onder meer aan dat aan het Hof van Justitie EU de vraag is gesteld of het slopen van een gebouw reeds kan leiden tot een bouwterrein als bedoeld in artikel 11 lid 4 Wet OB (zie Notafax 2011, nr. 218). Totdat het antwoord is gegeven, moet ervan worden uitgegaan dat sloop niet leidt tot een bouwterrein (zie o.a. HR 10 augustus 2001, FBN 2001, nr. 40).