Aflevering 4

In FBN 2012, nr. 76 is bericht over de massaal bezwaarprocedure voor de schenken erfbelasting; aan de Hoge Raad wordt door middel van een aantal proefprocedures de vraag voorgelegd of de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten in de SW discriminatoir zijn. In deze bijdrage wordt de stand van zaken weergegeven en verteld hoe er in de praktijk op wordt gereageerd.

Belastbaar feit voor de erfbelasting is de verkrijging krachtens erfrecht. Bepalend daarvoor zijn het overlijden van een persoon en het tijdstip van overlijden. Maar wat als dat overlijden of het moment van overlijden niet helder is?

Op 30 november 2012 is door de Hoge Raad een arrest gewezen over de bedrijfsfusiefaciliteit van artikel 14 Wet Vpb 1969 in een casus waarin sprake was van een ‘dooroverdracht’. Een bv droeg de door haar gedreven makelaardij, inclusief bedrijfspand, over aan een nieuw opgerichte dochtervennootschap (eerste overnemer). Deze nieuw opgerichte dochtervennootschap droeg vervolgens direct de makelaardij, maar nu zonder het bedrijfspand, over aan een door haar nieuw opgerichte dochtervennootschap (tweede overnemer). De Hoge Raad oordeelde dat de bedrijfsfusiefaciliteit niet van toepassing was op de eerste overdracht, omdat de bij die overdracht betrokken vermogensbestanddelen (met uitzondering van het pand) ervoor bestemd waren onmiddellijk te worden overgedragen aan de tweede overnemer. Dit arrest illustreert dat alertheid is geboden bij een meeromvattend reorganisatietraject als daarbij ten aanzien van meerdere opvolgende rechtshandelingen fiscale faciliëring benodigd is.

In deel II van het tweeluik ‘Oude zakelijke rechten leven’ wordt kort een oud zakelijk naastingsrecht in de Provincie Utrecht aan de orde gesteld, dat nog steeds actueel blijkt te zijn en waarover vandaag de dag wordt geprocedeerd; Hof Amsterdam 2 oktober 2012, LJN BY1161, NJF 2012, 489, Prg. 2013, 17.

Sinds 1 januari 2012 bestaat de mogelijkheid om voor de erf- en schenkbelasting te kiezen voor de ‘actuele’ WOZ-waarde (artikel 21, lid 5, SW). Als bijvoorbeeld de erflater in 2012 is overleden, kan worden gekozen voor de WOZ-waarde met peildatum 1 januari

X heeft op 1 april 2008 naast een hypotheeklening bij een bank een bedrag van € 80.000 geleend bij zijn vader in verband met de verwerving van een eigen woning. Volgens de overeenkomst van geldlening is X over de schuld aan vader een rentevergoeding van 8% per jaar verschuldigd. Verder bepaalt de geldleningsovereenkomst dat X tot zekerheid voor terugbetaling van de geldlening op verzoek van vader verplicht is om een hypotheekrecht te vestigen op zijn woning ten behoeve van vader. X heeft op 31 december 2008 een bedrag van € 4.800 (€ 80.000 x 8% x ¾) als rente overgemaakt naar zijn vader. Vervolgens heeft vader op 4 maart 2009 een bedrag van € 2.400 aan X geschonken. Thans is tussen X en de inspecteur in geschil of het bedrag van € 4.800 bij X als eigenwoningrente aftrekbaar is.

Een gebouw is gesplitst in appartementen. Op de begane grond bevindt zich een supermarkt met daarboven vier woonappartementen. X heeft het winkelappartement in eigendom gekregen. Vóór de levering is de winkel ingrijpend verbouwd. Deze verbouwingswerkzaamheden hielden in dat van de winkel het dak (voor zover dit niet de vloer van de wooneenheden vormde), de gevels, de binnenmuren, en een deel van zowel de fundering als de vloer zijn verwijderd. Voor zover de fundering, de vloer en een deel van de zijmuren deel uitmaakten van de stabiliteitsconstructie voor de wooneenheden zijn zij gehandhaafd. Na deze werkzaamheden waren alleen de vier woonappartementen en de daarvoor benodigde draagconstructie nog aanwezig. In de aldus ontstane open ruimte is een nieuwe, kleinere winkel gerealiseerd, die in gebruik is genomen als modezaak. Het overige deel van deze ruimte was op het tijdstip van de levering aan X onbebouwd. Tussen X en de inspecteur is in geschil of X overdrachtsbelasting is verschuldigd. Volgens X is door de verbouwing een vervaardigd goed in de zin van artikel 11.3.b Wet OB voortgebracht zodat de levering van de winkel ingevolge artikel 11.1.a.1 Wet OB was onderworpen aan omzetbelasting met als gevolg dat X ingevolge artikel 15.1.a WBR recht heeft op de vrijstelling van overdrachtsbelasting.