Aflevering 6

Op het gebied van de erf- en schenkbelasting heeft zich een aantal interessante ontwikkelingen voorgedaan voor grensoverschrijdende nalatenschappen in Europees verband. Zo heeft de Europese Commissie aanbevelingen gedaan om dubbele erf- en schenkbelasting binnen de EU beter te voorkomen. Ook schetst de Commissie de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU op dit gebied. In 2015 treedt de Europese Erfrecht Verordening in werking. In deze bijdrage wordt ingegaan op deze ontwikkelingen.

Voor de Successiewet moeten verkrijgingen worden gewaardeerd op de waarde in het economische verkeer. Daarentegen moet de verkrijging van een woning sinds 2010 worden gewaardeerd op basis van de WOZ-waarde die geldt in het jaar van deze verkrijging. Dat is de waardepeildatum per 1 januari voorafgaand aan het jaar van de verkrijging. Hierdoor is de waardepeildatum 12 tot maximaal 24 maanden voorafgaand aan de verkrijging. Vanaf 2012 is de wet aangepast en mag de verkrijger kiezen voor de waardepeildatum per 1 januari van het jaar van de verkrijging, zodat nog maar maximaal 12 maanden is gelegen tussen de peildatum en de datum van verkrijging. De laatste jaren dalen de woningprijzen gemiddeld met 6% per jaar, zodat een erfgenaam doorgaans over een hogere waarde van de woning erfbelasting betaalt, dan dat de waarde in het economische verkeer is op het moment van verkrijging. Hierbij komt de vraag op of sprake is van een individuele buitensporige last, waardoor de wettelijke bepaling in strijd is met het Eerste Protocol van het EVRM (fair balance). Volgens het arrest van de Hoge Raad van 21 februari 2014 (ECLI:NL:HR:2014:339), is het verplicht gebruiken van de WOZ-waarde niet in strijd met artikel 1 Eerste Protocol EVRM, aangezien de erfgenamen de mogelijkheid hebben om rechtsmiddelen aan te wenden tegen een te hoge WOZ-waarde.

De vrijstelling overdrachtsbelasting bij verkrijging van onroerende zaken door een BV of NV krachtens inbreng (artikel 15, lid 1, onderdeel e, sub 2e, Wet BRV) geldt niet als de inbrenger wordt gecrediteerd voor meer dan 10%. De Hoge Raad heeft onlangs beslist dat deze in het Uitv.besl. BRV gestelde voorwaarde niet onverbindend is (geen schending legaliteitsbeginsel). De auteur heeft eerder aandacht besteed aan deze materie in FBN 2012, nr.75.

Volgens artikel 15.1.q WBR geldt onder meer een vrijstelling van overdrachtsbelasting bij verkrijging van ten behoeve van de landbouw bedrijfsmatig geëxploiteerde cultuurgrond. Onder cultuurgrond wordt mede begrepen de ondergrond van glasopstanden. Hof Den Haag oordeelde op 8 november 2013 evenwel dat de vrijstelling ook van toepassing kan zijn op een stuk erf dat als verharde parkeerplaats in gebruik is en op een perceel grond voor een silo/schuur (zie Notafax 2014, nr. 15). De Staatssecretaris van Financiën heeft tegen deze uitspraak cassatie ingesteld. Onlangs heeft Hof Den Haag in een andere procedure met nagenoeg dezelfde overwegingen geoordeeld dat de vrijstelling niet alleen geldt voor ondergrond van glasopstanden zoals bepaald in artikel 15.1.q WBR maar ook voor ondergrond van andere opstallen als de grond bedrijfsmatig ten behoeve van de landbouw wordt geëxploiteerd en dus geen sprake is van verkrijging voor privédoeleinden of voor andere dan landbouwdoeleinden.

X is alleen eigenaar van een woning en zij woont daar samen met haar kinderen. In de woning wonen ook haar zus (Y) en de echtgenoot van Y. De woning heeft twee voordeuren; elk daarvan geeft toegang tot een afzonderlijk woongedeelte met eigen keuken, woonkamer, slaapkamers en alle benodigde voorzieningen. De hypotheeklening waarmee de woning is gefinancierd staat op naam van X en Y en de rente betalen zij van hun gezamenlijke rekening.

Y komt in het geheel niet in aanmerking voor renteaftrek nu zij geen eigenaar is van woning