Aflevering 7-8

Op 14 juni 2019 heeft de Hoge Raad in het kader van de massaalbezwaarprocedure over box 3 een zestal arresten gewezen over de houdbaarheid van de vermogensrendementsheffing voor de jaren 2013 en 2014. De Hoge Raad heeft beoordeeld of de vermogensrendementsheffing op stelselniveau in strijd is met art. 1 Eerste Protocol (bij het EVRM) en legt daarbij twee toetsen aan. Aan de haalbaarheidstoets (Is het destijds door de wetgever voor een lange reeks van jaren veronderstelde rendement van 4% voor particuliere beleggers haalbaar?) wordt niet voldaan. Vervolgens toetst de Hoge Raad aan de buitensporig-zware-lasttoets (Is op stelselniveau sprake van een buitensporig zware last?). Daarvan is sprake als de belastingdruk in box 3 in een jaar hoger is dan het gemiddeld zonder (veel) risico’s haalbare rendement in dat jaar. Voor de jaren 2013 en 2014 geldt dat sprake is van een buitensporig zware last op stelselniveau als het gemiddeld zonder (veel) risico’s haalbare rendement lager is dan 1,2%. Of dat in die jaren het geval is, laat de Hoge Raad in het midden omdat de rechter daarvoor geen algemeen rechtsherstel kan bieden. De rechter kan wel ingrijpen op individueel niveau als sprake is van een individuele en buitensporige last als gevolg van de box 3-heffing. In dit artikel worden de diverse aspecten van de arresten besproken en wordt tevens ingegaan op de massaalbezwaarprocedure die loopt voor de jaren 2017 en 2018.

De op grond van art. 35d Successiewet 1956 (SW) vereiste bezitsperiode van één jaar voorafgaand aan het overlijden en vijf jaar voorafgaand aan de schenking (‘de bezitseis’), leidt soms tot onbedoelde en/of onverwachte effecten bij de toepassing van de bedrijfsopvolgingsfaciliteit voor erf- en schenkbelasting (BOF). In dit artikel worden enkele situaties besproken die in de (advies)praktijk soms onderbelicht blijven. Door hiermee rekening te houden, kan zo goed mogelijk worden voorkomen dat de zeer waardevolle vrijstelling voor schenk- of erfbelasting wordt misgelopen, van meer dan gemiddeld 83% van het ondernemingsvermogen. De juiste toepassing van dit bezitsvereiste is daarom naar onze overtuiging van groot belang. Dit artikel beperkt zich tot toepassing van de BOF op aanmerkelijkbelangaandelen als bedoeld in art. 35c lid 1 onderdeel c SW (hierna ook: ‘de aandelen’).

Voor de verkrijging van woningen geldt zoals bekend een verlaagd overdrachtsbelastingtarief van 2%. Ondanks dat het begrip woning in de arresten van de Hoge Raad van 24 februari 2017 nader is ingevuld, blijft de praktijk worstelen met de invulling van dit begrip. Dat geldt ook voor situaties waarin sprake is van de verkrijging van ‘zorgwoningen’. Over dit begrip is onlangs het interne beleid van de Belastingdienst deels openbaar gemaakt, naar aanleiding van een WOB-verzoek. In deze bijdrage bespreek ik de beleidsstandpunten van de Belastingdienst.

X heeft een onroerende zaak verkregen die oorspronkelijk is gebouwd als kapel bij een rooms-katholiek ziekenhuis. X is van mening dat de onroerende zaak ten tijde van de verkrijging bewoonbaar was en daarom aan te merken als een woning in de zin van art. 14 lid 2 WBRV, zodat het verlaagde tarief van de overdrachtsbelasting geldt. Het gebouw is al een aantal jaren niet meer in gebruik voor de oorspronkelijke functie en het pand was ten tijde van de verkrijging voorzien van de voor bewoning noodzakelijke voorzieningen.

X is samen met twee familieleden aandeelhouder in een onroerendezaaklichaam als bedoeld in art. 4 WBRV. Zij hebben besloten om de betreffende rechtspersoon juridisch te splitsen. In het vooroverleg heeft de inspecteur aangegeven dat de vrijstelling van overdrachtsbelasting (art. 15.1.h WBRV jo. art. 5c Uitv besl RV) wel geldt voor de overgang van de onroerende zaken op de nieuwe rechtspersoon (ook een onroerendezaaklichaam), maar niet voor de verkrijging van de aandelen in deze nieuwe rechtspersoon. Om overkill te voorkomen, wordt op grond van het beleid van de Staatssecretaris van Financiën alleen overdrachtsbelasting geheven voor zover het materiële belang van X bij de onroerende zaken wordt uitgebreid [zie beleidsbesluit van 25 mei 2018, FBN 2018/29]. X is echter op grond van een grammaticale, wetshistorische en wetssystematische interpretatie van oordeel dat de vrijstelling ook geldt voor de aandelen.

In deze rubriek wordt opgenomen hetgeen op fiscaal gebied door Notamail is bericht, maar (nog) niet in FBN is besproken. Trefwoorden van de verschillende onderwerpen zijn in het register te vinden met vermelding van het nummer van deze rubriek. De nummers corresponderen met die van de desbetreffende berichten.