Aflevering 7-8

Ook in 2021 is weer veel te melden over de ANBI-regeling en de giftenaftrek. Met ingang van 1 januari zijn zowel relevante bepalingen in de wet als in de uitvoeringsregelingen gewijzigd. Een gevolg hiervan is onder meer dat de liquidatiebepaling in de statuten ruimer geformuleerd mag worden en grotere ANBI’s via een verplicht pdf-formulier aan hun transparantieverplichtingen moeten voldoen. In juni stuurde de staatssecretaris een ‘ANBI-brief’ naar de Tweede Kamer. Hierin wordt eindelijk een aanpassing van de onzekerheidseis voor periodieke giften in het vooruitzicht gesteld. Deze bijdrage bespreekt deze en andere voor de notariële praktijk relevante wijzigingen en voornemens.

Bij verkrijging van een woning geldt sinds 2011 het lage tarief van 2% (art. 14 lid 2 WBRV). Vanaf 1 januari 2021 kan de verkrijging van een woning ook van overdrachtsbelasting zijn vrijgesteld (startersvrijstelling, art. 15 lid 1 sub p WBRV). In FBN is over het woningbegrip regelmatig geschreven door A. Rozendal (FBN 2017/12: ‘Het begrip “woning” in de overdrachtsbelasting: de Hoge Raad schept duidelijkheid!’, FBN 2017/51: ‘Enkele overdrachtsbelastingaspecten van de verkrijging van een “woning”’, FBN 2018/18: ‘Actualiteiten inzake het begrip woning in de overdrachtsbelasting’, FBN 2019/40: ‘De “zorgwoning” in de overdrachtsbelasting; 2% of 6%? Hoge Raad oordeelt over toepassing verlaagd overdrachtsbelastingtarief bij transformatiegebouw’, en FBN 2020/3: ‘Hoge Raad oordeelt over toepassing verlaagd overdrachtsbelastingtarief bij transformatiegebouw’). Tijd voor een update.

De auteur gaat in dit artikel in op het voor de notariële praktijk belangrijke arrest HR 7 mei 2021, ECLI:NL:HR:2021:708 over boedelmenging op grond van een beperkte huwelijksgemeenschap van bankrekening in het licht van gift en schenkbelasting. Van daaruit maakt hij een uitstapje naar het fenomeen ‘breukdelengemeenschap’ als bedoeld in art. 1:100 BW en de uitspraak van rechtbank Noord-Holland 20 november 2020, ECLI:NL:RBNHO:2020:9677 over onder meer de erfbelasting oftewel art. 11 lid 4 SW in het bijzonder. In de finale van zijn bijdrage stipt hij ook de eventuele betekenis van deze uitspraken aan voor de betreffende uitgezonderde verkrijgingen voor de overdrachtsbelasting, art. 3 lid 1 sub a en b WBRV.

Een notaris heeft een testament opgesteld waarbij de testateur zijn vriendin heeft benoemd tot enig erfgename. Bij het overlijden van de testateur blijkt zijn vermogen ruim € 1,2 mln. Omdat tussen de testateur en de vriendin slechts een LAT-relatie bestond, was de vriendin erfbelasting verschuldigd naar het hoogste tarief. De vriendin heeft een tuchtklacht tegen de notaris ingediend omdat niet is gebleken dat de testateur is gewezen op de erfbelasting die aanzienlijk lager zou zijn geweest bij een huwelijk of een geregistreerd partnerschap.

X houdt alle aandelen in X BV. Deze BV heeft in 2005 en 2007 alle aandelen in een werkmaatschappij verworven waarin zijn schoonvader een onderneming (winkel) dreef. In 2017 heeft X BV de winkelruimte verkregen die eigendom was van een vastgoedvennootschap van schoonvader. Vanaf dat moment verhuurt X BV de winkelruimte aan de werkmaatschappij.

X heeft bij notariële akte een schenking van € 100.000 ontvangen van een oudtante. De Belastingdienst heeft overeenkomstig de aangifte aan X een aanslag schenkbelasting opgelegd ten bedrage van ruim € 29.000 (tarief 30% na aftrek van vrijstelling voor derden). X dacht echter dat zijn adviseur had gezegd dat maximaal € 12.000 belasting was verschuldigd. Daarna is de schenking bij notariële rectificatieakte wegens dwaling omgezet in een geldlening.

Met ingang van 1 juli 2021 is de Leidraad Invordering 2008 aangevuld waardoor uitstel van betaling van erfbelasting kan worden verkregen als anders een schrijnende situatie bij de verkrijger zal ontstaan. Bij andere belastingsoorten kan ook uitstel van betaling worden verleend als de belastingschuld tot een nalatenschap behoort en betaling van de aanslag binnen de wettelijke betalingstermijn bij de erfgenaam tot een schrijnende situatie zou leiden.