Aflevering 11

Staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager heeft het successierecht opnieuw in de schijnwerpers geplaatst. Het was lange tijd stil rondom deze emotionele heffing. In het jaar 2000 bracht de commissieMoltmaker een belangrijk rapport uit over de modernisering van de uit 1956 stammende Successiewet. Het verdween met complimenten in de onderste bureaulade op het departement.

Bij de herziening van de inkomstenbelasting in 2001 mocht de terbeschikkingstellingsregeling (art. 3.91 en 3.92) op veel kritiek rekenen vanwege de vele onduidelijkheden en de op sommige punten ondoordachte indruk die de regeling achterlaat. Een van die kritiekpunten betrof de maatschappelijk ongebruikelijke terbeschikkingstelling aan niet-verbonden personen (art. 3.91, lid 3 en art. 3.92, lid 3) ook wel aangeduid als terbeschikkingstelling aan de ruime groep van verbonden personen. In essentie komt deze regel erop neer dat een terbeschikkingstelling aan een onderneming van een kwalificerende niet-verbonden persoon of aan een vennootschap waarin een kwalificerende niet-verbonden persoon een aanmerkelijk belang houdt, onder de terbeschikkingstellingsregeling valt onder de voorwaarde dat sprake is van een ‘in het maatschappelijk verkeer ongebruikelijke terbeschikkingstelling’ (art. 3.91, lid 3 en art. 3.92, lid 3).

Een notaris kan, als ondernemer, zijn praktijk uitoefenen in de vorm van een besloten vennootschap. Bij mij rees, ten eerste, de vraag of in dat geval bepaalde regels gelden, bijvoorbeeld voor de statuten van deze besloten vennootschap en, ten tweede, hoe de bepalingen van de Notariswet (Wet op het notarisambt 1999), die alle geschreven zijn voor de notaris, moeten worden toegepast als de notaris zijn praktijk in deze vorm drijft. Aan de eerste vraag is al eerder - zeer uitvoerig - aandacht besteed door J.P.W.V. Hopmans. Aan de tweede vraag is, voor zover mij bekend, minder aandacht besteed.

In zijn arrest van 21 maart 2008, nr. 43.050, BNB 2008/159c*, heeft de Hoge Raad prejudiciële vragen gesteld over de gerechtvaardigdheid, binnen EG-verband, van de door Nederland gehanteerde navorderingstermijn van twaalf jaren als bedoeld in art. 16, lid 4 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: AWR) voor (inkomsten uit) buitenlandse spaartegoeden. In deze bijdrage zal vanuit de gestelde prejudiciële vragen worden ingegaan op diverse aspecten rondom de genoemde verlengde navorderingstermijn. De andere, in EG-verband ook zeer interessante, overwegingen van de Hoge Raad in dit arrest zullen in deze bijdrage niet worden behandeld. Het verdient nog wel opmerking dat het in deze bijdrage gaat om een nog lopende procedure, zodat enige terughoudendheid in acht is genomen.

In mijn eerdere bijdrage inzake de lijfrenteverzekeringen heb ik een aantal onderdelen van het qua omvang indrukwekkende lijfrenteverzamelbesluit van 3 juni 2008 besproken. Het betreft onder andere tegemoetkomingen inzake de redelijke termijn, alsmede de versoepelingen en standpuntvermeldingen inzake nabestaandenlijfrenten door de Belastingdienst. Daarbij heb ik een onderscheid gehanteerd tussen reële praktische tegemoetkomingen en verzachtende tegemoetkomingen op eerdere onnodige en niet dwingende interpretaties ten nadele van de belastingplichtige. In deze bijdrage ga ik nader in op een aantal andere tegemoetkomingen en standpuntvermeldingen in het desbetreffende besluit. Voorts ga ik in op relevante wijzigingen die voor de lijfrenteverzekeringen voortvloeien uit het ingediende belastingplan voor het jaar 2009, waarbij de verhouding tussen deze twee toch kort na elkaar verschenen (voorgestelde) wijzigingen in besluiten- en wetgevingssfeer enige verbazing kan oproepen. De introductie van een systeem van dubbele heffing onder het mom van vereenvoudiging verdient daarbij de nodige aandacht.