Aflevering 4

Een belangrijke opgave in gebiedsontwikkeling is ‘handen en voeten geven’ aan nieuw mobiliteitsaanbod met diensten, hardware (parkeren), software (deelaanbod) en zeker ook de juiste orgware (exploitatie en financiering). In het openingsartikel schetst Theo Stauttener dat zich steeds duidelijker aftekent hoe mobiliteitshubs een sleutel kunnen zijn voor gebiedsontwikkeling, ondanks risico’s en onzekerheden.

Er moet nog aardig wat gebeuren voordat nieuwe mobiliteit ingeburgerd is in onze maatschappij en gebiedsontwikkeling. Het nog grillige karakter van deelmobiliteit, aanbieders en vormen van aanbod vraagt om een strategie die flexibel en robuust is, wat ook eisen stelt aan de gebiedsontwikkeling. Belangrijke sleutel in de combinatie van hardware (parkeren), software (deelaanbod) en orgware (exploitatie en financiering) zijn mobiliteitshubs, bij voorkeur modulair. Hierin wordt parkeren voor bewoners, bedrijven en bezoekers gecombineerd met deelmobiliteit-aanbod en faciliteiten. Is dit een must om een adaptief plan te maken en de mobiliteitstransitie te accommoderen? Een duwtje in de rug vanuit de Rijksoverheid kan daarbij helpen.

De Startbouwimpuls werd in de Voorjaarsnota 2023 voor het eerst genoemd. Nu, één jaar later, zijn de eerste beschikkingen in Utrecht net verstuurd vanuit de gemeente naar de ontwikkelaars en corporaties die aanvragen ingediend hebben. In sneltreinvaart ging het van bekendmaking door het Rijk naar een eerste inventarisatie van projecten en globale voorwaarden waaraan projecten moesten voldoen. Korte deadlines voor indiening, een niet vastgestelde regeling en de focus op start bouw in 2024 en 2025 zorgden af en toe voor een zoektocht als gemeente welke route gevolgd moest worden in praktische uitvoering, maar ook juridisch. Welke rol heb je als gemeente? Welke projecten komen in aanmerking? Hoe nemen we alle partijen mee in het proces?

In het voorgaande artikel beschrijft Herman Nienhuis op welke manier gemeente Utrecht bij de uitkering van de Startbouwimpuls (SBI) voldoet aan de staatssteunregels. Volgens Nienhuis heeft de gemeente met een aanvullende DAEB de ruimte om financiële steun te verlenen aan een project vanwege het aantoonbare algemeen economisch belang van dat project zonder in strijd met de staatssteunregels te handelen. Uiteraard is staatssteun een belangrijk aspect om rekening mee te houden bij de toekenning en uitkering van de SBI-gelden.

Vlag van Lelystad. Bron: Wikipedia

Zou de Hoge Raad inmiddels spijt hebben van haar ultrakorte Didam-arrest uit november 2021? Het zou zomaar eens kunnen. Als een arrest in 2,5 jaar tijd leidt tot meer dan 120 vervolguitspraken, dan lijkt er iets niet te kloppen aan die uitspraak.

Meer dan de helft van alle gemeenten heeft er in meer of mindere mate mee te maken. Minstens 7.000 particulieren zijn er met eigen geld ingestapt. Het gebeurt op ruim 700 locaties in Nederland. We hebben het dan over het fenomeen van het ‘kavelknippen’. Dit is de praktijk waarbij landbouwpercelen worden opgeknipt in kleinere percelen en als ‘kansrijke’ belegging worden verhandeld aan particulieren. Het idee is namelijk dat het landbouwperceel op termijn wordt herbestemd voor woningbouw of bedrijventerrein, daardoor het een waardesprong maakt en rendement oplevert voor de beleggers. Herbestemmingen van opgeknipte beleggingspercelen komen echter niet of nauwelijks voor. Meer dan 99% van de particuliere beleggers heeft de stukjes grond nog steeds zelf in eigendom. De versplintering, hoge betaalde prijzen en eigenaren-op-afstand maken doorverkoop bovendien extra lastig. Dit zijn constateringen in een onderzoek door het Kadaster, bedoeld om dit fenomeen voor de Rijksoverheid te duiden en eventuele maatregelen vorm te geven.

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de naam van deze kroniek gewijzigd in ‘Kroniek jurisprudentie exploitatieplannen en kostenverhaal Omgevingswet’. Als gevolg van het overgangsrecht1 zullen beroepen tegen de vaststelling van exploitatieplannen worden afgehandeld op basis van de Wro.

In een drieluik worden achtereenvolgens de landinrichting in algemene zin en de instrumenten (dwingende) herverkaveling en (vrijwillige) kavelruil besproken.

Ik kijk naar buiten vanaf mijn kamer op de 17de etage van toren Zuid in Den Haag en zie de skyline van Rotterdam in de verte. Inmiddels werk ik een dikke twee maanden voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als directeur Ruimtelijke Ontwikkeling. Zelfde werkterrein, geheel andere rol. Op de vloer met mijn directie zitten ook de mensen van Ruimtelijk Beleid die gewerkt hebben aan de Tweede Kamerbrief Grondbeleid en nu acties ter uitvoering coördineren. Onlangs bespraken we in de staf met de minister de voortgangsbrief Grondbeleid voor de Tweede Kamer. En ik denk terug aan mijn periode bij de Vereniging van Grondbedrijven.

ABRvS 1 mei 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1828

Voor de komende edities (2024) worden onder meer artikelen voorbereid over: