Aflevering 5

Er is schreeuwend behoefte aan veel nieuwe woningen die zowel duurzaam als betaalbaar zijn. De financiële haalbaarheid van gebiedsontwikkelingen staat onder druk, onder meer door forse grondprijzen wanneer de bestemming/functie van die gronden wijzigt naar woondoeleinden. In de Kamerbrief Modernisering van het grondbeleid zijn fundamentele vraagstukken opgenomen onder de titel ‘Waarde meer publiek maken’. In het openingsartikel gaat Theo Stauttener in op de recent onderzochte planbatenheffing en op welke wijze zo’n heffing kan bijdragen aan meer waardestijging voor publieke doelen. En gaat dat de woningmarkt en grondmarkt dan echt helpen?

Meerwaarde van grond ook naar de publieke businesscase

Woningbouwopgaven zijn steeds complexer. We moeten in hoog tempo veel nieuwe woningen bouwen die duurzaam en betaalbaar zijn. Maar het tekort aan materialen, expertise en bouwgrond drijft de (grond)prijzen verder op. Dat zet de financiële haalbaarheid van gebiedsontwikkelingen verder onder druk. Het gevolg: woningbouwplannen vertragen. Actief grondbeleid kan dit tij keren.

In deze rubriek Basiskennis wordt aandacht besteed aan de fiscale aspecten van appartementsrechten, namelijk de gevolgen voor de btw en de overdrachtsbelasting. Allereerst volgt een korte uiteenzetting van het fenomeen ‘appartementsrechten’.

Macroaftopping is jargon in de wereld van gebiedsontwikkeling en dan met name als het gaat om kostenverhaal. Het gaat om het principe dat er niet meer kosten worden verhaald dan het totaal aan opbrengsten toelaat.

In de wereld van project- en gebiedsontwikkeling wordt met belangstelling uitgekeken naar het Didam-II-arrest. Gaat de Hoge Raad dit najaar de door het Didam-arrest veroorzaakte vloedgolf aan gerechtelijke uitspraken over de toepassing van het gelijkheidsbeginsel bij vervreemding van overheidsvastgoed keren met een nieuwe uitspraak? Manfred Fokkema blikt vooruit op het Didam-II-arrest en maakt weer een gerechtelijke tussenstand op aan de hand van nieuw verschenen Didam-jurisprudentie.

‘Nederland kampt met een groot woningtekort’. Dit is de openingszin van de memorie van toelichting op het voorstel Wet versterking regie volkshuisvesting.1 Het wetsvoorstel, dat op 6 maart 2024 bij de Tweede Kamer is ingediend2, heeft tot doel de overheidsregie op de volkshuisvesting te hernemen. Daarvoor zijn nieuwe instrumenten nodig. Dit nieuwe instrumentarium is in het wetsvoorstel opgenomen en maakt dat het (nieuwe) instrumentarium in onder meer de Omgevingswet toepasbaar wordt op de volkshuisvesting en Rijk, provincies en gemeenten beter in staat zijn om in gezamenlijkheid de regie te voeren.

Natuurlijk kennen grondexploitaties vele risico’s. Het jaarlijks beoordelen van de tussenstand in een gemeentelijke grondexploitatie legt de nadruk op de financiële tussenstand van dit moment en de mogelijke risico’s. Dat introduceert het risico dat de korte termijn prevaleert. Door steeds met een kortetermijnbril naar grondexploitaties te kijken, verliezen we uit het oog dat op de lange termijn grond helemaal niet zo risicovol is.

In deze kroniek bespreekt Arjan van Delden ontwikkelingen in het administratieve onteigeningsrecht aan de hand van onteigenings-KB’s die in het eerste halfjaar van 2024 zijn gepubliceerd.

‘Water en Bodem Sturend: wat betekent dat voor het grondbeleid?’

ABRvS, 24 juli 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2983

Voor de komende edities (2024) worden onder meer artikelen voorbereid over: