Aflevering 1

Grondzaken en gebiedsontwikkeling start in 2025 met een zeer actueel onderwerp, namelijk netcongestie.

Netcongestie heeft gevolgen voor gebiedsontwikkeling. Er wordt gewerkt aan oplossingen die ook voor gemeenten en gebiedsontwikkelaars van betekenis kunnen zijn. Gemeenten kunnen een nuttige rol spelen bij de energietransitie en het verminderen van netcongestie.

De goede voornemens en afspraken buitelen over elkaar. Het lijkt wel nieuwjaarsdag op de recente eerste Woontop van 11 december jl. Als het aan de Minister ligt dan wordt dit ook nog eens een jaarlijks terugkerend evenement waarop iedereen die zich met de bouwopgave bezighoudt bij elkaar komt om de voortgang, knelpunten en vooral de versnelling te bespreken. En hopelijk ook de successen want na een aantal jaren van plannen en tegenslagen zal de bouwmotor in 2025 toch echt op gang gaan komen. Met dank aan de ploeterende voorgangers. En dan duurt het nog even voordat de eerste mensen in hun woning trekken en de nieuwe wijken gaan bewonen.

De situatie vóór de invoering van de (regionale) woondeals kenmerkte zich door een woningmarkt die steeds verder in het nauw kwam te zitten. Dit werd veroorzaakt door een combinatie van factoren die elkaar versterken, waardoor het bouwen van nieuwe woningen en het toegankelijk maken van betaalbare huisvesting steeds moeilijker werd. Enkele factoren zijn hieronder kort benoemd.

Manfred Fokkema gaat in op het Didam II-arrest en maakt weer een gerechtelijke tussenstand op aan de hand van nieuw verschenen Didam-jurisprudentie.

Geregeld komt de vraag aan de orde in hoeverre het voor een gemeente mogelijk is om de aanbestedingsregels door te leggen aan de ontwikkelende partij, met name als deze zich beroept op zelfrealisatie en volledig de eigendomspositie heeft in het ontwikkelgebied of een deel daarvan.

Gebiedsontwikkeling staat voor veel mensen gelijk aan eindeloze processen, gesteggel over geld en betaalbaarheid en laveren tussen verschillende politieke stromingen. Waarom zou je dat nóg complexer maken door via regionale samenwerking nog meer partijen te betrekken? Arjen Droog betoogt desondanks dat regionale samenwerking niet alleen van toegevoegde waarde is bij gebiedsontwikkeling, maar steeds vaker ook onmisbaar. Er zijn meerdere redenen om regionale partners bij gebiedsprocessen te betrekken, of het zelfs onderdeel te laten zijn van een grotere regionale programmering.

De afgelopen jaren hebben diverse spelregels gemeenten aangezet tot minder investeringen in grondontwikkeling. De focus kwam te liggen op de beheersing van financiële risico’s in de gemeentebegroting. Met de afname van het grondbezit van gemeenten namen ook de sturingsmogelijkheden op de gebiedsontwikkeling af.1 Om gemeenten te prikkelen weer een meer actieve rol in de gebiedsontwikkeling op zich te nemen is het noodzakelijk dat daarbij de langetermijnbril weer op kan. Dat vergt aanpassingen in de financiële verantwoording, in de spelregels rondom het bepalen van de inbrengwaarde van grond, vereenvoudiging van processen en vooral ook hulp van de rijksoverheid bij de investeringen in grondaankopen.

In deze kroniek zijn uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State over exploitatieplannen behandeld in de periode april tot en met oktober 2024. Tot op heden is ons nog geen jurisprudentie bekend over de kostenverhaalregels van het Omgevingsplan en de kostenverhaalsvoorschriften van de vergunning op basis van de buitenplanse omgevingsactiviteit.

Op 13 november 2024 vond het Najaarscongres van de Vereniging van Grondbedrijven (VvG) plaats, traditioneel in de Reehorst in Ede. Met het thema “Van beleid naar uitvoering” richtte het congres zich op het vertalen van beleid en regelgeving naar concrete resultaten. Ondanks treinstakingen zijn er bijna driehonderd enthousiaste aanwezigen uit het vakgebied van het grondbeleid op het congres afgekomen.

Bestuursrecht

Voor de komende edities (2024) worden onder meer artikelen voorbereid over: