Aflevering 5

Kostenverhaal is een belangrijk instrument in de bekostiging van gebiedsontwikkeling. Uit het onderzoeksrapport ‘Kostenverhaal ontcijferd – de praktijk van de rekening’ blijkt dat de praktijk van kostenverhaal op veel punten goed werkt, maar effectiever kan met meer kennis, voorspelbaarheid en transparantie. Hoofdonderzoekers Nathan Westerhuis en Evert Jan van Baardewijk bespreken het rapport en vertellen wat in de praktijk van het kostenverhaal goed gaat, waar het wringt en welke oplossingen een verschil kunnen maken.

Het optoppen van appartementencomplexen staat op dit moment vol in de belangstelling. Veel VvE’s onderzoeken de mogelijkheid om extra woningen of woonruimte aan het gebouw te kunnen toevoegen. Dat kan financieel aantrekkelijk zijn. Niet zelden vindt optopping plaats in combinatie met de verduurzaming en renovatie van het reeds bestaande gedeelte van het gebouw.

Artikel gebaseerd op een gesprek met Barbara Bakker-Kramer, senior planeconoom bij de gemeente Alkmaar

Erfpacht leidde lange tijd een relatief sluimerend bestaan. In de praktijk zagen wij dat veel gemeenten besloten hun erfpachtstelsels af te bouwen of tot een minimum te beperken. Amsterdam bleef de laatste echte ‘erfpachtgemeente’.1 De afgelopen jaren is echter sprake van een duidelijke kentering. Een van de redenen daarvoor is dat erfpacht wordt gezien als een geschikt instrument om regie te voeren bij gebiedsontwikkelingen.

‘Ik heb net vorige week de vergunning verleend voor 600 woningen. Daarmee maak ik het verschil. Bij al die kleinere plannen boven winkels gaat het maar om 40 à 50 woningen en daar moet ik heel veel vergunningen voor afgeven. Daar hebben we geen tijd voor, geen ambtelijke capaciteit.’

Recent verscheen het onderzoeksrapport ‘Kostenverhaal ontcijferd – de praktijk van de rekening’. Fakton Consultancy en Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling onderzochten in opdracht van het Ministerie van VRO de praktijk van het kostenverhaal. Dit artikel geeft een overzicht van de uitkomsten van dit onderzoek. Kostenverhaal is een belangrijk instrument in de bekostiging van gebiedsontwikkeling. De actuele discussie over versnelling van de woningbouw en ingezette modernisering van het grondbeleid vanuit de Rijksoverheid maakt het onderwerp urgenter dan ooit voor professionals in grondzaken, gebiedsontwikkeling en planeconomie.

Nut en noodzaak van kostenverhaal in gebiedsontwikkelingWanneer een gemeente zelf eigenaar is van grond die bestemd is of wordt voor woningbouw, moeten de kosten verrekend zijn in de uitgifteprijs van de bouwgrond.

Sinds de inwerkingtreding per 2016 van gewijzigde regels in de vennootschapsbelasting (vpb) voor overheidsbedrijven is inmiddels de nodige ervaring opgedaan hoe om te gaan met de vennootschapsbelasting en grondposities. Toch blijven diverse vraag- en aandachtspunten bestaan over onderwerpen als: wanneer ontstaat belastingplicht, welke onderdelen kunnen onder de belastingplicht vallen, wat is de fiscale waarde van de grond, hoe wordt fiscaal de winst berekend en op welk moment? In dit artikel gaan we nader in op een aantal van die vraagstukken waarbij we alvast de nuance willen geven dat de concrete feiten en omstandigheden van een individuele casus altijd doorslaggevend zijn en in dit artikel de hoofdkaders worden toegelicht.

Manfred Fokkema maakt weer een gerechtelijke tussenstand op aan de hand van de sinds half december 2024 verschenen Didam-jurisprudentie.

In deze kroniek bespreekt Arjan van Delden ontwikkelingen in het administratieve onteigeningsrecht in het eerste halfjaar van 2025.

Kom naar het najaarscongres van de Vereniging van Grondbedrijven op 12 november in De Reehorst in Ede.

Bestuursrecht

Voor de komende edities (2025/2026) worden onder meer artikelen voorbereid over: