Aflevering 5

Op 25 april 2008 nam Kees Groenendijk afscheid als hoogleraar Rechtssociologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Bij die gelegenheid sprak hij de rede ‘Een venijnig proces’ uit. In deze rede doet hij verslag van een onderzoek onder eerstelijnsrechters naar hun visie op en gevoel bij de jurisprudentie van de Vreemdelingenkamer van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De rede ontlokte verschillende reacties.

Natuurlijk, afscheid nemen maakt melancholiek. Toch zou je verwachten dat het ook een beetje een feestje is als je met pensioen gaat, of – in geval van een hoogleraar – met emeritaat. Ik stel me zo voor dat je na een lang arbeidzaam leven terugkijkt, in alle bescheidenheid natuurlijk, naar wat je hebt bereikt. Je maakt als het ware de balans op. Ik loop lang genoeg mee in het vreemdelingenrecht om te weten dat hoogleraar Rechtssociologie Groenendijk daarin een belangrijke rol heeft gespeeld en daadwerkelijk een aantal dingen voor elkaar heeft gekregen. Toch is zijn afscheidsrede ‘een venijnig proces’ zeer negatief van toon. Als daar voldoende reden voor is, kan dat misschien niet anders. Maar is daarvoor wel voldoende grond?

De keuze van het onderwerp van mijn afscheidsrede was ingegeven door bezorgdheid, niet door melancholie. Bezorgdheid over het functioneren van de democratie in Nederland na 2001 en over de rechtspraak in vreemdelingenzaken. De kwaliteit van een democratie laat zich in mijn ogen goed afmeten aan de manier waarop met minderheden wordt omgegaan.

Toen Kees Groenendijk zijn afscheidsrede als hoogleraar rechtssociologie hield, wist hij volgens mij heel goed dat hij reuring zou veroorzaken. De resultaten van het rechtssociologisch onderzoek onder eerstelijns vreemdelingenrechters werden polemisch opgediend. ‘Politische Justiz’ door de Raad van State wordt onder vuur genomen door ‘Politische Wissenschaft’. Die benadering komt meer voor in het wetenschappelijke optreden van Kees Groenendijk. Het is de kracht van deze zwaargewicht in de vreemdelingenrechtelijke wetenschappelijke wereld dat hij vanuit een visie en een maatschappelijke bewogenheid werkt. Het is tegelijkertijd soms zijn Achilleshiel, omdat die benadering ook in het verleden meermalen heeft geleid tot negatieve, politiek gekleurde reacties. Reacties die blijk geven van niet goed meer lezen en van contra-denken: ‘daar hebben we Groenendijk weer met zijn politieke propaganda, verpakt in een wetenschappelijk jasje.’

Als een eerstejaars rechtenstudent dit uitriep tijdens de werkgroepen Romeins recht die ik in de tachtiger jaren aan de Vrije Universiteit gaf, dan kwam één van de belangrijkste leerdoelen in zicht. Recht is niet hetzelfde als rechtvaardigheid. Recht kan min of meer objectief worden vastgesteld of gevonden; wat rechtvaardig is, is vooral een subjectieve opvatting. Maar ik voegde daaraan toe dat ik het ook hun opdracht vond, daar waar ze dit tegen zouden komen, om het recht rechtvaardiger te maken. Dat geldt naar mijn mening trouwens voor alle rechtsgenoten, burgers die een rechtssysteem delen, de rechters daaronder begrepen.

Op 13 februari jongstleden presenteerde de Europese Commissie een omvangrijk pakket maatregelen gericht op het verbeteren van de veiligheid van de buitengrenzen van de EU en het vergemakkelijken van reizen voor burgers, toeristen en legale migranten. Het pakket bestaat uit drie mededelingen, en wordt een van de belangrijkste voorstellen sinds de totstandkoming van het Schengengebied genoemd. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de voorgestelde maatregelen, die, naar de Commissie verwacht, tussen 2012 en 2015 in werking kunnen treden. Naast de in deze mededelingen gepresenteerde voorstellen komt de Commissie medio juni met een mededeling over een Europees immigratiebeleid.

Op 12 april 2007 is een motie ingediend door de leden Spekman c.s. In deze motie werd de regering verzocht om, in afwachting van nieuw beleid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen AMV-en), met een plan van aanpak te komen voor de reeds hier te lande verblijvende ex-AMV-en.

Naar aanleiding van vragen van het Tweede Kamerlid Kamp van de VVD aan de minister van Justitie over naturalisatie van personen van Turkse afkomst heeft de staatssecretaris van Justitie de volgende informatie verstrekt.

In een brief van 28 mei 2008 heeft de staatssecretaris van Justitie de Tweede Kamer aanvullend geïnformeerd over de groep van Chinese vreemdelingen die zich in de periode tussen 12 maart en 11 april heeft gemeld om een asielaanvraag in te dienen. De staatssecretaris had toegezegd de Kamer na de zomer te informeren over de stand van zaken. Gezien de ontwikkelingen heeft de staatssecretaris besloten de Kamer nu al een overzicht van de stand van zaken te geven.

In deze WBV worden diverse onderwerpen behandeld: Model M47, Bewijsstukken arbeid in loondienst, Middelenvereiste, Arbeidsongeschiktheid, Wet werk en bijstand, Garantverklaring

In de uitvoeringspraktijk is behoefte ontstaan aan een nadere invulling van de voorwaarden waaronder enkelvoudige visa kunnen worden omgezet naar visa voor meer dan één binnenkomst. Dit Wijzigingsbesluit geeft richtsnoeren voor het omzetten van enkelvoudige naar meervoudige reisvisa.

De minister van Buitenlandse Zaken heeft in maart 2008 een algemeen ambtsbericht Armenië uitgebracht. Het ambtsbericht beslaat de periode van oktober 2006 tot en met december 2007. Het ambtsbericht heeft geen aanleiding gegeven tot wijziging van het beleid. In dit wijzigingsbesluit zijn wel enkele actualiseringen als gevolg van het ambtsbericht opgenomen. Ook is de tekst hier en daar ingekort.

Deze WBV bevat twee onderwerpen: de overgangsregeling in het kader van nareis en een nuancering van de verblijfsrechtelijke consequenties van de verschillende vormen van cassatie voor de positie van het slachtoffer van mensenhandel.

Voor Guinee hebben met ingang van 1 april 2007 tot en met 31 maart 2008 een besluitmoratorium en een vertrekmoratorium gegolden. Deze zijn met ingang van 1 april 2008 geëindigd, aangezien de wettelijk maximale termijn hiervoor was volgelopen. Het besluitmoratorium en het vertrekmoratorium waren indertijd ingegeven door informatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken dat er begin 2007 onlusten waren uitgebroken in Guinee en de toestand snel verslechterde en zeer fluïde en onvoorspelbaar werd. De minister van Buitenlandse Zaken heeft in maart 2008 een ambtsbericht over Guinee uitgebracht. Op grond van de informatie in het ambtsbericht is besloten geen bijzonder beleid te laten gelden voor asielzoekers uit Guinee. Wel is besloten om, gezien ook de straffeloosheid die er heerst in Guinee, bij een geloofwaardig asielrelaas eerder over te gaan tot toelating op een van de gronden van artikel 29, eerste lid, onder a, b, of c, Vw 2000. In dit wijzigingsbesluit Vreemdelingencirculaire 2000 (Vc 2000) is het voorgaande neergelegd als beleidsregels.

Asielaanvraag, herhaalde, nieuw gebleken feiten of omstandigheden. Ne bis in idembeginsel.

Asielaanvraag, toerekenbaar ontbreken documenten, reisdocumenten weggemaakt, consistente, gedetailleerde en verifieerbare verklaringen omtrent reisroute.

Vrijheidsontnemende maatregel, asielaanvraag, voortzetting maatregel, voornemen afwijzing aanvraag niet vereist. Vreemdelingenbewaring.

Vreemdelingenbewaring, onvoldoende voortvarendheid, belangenafweging.

Asielaanvraag, herhaalde, nieuw gebleken feiten of omstandigheden, wijziging van het recht. Ne bis in idem-beginsel.

Termijnoverschrijding. Bekendmaking middels niet-aangetekende verzending per post. Minuut van het besluit.

Leges. Buiten behandeling stelling. Fair Play.

Vreemdelingenbewaring, China, rechtmatigheid inbewaringstelling, ongedocumenteerd, zicht op uitzetting.

Art. 8 EVRM. Ongewenstverklaring inmenging in gezinsleven met kind in Zweden?

AC-procedure. Asielaanvraag, Syrië, Koerden, ontbreken documenten, positieve overtuigingskracht, toetsingskader. Buitenschuldbeleid, Syrië, Koerden, laissez-passer.

EG-recht, weigering verblijf partner, vrije verkeer van goederen, belemmering, Carpenter-arrest.