Aflevering 1

In de eerste week van dit nieuwe jaar, 2013, kreeg ik het droeve bericht dat mijn ‘schrijfmaatje’ – zo noemden we elkaar – mr. Piet Baudoin op 31 december 2012, toen 63 jaar oud, plotseling was overleden. Op 7 januari 2013 namen wij afscheid van hem en is hij gecremeerd.

29 oktober jongstleden kopte de Volkskrant dat Rutte 2 in de startblokken staat. Diezelfde middag werd het regeerakkoord gepresenteerd voor de voltallige media. Wij zijn natuurlijk nieuwsgierig naar wie onze nieuwe bewindspersoon wordt en ook willen we weten waar die dan wordt ondergebracht. Inmiddels weten we dat migratievraagstukken voortaan vallen onder de minister voor Veiligheid en Justitie (Teeven) en integratie zit bij het ministerie voor Sociale Zaken (Asscher).

In de 'Universal Periodic Review' (UPR) beoordelen lidstaten van de VN elkaars mensenrechtenbeleid. Nederland heeft die procedure in 2012 voor de tweede keer doorgemaakt. Deze bijdrage gaat in op de vraag hoe andere landen het Nederlandse migratie- en asielbeleid door een mensenrechtenbril bekijken. Ook wordt de vraag behandeld hoe Nederland omgaat met de aanbevelingen die over dat beleid zijn gedaan.

Het gemeenschappelijke visumbeleid van de EU heeft de laatste jaren volop aandacht gegenereerd. In Brussel, Den Haag en andere Europese hoofdsteden is vaak gesproken over visumliberalisatie voor de landen op de Westelijke Balkan en de stijging van het aantal asielaanvragen die daarop volgde. In dit artikel wordt ingegaan op de meest recente ontwikkelingen van het beleid inzake visa kort verblijf, waarbij aandacht is voor de verschillende doelstellingen die het visumbeleid dient.

Het kabinetsbeleid op het gebied van migratie is mede gericht op de behoeften van de Nederlandse samenleving en de bijdrage die migranten aan die samenleving kunnen leveren. Maar ook ‘Europa’ is in toenemende mate van belang voor het Nederlandse toelatingsbeleid, ook op het gebied van hoger onderwijs. De kern van het toelatingsbeleid voor studenten is vormgegeven door de Europese Studentenrichtlijn. Waaruit bestaat het Nederlandse beleid op het gebied van migratie van studenten? Behalen de buitenlandse studenten op tijd hun diploma? En is er sprake van mogelijke onregelmatigheden bij of misbruik van de studieroute naar Nederland? Een korte analyse aan de hand van het EMN-rapport over deze groep vreemdelingen.

Deze bijdrage, gebaseerd op mijn proefschrift, richt zich op de vraag wat de uitkomst bepaalde van asielverzoeken in de periode 1945-1994. Het gaat in dit artikel specifiek om complexe asielverzoeken, waarmee ik procedures bedoel die jarenlang duurden. De ambtenaren van Justitie (de beslissers) wezen asielzoekers af op grond van ongeloofwaardigheid en het ontbreken van gegronde vrees voor vervolging. Asielzoekers – en zij die hen steunden – benadrukten dat terugkeer naar het herkomstland onmogelijk was. Dit artikel toont de oplossingen die werden gebruikt om uit deze patstelling te ontsnappen. Ik toon aan dat beslissers in de periode 1945-1994 speelruimte hadden en deze gebruikten, maar dat niet voor alle asielzoekers dezelfde uitweg bestond. Ik concludeer dat Nederland veel asielzoekers toeliet, zij het niet altijd van harte en niet altijd als vluchteling.

In het kader van het project ‘Differentiatie van werkstromen’ zijn de sectoren bestuursrecht van de rechtbanken er toe overgegaan om op een andere wijze met zaken om te gaan. Wat vreemdelingenzaken betreft is dat bij sommige zittingsplaatsen al ruimschoots aan de gang, bij andere is het nog in ontwikkeling.

Op 11 april 2012 is de Dutch Association for Migration Research (DAMR) opgericht. De doelstelling van DAMR is het versterken van de wetenschappelijke status van het migratieonderzoek door aandacht voor onderzoeksmethodologie, theorievorming en het maatschappelijk belang van migratieonderzoek. Sinds de oprichting zijn meer dan tachtig onderzoekers uit verschillende vakgebieden lid geworden van DAMR. Op donderdag 29 november waren alle leden en andere belangstellenden uitgenodigd om de eerste jaarvergadering bij te wonen. Drie junior onderzoekers uit verschillende onderzoeksgebieden gaven invulling aan het onderzoeksthema ‘de selectie van migranten’. Hierna reflecteerde historica prof. Marlou Schrover van de Universiteit Leiden op de drie presentaties. Tot slot werd de Hanneke Steenbergen scriptieprijs uitgereikt, waarover u elders in dit nummer kunt lezen (p. 82). Het was een geslaagde dag, waarvan u hier een impressie vindt.

In what way do the European Court of Human Rights (ECtHR) and European Court of Justice (ECJ) incorporate the values and principles of the CRC in their interpretation of a child’s right of residence and a child’s individual right to respect for family life in cases that concern minor citizens of an EU Member State who are residing in their country of nationality and wish to enjoy family life with (a) non-EU parent(s)? In applying the rights of citizen children who wish to enjoy family life with third-country national parents, the ECJ and ECtHR both embrace certain (different) elements of the CRC while discarding others, even though the Convention is meant to be viewed as a whole. Yet, in their reasoning and judgments it is often not explained for which reasons the different courts chose to deal with the rights of children in a certain way. Transparent reasoning by the European courts is needed, especially when rights of children are at stake. Not only because of their vulnerability, but also because the rights of children are contested and not at all straightforward. Children are human beings, and therefore cannot be denied rights just because they do not have the same capacities as adults. However, an interpretation of these rights that does not take into account, or accommodate, the special circumstances and characteristics of children may render them merely theoretical. Furthermore, because children are more vulnerable than adults, and because of their rapid development, children are entitled to extra protection at the same time. Seeing as the rights of children are both based on the similarities and differences between children and adults, elaborate and transparent reasoning is needed in order to understand their scope and content. I believe the CRC is a useful tool for the European courts as it provides a touchstone and line of reasoning which can be used to achieve more coherence in the European courts’ application of the rights of children. The CRC is designed as a holistic document for a reason. I believe it would be wise if the courts would explore and acknowledge this intrinsic feature of the CRC to a greater extent.

Een verslag van de tiende editie van de uitreiking van de Hanneke Steenbergen scriptieprijs, die plaatsvond op 29 november 2012 te Leiden. Er volgt een weergave van de inhoud van de genomineerde scripties, van de presentaties en van het oordeel van de deskundige jury.

Deze publicatie van het Instituut voor Immigratierecht te Leiden, als uitvloeisel van het gelijknamige congres dit jaar, biedt een rijkgeschakeerd beeld van de stand van zaken van de rechtspositie van het kind in het vreemdelingenrecht. Een aanrader.