Aflevering 4

Terwijl ik dit schrijf zijn de advocatenstaking en de demonstratie in Den Haag tegen de elkaar in rap tempo opvolgende bezuinigingsrondes in de gefinancierde rechtsbijstand net achter de rug en heeft de staatssecretaris ten aanzien van het vreemdelingenrecht toegezegd om de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de per 1 oktober jl. ingevoerde maatregel met betrekking tot de ‘kennelijke (on)gegrondheid’ nader te bekijken en de Tweede Kamer daarover te informeren.

‘Het belang van het kind’ is een belangrijk onderdeel geworden van het migratierechtelijk en politiek-maatschappelijk discours. ‘Het belang van het kind’, dat internationaalrechtelijk wordt erkend in artikel 3 van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties (VRK) en meer recentelijk ook Europeesrechtelijk in artikel 24 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (Handvest), is al enkele jaren sterk in ontwikkeling. Deze ontwikkeling is niet zozeer waarneembaar in de Nederlandse vreemdelingenwet- en regelgeving en uitvoering, maar wel zichtbaar door de toename van het aantal verwijzingen naar het VRK in de rechtspraak en door de in 2006 in gang gezette gedragswetenschappelijke benadering van het multidisciplinaire concept ‘het belang van het kind’. Sinds 2006 worden orthopedagogische rapportages Pro Justitiae, die opgesteld zijn door gedragswetenschappers van het Onderzoeks- en Expertisecentrum voor Kinderen en Vreemdelingenrecht van de Rijksuniversiteit Groningen, ingebracht in migratierechtelijke procedures. ‘Het belang van het kind’ wordt door middel van deze orthopedagogische rapportages in individuele zaken nader geconcretiseerd. Dit artikel gaat over de doorwerking van ‘het belang van het kind’ ex artikel 3 VRK binnen het Nederlandse migratierecht. Twee vragen staan centraal. De eerste vraag is: In welke mate werkt ‘het belang van het kind’ ex artikel 3 VRK door in het Nederlandse migratierecht? De tweede vraag: Hoe zou de mate van doorwerking verbeterd kunnen worden om te voorkomen dat er afbreuk wordt gedaan aan het doel en het nuttig effect van artikel 3 VRK? Om deze vragen te beantwoorden, wordt eerst aandacht besteed aan wat wij verstaan onder optimale doorwerking en hoe de mate van doorwerking wordt beïnvloed, wordt ingegaan op de ontwikkelingen en de huidige stand in de rechtspraak en uitvoering, is er kritiek op de huidige situatie en worden de positieve ontwikkelingen besproken ten aanzien van de concretisering van het concept ‘het belang van het kind’.

In de afgelopen jaren heeft de Europese wetgever een aantal maatregelen genomen die moeten bijdragen aan een efficiënt en effectief beheer van de buitengrenzen, waarbij de situatie aan de zuidelijke zeegrenzen vaak (indirect) de aanleiding vormde. Deze bijdrage onderzoekt in hoeverre deze wetgeving bijdraagt aan een helder juridisch kader voor de bewaking van de (maritieme) buitengrenzen waarbij de rechten van vluchtelingen en migranten worden gerespecteerd.

De terugkeer en verwijdering van vreemdelingen zijn een lange tijd uitsluitend aangelegenheden van nationale aard geweest. Steeds meer is echter de noodzaak onderkend om op Europees niveau samen te werken. Sinds de inwerkingtreding van de Terugkeerrichtlijn heeft de Nederlandse rechtsorde naast de ongewenstverklaring te maken met het Europese inreisverbod. Een voorstel van de Europese Commissie tot invoering van het inreisverbod werd als een van de weinige onderdelen van de Terugkeerrichtlijn direct door veel lidstaten ondersteund. Het inreisverbod vertoont overeenkomsten met de ongewenstverklaring, maar kan daarmee niet geheel worden gelijkgesteld. Zij verschillen namelijk wat betreft hun geografische bereik, doelgroep, sanctionering, duur en mogelijkheid van het verkrijgen van rechtmatig verblijf hier te lande. In deze bijdrage wordt ingegaan op het inreisverbod zoals dat in de Terugkeerrichtlijn is neergelegd en op de gevolgen daarvan voor Nederland. Daarbij staat onder meer de implementatie in de Nederlandse wet- en regelgeving centraal. Ook wordt gekeken naar de gevolgen van het inreisverbod voor de strafbaarstelling van oude ongewenstverklaringen. Vervolgens wordt bezien hoe het Hof van Justitie van de Europese Unie (het Hof) aankijkt tegen de strafbaarstelling van het inreisverbod. Daarna volgt een analyse aan de hand van de rechtspraak van de Rechtbank Den Haag en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State welke formele en materiële eisen aan het inreisverbod worden gesteld. Daarvan maakt ook de bevoegdheidsverdeling tussen de vreemdelingen- en de strafrechter onderdeel uit.

In deze bijdrage worden een aantal onderwerpen en recente ontwikkelingen besproken inzake rechten van de gezinsleden van Turkse werknemers op grond van het associatierecht. Met dit laatste worden rechten bedoeld die voortvloeien uit de Associatieovereenkomst EEG-Turkije en de in het kader van voornoemde overeenkomst vastgestelde regelgeving. Eerst wordt kort ingegaan op de Associatie EEG-Turkije: onder meer de Associatieovereenkomst EEG-Turkije, het Aanvullend Protocol, Besluit 2/76 en Besluit 1/80. Daarna komen de opbouw en het verlies van de rechten van de gezinsleden van Turkse werknemers aan de orde.