Aflevering 1

Afgelopen 1 januari gingen de grenzen voor Bulgaren en Roemenen dan echt open. Er was angst dat we overspoeld zouden worden. Anderzijds werd die angst weer bezworen. En zouden we wel voorbereid zijn? Hadden we voldoende huisvesting? Werd de uitbuiting voldoende aangepakt? Werd de overlast in de steden onoirbaar hoog? Werd het binnenlandse arbeidspotentieel verdrongen? Werd de nationale bijstand ten onrechte geplunderd?

Een interview met de voor vreemdelingenrecht en integratiezaken verantwoordelijke bewindspersoon. Staatssecretaris Teeven gaat op openhartige wijze in op actuele thema’s.

In deze bijdrage worden de meest in het oog springende wijzigingen in de nieuwe Dublin III-Verordening ten opzichte van zijn voorganger beschreven, alsmede de achtergronden die hebben geleid tot deze wijzigingen en de veranderingen die zij in de Nederlandse rechtsorde teweegbrengen. In dit artikel zal allereerst een achtergrondschets worden gegeven. Vervolgens worden verschillende kernpunten van de verordening besproken. Ten eerste wordt ingegaan op de rechtswaarborgen, vervolgens op de elementen eenheid van familie, niet-begeleide minderjarigen en andere kwetsbare groepen en tot slot op het mechanisme voor vroegtijdige waarschuwing, paraatheid en crisisbeheersing. Het artikel sluit af met een conclusie van de auteur.

Deze bijdrage plaatst enkele kritische kanttekeningen bij de wijze waarop Rottmann in Nederland is ontvangen. Daartoe worden eerst de feiten en de relevante overwegingen uit het arrest Rottmann geschetst, en, in algemene termen, zijn receptie in Nederland. Dan wordt stilgestaan bij twee vragen die in Nederland naar aanleiding van het arrest zijn gerezen: welke rol is na Rottmann nog weggelegd voor de leer van de volledig interne situatie in het Nederlandse nationaliteitsrecht? En: mag Nederland, na Rottmann, door het maken van een onderscheid tussen ‘intrekken’, ‘vervallen verklaren’ ‘verkrijgen’ en ‘verlenen’ van het Nederlanderschap, zelf bepalen in welk van die gevallen het Europese evenredigheidsbeginsel – en mogelijk zelfs andere fundamentele beginselen – wel of niet van toepassing zijn? Betoogd wordt dat de eis van een coherent nationaliteitsrecht in de eerste plaats veronderstelt dat intrekking van de Nederlandse nationaliteit in alle gevallen onder gelijke voorwaarden moet plaatsvinden en dat er daarom principieel geen ruimte meer is voor de doctrine van de volledig interne situatie. Tegelijk verlangt een coherente wetstoepassing dat het Europese recht in gelijke mate van toepassing is op alle handelingen van lidstaten waarbij het Europese burgerschap wordt verleend, vastgesteld, ingetrokken of vervallen verklaard. De Nederlandse rechtspraak zelf toont aan hoe arbitrair een onderscheid hiertussen zou zijn, en bovendien zou dit het toepassingsbereik van een belangrijk deel van het Europese recht ter vrije bepaling van de nationale wetgever maken, wat in Europeesrechtelijke zin onaanvaardbaar is. Tot slot wordt stilgestaan bij mogelijke andere Europeesrechtelijke beginselen die, net als het evenredigheidsbeginsel, van toepassing kunnen zijn, met name het loyaliteitsbeginsel. Uiteindelijk is een inhoudelijk wellicht terughoudend maar qua toepassingsbereik hoe dan ook wel volledig dekkend Europeesrechtelijk toetsingskader te verkiezen boven een situatie van arbitrair gescheiden stukjes toepasselijkheid van Europees recht en een volstrekt ongelimiteerde bevoegdheid van de lidstaten tot vaststelling van de voorwaarden voor het verlies of het ontstaan van het gedeelde Europese burgerschap.

In 2009 is sprake geweest van een beleidswijziging ten aanzien van vreemdelingen aan wie artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag is tegengeworpen en die niet verwijderbaar zijn uit Nederland op grond van het bepaalde in artikel 3 EVRM. Indien een 1F’er gedurende tien jaar in Nederland verblijft en van hem gedurende deze periode niet kon worden verlangd terug te keren naar het land van herkomst omdat hij al die tijd blootgesteld dreigt te worden aan een onmenselijke behandeling als bedoeld in artikel 3 EVRM, dan is er sprake van een situatie dat artikel 3 EVRM zich duurzaam tegen verwijdering naar het land van herkomst verzet. Na het verstrijken van tien jaar is de minister van Veiligheid en Justitie gehouden een zogenoemde proportionaliteitstoets te verrichten. In dit artikel wordt de stand van zaken opgemaakt. Hoeveel 1F’ers hebben op grond van het tienjarenbeleid een verblijfsvergunning toegewezen gekregen? Ingegaan wordt op de totstandkoming van het beleid, de criteria duurzaamheid en proportionaliteit, aan de hand van jurisprudentie en de effectiviteit van het beleid.

Een kritische analyse van Hermie de Voer van het wetsvoorstel tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap ter verlenging van de termijnen voor verlening van het Nederlanderschap en enige andere wijzigingen.

In deze bijdrage staat de vraag centraal naar de betekenis van inreisverboden voor het voeren van verblijfsrechtelijke procedures: is er nog wel belang bij het procederen over een verblijfsvergunning of staat een uitgevaardigd inreisverbod daaraan in de weg? Die vraag rijst omdat het inreisverbod een maatregel is die verder verblijf in Nederland strafbaar maakt en die in de weg staat aan de mogelijkheid van rechtmatig verblijf, behoudens de in artikel 66a lid 6 dan wel lid 7 Vw 2000 neergelegde uitzonderingen. Daarmee is de maatregel in veel opzichten vergelijkbaar met de ongewenstverklaring op grond van artikel 67 Vw 2000. Ten aanzien van die ongewenstverklaring was de bestendige jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat procederen over een ingediende aanvraag geen procesbelang opleverde zolang niet eerst de opheffing van de ongewenstverklaring was bewerkstelligd. Redengevend voor het ontbreken van dat belang is het wettelijke systeem, op grond waarvan iedere mogelijkheid van rechtmatig verblijf – dus ook rechtmatig verblijf op grond van een verblijfsvergunning – door de ongewenstverklaring wordt doorkruist. De vraag of die jurisprudentie op vergelijkbare wijze toepassing vindt op inreisverboden is door de Afdeling beantwoord ten aanzien van respectievelijk zware inreisverboden (“geen belang bij voeren asielprocedure”) en lichte inreisverboden (“wel belang”). De lijn die de Afdeling in deze uitspraken voorstaat, lijkt echter niet zonder meer voor de hand te liggen. In dit artikel zal aan de hand van de verschillen tussen de ongewenstverklaring en het inreisverbod uiteen worden gezet waarom dat zo is.

Een verslag van de op 8 november 2013 gehouden 11e editie van de Hanneke Steenbergen Scriptieprijs en het voorafgaande symposium met als thema: ‘Recht op het snijvlak van migratie, gezinsleven en kinderrechten’. Eerst worden de voordrachten besproken die zijn gehouden tijdens het symposium en daarna volgt een impressie van de scripties die door de twee genomineerde kandidaten zijn toegelicht en de twee bijbehorende referaten die zijn gehouden. Tot slot wordt kort het oordeel van de jury besproken.

In dit doe-boek voor uitvoerders van de vreemdelingenketen op het terrein van huisvesting van arbeidsmigranten (in het bijzonder toezichthouders, handhavers, buitengewoon opsporingsambtenaren en andere ambtenaren) worden niet alleen problemen geschetst, maar ook oplossingen aangereikt.

Dit onderzoek naar de tenuitvoerlegging van vreemdelingenbewaring vloeit voort uit de missie van de Directie Bijzondere Voorzieningen (DBV) van de Dienst Justitiële Inrichtingen(DJI): de DBV draagt bij aan een rechtvaardige en veilige samenleving door het op humane en doeltreffende wijze ten uitvoer leggen van de vreemdelingenbewaring en een bijdrage te leveren aan de voorbereiding op het vertrek uit Nederland.

Dit boek is de opvolger van de eerdere Kernthema’s vreemdelingenbewaring, waarin de stand van zaken in regelgeving en jurisprudentie over vreemdelingenbewaring werd geschetst. Nu, na drie jaar, is er weer zoveel veranderd dat volgens de auteur een bijgewerkte versie op zijn plaats is. Een uitbreiding ten opzichte van het vorige boek heeft dan ook plaatsgevonden. Daarbij is de opzet verbreed naar ook het Europees recht, waar de auteur zowel het EVRM als het EU-recht onder verstaat. Zo is nu ook de (implementatie van) de Terugkeerrichtlijn verwerkt in het boek.

Het bekende jaaroverzicht in de belangrijkste vreemdelingenrechtelijke rechtspraak is verschenen. Het boek behoeft nauwelijks nog aanbeveling, want de formule heeft sinds jaar en dag een niet weg te denken plaats in het vreemdelingenrechtelijke veld ingenomen.