Aflevering 2

In april heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid zijn rapport Veiligheid van vreemdelingen gepubliceerd. Het bevat de resultaten van een onderzoek naar de lichamelijke veiligheid en de geestelijke gezondheid van vreemdelingen in opvanglocaties en detentiecentra. De directe aanleiding voor het onderzoek was de zelfmoord van Aleksandr Dolmatov, vorig jaar, in het detentiecentrum Rotterdam. De hoofdconclusie van de Onderzoeksraad is, dat er geen aanwijzingen zijn dat vreemdelingen in opvanglocaties en detentiecentra structureel onveilig zijn, maar zich toch risico’s voordoen waarbij vreemdelingen schade kunnen oplopen en de Raad doet een aantal aanbevelingen om die te beperken.

Fraude met en misbruik van het recht op vrij verkeer van personen (Richtlijn 2004/38/EG) is een gevoelig onderwerp binnen de Europese Unie. In april 2013 vormde een gezamenlijke brief van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Oostenrijk en Nederland aanleiding voor een stevige discussie over dit thema in Brussel. Dit artikel belicht welke problemen de vier lidstaten ervaren en de positie die de Europese Commissie heeft ingenomen, met ook aandacht voor het Zwitserse referendum over immigratiequota.

Vorig jaar september beloofde staatssecretaris Teeven de menselijke maat meer in ogenschouw te zullen nemen bij de uitvoering van het asielbeleid. Wellicht dat een van de meest kwetsbare posities in dit geheel wordt ingenomen door begeleide minderjarige asielzoekers die via de buitengrenzen Nederland bereiken en – bijna automatisch – in grensdetentie belanden. Hoewel concrete veranderingen onderweg lijken te zijn, is het de vraag of de belofte van de staatssecretaris ook betrekking had op deze groep asielzoekers.

Al geruime tijd is de werkwijze van het Bureau Medische Advisering (BMA) een doorn in het oog van advocaten en medici. Dit was voor het NJCM reden om in november 2013 een rondetafelgesprek te organiseren, met als doel de onder advocaten en medici levende zorgen te bespreken. Een handreiking daarover vormde de NJCM-notitie ‘Het Bureau Medische Advisering nader beschouwd: zorgpunten en aanbevelingen’. In dit artikel volgt een weergave van de notitie van het NJCM, de reactie van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie hierop en hetgeen besproken is tijdens het rondetafelgesprek, om zo de stand van zaken met betrekking tot de werkwijze van het BMA op te maken.

In reactie op het artikel van Lucille van Wijnbergen wil het Bureau Medische Advisering (BMA) graag de werkwijze die het bureau hanteert, uiteenzetten. Het BMA hecht eraan om in de reactie allereerst de verschillende rollen die de behandelaar en de medisch adviseur hebben, te benoemen. Daarnaast gaat het BMA in op de andere zorgpunten die Van Wijnbergen in haar artikel schetst. Dit betreft achtereenvolgens de landeninformatie, het begrip ‘medische noodsituatie op korte termijn’, de loskoppeling van reisvoorwaarden en het toelatingsvraagstuk, het uitzetten van zieke, uitgeprocedeerde vreemdelingen, de koppelingswet en medische zorg, toegankelijkheid van de zorg in Nederland, en de positionering van het BMA. Tot slot wordt nog kort ingegaan op tuchtzaken en op de inzet van expertise en spreekuurvoorziening.

Dit prachtige werk is een eerbetoon aan de man die zich zijn leven lang heeft ingezet voor de rechtelozen, de onzichtbaren. De inleiding stelt dan ook terecht dat hij een zachtaardig mens is, maar hij maakt zich hard voor mensenrechten, minderheden en migranten. Daarnaast wordt hij beschreven als de secure en voorzichtige wetenschapper, de verstandige en pragmatische bestuurder, die meer houdt van het wijze dan van het luide woord. Aldus wordt onderstreept hoe breed zijn ervaring is als bestuursrechtkenner, als vreemdelingenrechtspecialist, als ombudsman, als bestuurder in het mensenrechtenterrein. Langs die lijnen worden ook de bijdragen in de bundel gepresenteerd. Er zijn bijdragen over asiel- en vluchtelingenrecht, over Europees migratierecht, over recht op onderwijs, over mensenrechten in het algemeen, over de burger tegenover de staat, over de rechtspositie van vreemdelingen.