Aflevering 2

De humanitaire ramp die zich al maandenlang in het Middellandse-zeegebied voltrekt krijgt in Brussel eindelijk de aandacht die ze verdient: twee dagen nadat eurocommissaris Avramapoulis op 20 april zijn tienpuntenplan voor de aanpak van de ramp presenteerde, riep president Donald Tusk voor 23 april een buitengewone bijeenkomst van de Europese Raad bijeen “to discuss at the highest level what we – the Member States and the EU institutions together – can do to bring immediate relief”. Na de bijeenkomst meldde Tusk dat overeenstemming was bereikt over een aantal uitgangspunten, waaronder het controversiële vernietigen van smokkelboten, een verdrievoudiging van het budget voor Triton en een evenwichtige verdeling van asielzoekers over de lidstaten. Op 28 april nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin de commissie werd verzocht om, kort gezegd, zo spoedig mogelijk met passende maatregelen te komen. Deze hebben gestalte gekregen in de Europese Migratieagenda, een instrument waarvoor kort daarvoor, op 4 maart, de aanzet was gegeven in een oriënterend debat tussen de eurocommissarissen over het beheersen van migratie uit derde landen.

Dit artikel geeft een chronologisch inzicht in het proces van wijziging van de Verordening (EU) nr. 604/2013 betreffende de vaststelling welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming dat is ingediend door een niet-begeleide minderjarige zonder gezinsleden, broers of zussen of familieleden die legaal in een lidstaat verblijven, vanaf het arrest van het HvJ EU in zaak C-648/11 (MA e.a. t. Secretary of State for the Home Department) tot aan het vaststellen van de Raadspositie. In dit artikel wordt allereerst de interpretatie van het arrest van het Hof belicht, gevolgd door de inhoud van het nieuwe Commissievoorstel. Vervolgens zal de Nederlandse positie ten opzichte van het nieuwe Commissievoorstel en de Raadspositie worden toegelicht. Ook worden de reacties van diverse ‘spelers’ onder de loep genomen. Het artikel eindigt met een analyse van het concept ‘belang van het kind’ en een conclusie.

Dit artikel is een beknopte Nederlandstalige weergave van de masterscriptie van de auteur, winnaar van de Hanneke Steenbergen Scriptieprijs. Deze scriptie is het resultaat van een multidisciplinair onderzoek dat zij heeft uitgevoerd voor de Nederlandse ambassade te Griekenland in 2013. Hiervoor heeft zij interviews afgenomen met UNHCR Griekenland, de Griekse ombudsman, de nieuwe Griekse asieldienst en de eerste opvang dienst, EASO, de Greek Council for Refugees en Ngo Praksis.

Twee Europese richtlijnen, de Onderzoekersrichtlijn en de Studentenrichtlijn, bevatten regels voor de toelating van onderzoekers en studenten van buiten de EU, die met hun kennis en vaardigheden kunnen bijdragen aan de groei en het concurrentievermogen van de EU. Elk jaar maken meer dan 200.000 van deze onderzoekers en studenten gebruik van de mogelijkheid om zich tijdelijk in Europa te vestigen. Zij krijgen daarbij vaak te maken met bureaucratische obstakels, zo blijkt uit evaluatieonderzoek van de Europese Commissie uit 2011. In deze bijdrage worden de bevindingen geschetst van de Commissie ter zake van de implementatie van de twee genoemde richtlijnen door de lidstaten en de toepassing van de Europese regels voor toegang en verblijf van buitenlandse onderzoekers en studenten. Dragen de richtlijnen bij aan de ontwikkeling van een algemeen EU-rechtskader op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek met derde landen? In 2013 presenteerde de Commissie nieuwe wetgeving om het voor onderzoekers, studenten en vergelijkbare groepen van buiten de EU makkelijker te maken om naar de EU te komen. De twee huidige richtlijnen worden gewijzigd en vervangen door één nieuwe richtlijn, met regels die duidelijker, consequenter en transparanter zijn. Wat is de achterliggende gedachte van de Commissie bij de samenvoeging van de richtlijnen en wat is de positie van Nederland? De auteur rondt af met een blik op de (nabije?) toekomst.

In Journaal Vreemdelingenrecht 2004, nr. 8 verscheen het artikel Mag ik uitgaan van uw discretie? van Jaap van der Winden over de ne bis in idem-jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Inmiddels zijn ruim tien jaar verstreken en is het interessant om te onderzoeken welke ontwikkelingen zich sindsdien in het vreemdelingenrecht ten aanzien van dit belangrijke onderwerp hebben voorgedaan. Gelet op de omvang van het leerstuk concentreert de auteur zich op de belangrijkste elementen uit de rechtspraak. Na enkele inleidende opmerkingen wordt vrij uitvoerig stilgestaan bij het begrip ‘besluit van gelijke strekking’ en de samenhang met de begrippen ‘formele rechtskracht’ en ‘gezag van gewijsde’. Vervolgens komt het vraagstuk rondom de relevantie van nieuwe feiten en omstandigheden aan de orde. Afgerond wordt met een bespreking van de zogeheten ‘Bahaddar exceptie’.

Dit artikel richt zich op de rechterlijke toetsing van de aanpak van arbeidsuitbuiting van migranten in Nederland op grond van artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht. De vraag die in dit artikel centraal staat is welke knelpunten bij de berechting van arbeidsuitbuiting van migranten op grond van artikel 273f bestaan en hoe de Nederlandse rechter daarmee omgaat. De auteur geeft een kort overzicht van de internationale normen die ten grondslag liggen aan artikel 273f Sr. Daarna worden de Nederlandse strafbepaling 273f Sr en de aanwijzingen voor vervolging op grond van arbeidsuitbuiting als een vorm van mensenhandel besproken en komen de vraagstukken ten aanzien van de strafrechtelijke aanpak in het internationale en nationale discours aan de orde. Ook de Nederlandse jurisprudentie ten aanzien van de strafrechtelijke vervolging wegens arbeidsuitbuiting van migranten komt aan bod, waarna wordt afgesloten met een conclusie.

In Nederland is de criminaliteit onder Marokkanen bijzonder hoog, maar in landen om ons heen wordt zo’n probleem niet waargenomen. Hoe is dat mogelijk? Lijkt het alleen maar zo, of is er bij ons minderhedenbeleid iets helemaal fout gegaan? De geschiedenis van de immigratie in Duitsland, België en ook Frankrijk lijkt vrijwel hetzelfde te zijn verlopen. Gastarbeiders kwamen vanuit het noorden van Marokko, waarna er gezinshereniging plaatsvond en een tweede en derde generatie van kinderen opgroeide in ongunstige sociale en economische omstandigheden. Voor een verklaring van het criminaliteitsprobleem wordt in Nederland gezocht in hun afkomst en cultuur. Maar houdt deze stand bij internationale vergelijking?