Aflevering 1

Sinds afgelopen oudejaarsnacht staat de strijd tegen seksueel geweld weer volop in de belangstelling, naast de aloude angst en haat tegen asielzoekers. Er worden regelmatig demonstraties georganiseerd tegen de komst van azc’s. Dan gaat het er soms ruw aan toe. Bekend zijn de uitroepen in Steenbergen dat er ergens een piemel in moet. Ook in Geldermalsen en in Heesch werd gedemonstreerd. Het NOS-Journaal schetst de sfeer rond raadsvergaderingen over de komst van azc’s steeds vaker als ‘grimmig’.

De aanpak van mensenhandel blijft hoog op de nationale en internationale agenda’s staan en is door Nederland als een van de speerpunten aangenomen tijdens het EU-voorzitterschap in de eerste helft van 2016. Nederland heeft sinds 2000 een Nationaal Rapporteur Mensenhandel, sinds 2012 Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. De rapporteur informeert de regering over de aard en omvang van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen in Nederland, en over de effecten van het beleid dat op deze terreinen wordt gevoerd. Sinds 2006 bekleedt mevrouw Corinne Dettmeijer-Vermeulen deze functie en in die hoedanigheid heeft zij menig debat uitgelokt en gevoed en gezorgd voor aanpassingen in wetgeving en praktijk. Dit jaar is zij tien jaar in deze functie, meer dan genoeg reden om haar te bezoeken voor een interview over de migratierechtelijke aspecten van haar werk, voor het Journaal Vreemdelingenrecht. We hadden een zeer inspirerend gesprek met een duidelijke boodschap voor de advocatuur. Binnen de veelheid aan onderwerpen die aan bod zijn gekomen hebben we de volgende onderwerpen uitgelicht: mensenhandel en de huidige migratiestroom, de verblijfsvergunning voor slachtoffers van mensenhandel zonder dat het slachtoffer aangifte doet of anderszins meewerkt aan de opsporing, multidisciplinaire identificatie slachtofferschap en de positie van de alleenstaande minderjarige vreemdeling (AMV). Tot slot blikken we vooruit en horen we de vele plannen van de rapporteur voor het komend jaar.

Zowel voor verdachten als illegale vreemdelingen kan het voordelig lijken om hun identiteit te verbergen. Liever dan een valse identiteit op te geven, kiezen sommigen ervoor helemaal niets te zeggen over hun identiteit. De overheid zal in dat geval, omdat de persoon toch geregistreerd moet worden, een nummer geven aan de verdachte of vreemdeling, voorafgegaan door ‘NN’, Nomen Nescio. Opvallend is dat het debat over de wijze waarop de overheid hiermee omgaat met zekere scherpte wordt gevoerd, alsof in de bejegening van NN een kernwaarde van onze rechtsstaat in het geding zou zijn. Deze bijdrage beoogt, waar het gaat om de mogelijke vreemdelingrechtelijke bejegening van NN’s, ook de feitelijke component een rol te laten spelen. Dat kan echter niet zonder ook een kort overzicht van de ontwikkelingen in het vreemdelingenrecht ten aanzien van het fenomeen NN te schetsen.

Vervolging vanwege iemands geloof is van alle tijden. Zeker nu asielzoekers uit landen als Iran en Afghanistan door een bekering ‘réfugié sur place’ kunnen worden, komen asielaanvragen in Nederland vanwege iemands bekering vaker voor dan vroeger. Er worden zelfs seminars over gehouden en scripties over geschreven. Maar hoe toets je of iemand inderdaad bekeerd is en niet alleen maar ‘doet alsof’ teneinde een verblijfsvergunning te krijgen? De toetsing van de geloofwaardigheid van een bekering behoort tot de feitenvaststelling van een asielrelaas (‘credibility assessment’), maar is eigenlijk een vreemde eend in de bijt. Bij bekeringen gaat de toetsing namelijk maar beperkt over feiten en vooral over iemands innerlijke overtuiging. In dergelijke procedures worden er bovendien vaak verklaringen ingebracht van dominees en andere – vaak kerkelijke – organisaties. Hoe moet dit allemaal beoordeeld worden? In dit artikel zal eerst het toetsingskader worden besproken. Vervolgens zal worden ingegaan op de vraag hoe in de jurisprudentie wordt omgegaan met het oordeel van allerlei deskundigen over de gestelde bekering. Tenslotte zal gekeken worden naar de Unierechtelijke aspecten van deze toetsing en met name de gevolgen van de inwerkingtreding van de herziene Procedurerichtlijn voor de rechterlijke toetsing.

Bij besluit van 17 februari 2016 tot wijziging van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000), houdende de invoering van bijzondere procedurele bepalingen die kunnen worden toegepast in situaties waarin sprake is van een aanzienlijke toename van het aantal asielaanvragen en enkele andere wijzigingen, in werking getreden op 1 maart 2016, is een deel van het zogenoemde “sporenbeleid” voor de behandeling van asielaanvragen in het Vb 2000 opgenomen. De Raad van State heeft op 27 januari 2016 ter zake van het ontwerpbesluit advies uitgebracht. Naar aanleiding van en in reactie op dit advies heeft de SvV&J op 16 februari 2016 een nader rapport uitgebracht. In deze bijdrage wordt het sporenbeleid, zoals opgenomen in voormeld besluit tot wijziging van het Vb 2000, beschreven.