Aflevering 3

Er zijn verschillende redenen waarom de Turkije-deal mislukt en onwenselijk is.

In Memoriam Tomas Wetering

Er zijn verschillende voorstellen gedaan tot het structureel hervormen van de juridische instrumenten die deel uitmaken van het Gemeenschappelijk Europees Asiel Systeem (GEAS). Hoewel het pakket aan nieuwe maatregelen van de Europese Commissie onlosmakelijk met elkander samen hangt, wordt in deze bijdrage uitsluitend het voorstel besproken tot het vervangen van de Kwalificatierichtlijn 2011/95/EU door een nieuwe verordening en tot aanpassing van Richtlijn 2003/109/EU inzake de status van langdurig ingezetenen. Dersim Yabasun gaat kort in op de tekortkomingen van de huidige Kwalificatierichtlijn 2011/95/EU. Vervolgens bespreekt hijde maatregelen uit het nieuwe Commissievoorstel en wat dit betekent voor de positie van personen die in aanmerking komen voor internationale bescherming (vluchtelingenstatus en subsidiaire bescherming).

In mei 2016 werd, nadat de Europese Commissie ruim drie jaar eerder een voorstel daartoe had gedaan, een nieuwe richtlijn gepubliceerd, inhoudende een herziening van de bestaande richtlijnen voor toegang en verblijf van derdelanders met het oog op onderzoek en studie. De nieuwe richtlijn bevat ook bepalingen die zien op andere categorieën: scholierenuitwisseling, bezoldigde en onbezoldigde stages, vrijwilligerswerk en au-pairactiviteiten. In dit overzicht beschrijven Tesseltje de Lange en Arno Overmars de nieuwe voorwaarden en mogelijkheden ten opzichte van de huidige situatie voor derdelander onderzoekers en studenten. Ook wordt een aantal aandachtspunten benoemd waarvoor de nieuwe richtlijn geen oplossing biedt. De Lange en Overmars plaatsen deze beschrijving tegen de achtergrond van een tweetal trends: de trend van Europeanisering van het beleidsterrein in etappes, alsmede de trend van de verschuiving van studie- en onderzoeksmigratie als een vorm van ontwikkelingshulp aan de landen van herkomst naar een vorm van ‘ontwikkelingshulp’ aan de EU zelf: migratie is noodzakelijk ter verwezenlijking van de innovatie-agenda.

The war in Syria since 2011 has generated many challenges. The unprecedented influx of people being forced to flee their homes as a consequence of the conflict has reached the core of the refugee studies discussion and has dominated the media. One question, however, remains the largely marginalized position of Palestinian refugees in this horrific scenario. In an attempt to fill this gap, this article will examine the case of Palestinian refugees from Syria in Lebanon. It questions how they are transforming their non-recognition into political action. It analyses the repertoires of collective action developed by refugees under constraints. By focusing on the mobilization of the Palestinian community from Syria in Lebanon, this paper wants to integrate a wider debate in sociology and political science, which consists of the analysis of political mobilization within diasporic populations. Conceptually, it means the revision of the mainstream understanding of a refugee developing from a mere subject of humanitarian policies – seen only as an absolute victim – to an actor on its own future. This study is based on a field research inside Palestinian refugees camps in Lebanon carried out in 2015. Direct interviews with refugees and a more anthropological/ethnological approach with the observation of those spaces and the relations developed as the participation into political acts perpetrated by refugees, are part of the methodology. An analysis of statistical data, and the historical context support the argument.

Sinds 10 oktober 2010 bestaat het Koninkrijk uit vier landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de BES-eilanden) zijn bijzondere overzeese gemeenten van Nederland. De Caribische landen van het Koninkrijk hebben alle aparte vreemdelingenrechtelijke regelgeving, ook voor Nederlanders. In Nederland bestaat geen aparte regelgeving voor Caribische Nederlanders. Het Statuut bepaalt echter dat Nederlanderschap een Koninkrijksaangelegenheid en dus ongedeeld is, maar ook dat het stellen van voorwaarden van toelating en uitzetting van vreemdelingen in Koninkrijksverband dient te gebeuren. Middels deze kroniek hopen de auteurs, waarvan er twee werkzaam op de eilanden, inzicht te verschaffen in de wetgeving en jurisprudentie omtrent toelating en tewerkstelling in het Caribische deel van het Koninkrijk, maar ook aandacht te besteden aan de geluiden in Nederland met betrekking tot het stellen van bepaalde vereisten voor toelating van Antilliaanse Nederlanders tot het Europese deel van het Koninkrijk.

Op 20 juli 2015 is Richtlijn 2013/32/EU (de nieuwe Procedurerichtlijn) geïmplementeerd in de nationale wetgeving. In de nieuwe Procedurerichtlijn is bepaald dat de lidstaten ervoor zorgen dat voor verzoekers een daadwerkelijk rechtsmiddel bij een rechterlijke instantie openstaat tegen een beslissing op hun verzoek om internationale bescherming. In de nieuwe Procedurerichtlijn is bepaald dat de lidstaten ervoor zorgen dat een daadwerkelijk rechtsmiddel een volledig en ex nunc onderzoek van zowel de feitelijke als juridische gronden omvat. Hoe indringend moet die toetsing geschieden? Dient de rechter de beoordeling van de staatssecretaris over de geloofwaardigheid van een asielrelaas marginaal, enigszins terughoudend of vol te toetsen? Uit de parlementaire geschiedenis wordt duidelijk dat de wetgever niet steeds een duidelijke keuze maakte en het verschil tussen enerzijds een beoordelende rechter en anderzijds een toetsende rechter niet altijd even helder voor ogen had. Dit maakte het er voor de eerstelijnsrechters niet bepaald gemakkelijker op. In deze bijdrage zal een kleine selectie uit uitspraken laten zien hoe daarover door verschillende rechters is gedacht. Het was uiteindelijk wachten op hoe de Afdeling bestuursrechtspraak tegen deze kwestie aankeek en of zij aanleiding zag voor het stellen van prejudiciële vragen.

In dit artikel zal uiteen worden gezet dat – ook zonder een keuze van de wetgever – de rechter in meer procedures die niet onder het bereik van artikel 83 Vw vallen, zou kunnen kiezen voor het beslechten van geschillen in plaats van een strikte toepassing van de ex tunc toets. Dat betreft de situatie dat een bestuursorgaan er in beroep voor kiest om een inhoudelijk standpunt in te nemen over in beroep opgekomen en door een vreemdeling aangevoerde feiten en omstandigheden. Er zou in die gevallen ruimte moeten zijn om daar een rechterlijk oordeel over te verkrijgen, in plaats van dat een vreemdeling wordt doorverwezen naar een nieuwe aanvraagprocedure met een ongewisse afloop. In dit artikel wordt achtereenvolgens ingegaan op de ex tunc toetsing en de reeds in theorie en jurisprudentie erkende mogelijkheden om daar van af te wijken, de betekenis van de ex tunc toets in de praktijk en de redenen waarom het als onwenselijk wordt ervaren om een vreemdeling door te verwijzen naar een nieuwe procedure. Tenslotte wordt gekeken naar de ruimte die er in rechte zou kunnen zijn om een rechterlijk oordeel te verkrijgen over in beroep opgekomen feiten en omstandigheden.

De terugkeer en verwijdering van illegale derdelanders zijn een lange tijd uitsluitend aangelegenheden van nationale aard geweest. Steeds meer is echter de noodzaak onderkend om op het gebied van terugkeer en verwijdering op Europees niveau samen te werken. In deze bijdrage gaan de auteurs in op de uitleg van het voor inreisverboden geldende begrip ʻernstige bedreiging voor de openbare ordeʼ. Daartoe bespreken zij de achtergrond van de Terugkeerrichtlijn, analyseren zij het nationaal wettelijk kader voor het inreisverbod en besteden zij aandacht aan het vreemdelingenrecht en het strafrecht. Daarna komt het arrest van het HvJ EU inzake Zh. en O. aan bod. Dit arrest gaat niet over het inreisverbod, maar geeft wel aanwijzingen voor de uitleg van het begrip ʻernstige bedreiging voor de openbare ordeʼ. Die aanwijzingen worden in deze bijdrage toegepast op het inreisverbod. Het vreemdelingenrecht en het strafrecht komen aan de orde en vervolgens wordt de praktijk geanalyseerd aan de hand van een aantal uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak en de strafrechter.

In de rubriek ‘Potentieel Prejudicieel’ formuleren deskundigen in het Europees migratierecht prejudiciële vragen die aan het Hof van Justitie van de Europese Unie zouden kunnen of moeten worden gesteld. In deze aflevering formuleert Hemme Battjes vragen met betrekking tot de aanwezigheid van effectieve bescherming in het land van herkomst, in het licht van de Definitierichtlijn. In het Nederlandse asielrecht wordt de vraag of in het land van herkomst effectieve bescherming tegen gestelde vervolging of mishandeling voorhanden is, beoordeeld aan de hand van een toets die niet aansluit bij de tekst van de Definitierichtlijn. Het is de vraag of deze toets in overeenstemming is met het Unierecht.

Wat is het ‘burgerschap van de Europese Unie’ en wat moet het voorstellen als het uitdrukkelijk geen nationaliteit mag zijn? Moeten de lidstaten daadwerkelijk bang zijn dat het burgerschap van de Unie in de plaats zal komen van ‘hun’ nationaliteiten? Dit waren de vragen die mij bezighielden bij mijn promotieonderzoek, waarin ik de huidige juridische ontwikkeling van het burgerschap van de Unie heb vergeleken met de historische ontwikkeling van het burgerschap van de Verenigde Staten. Beide burgerschappen kunnen worden gekwalificeerd als federale burgerschappen, en in mijn proefschrift kom ik uiteindelijk tot de conclusie dat een federaal burgerschap, voor zover een kernwaarde daarvan gelijkheid is, de integratie bevordert; éérst van burgers van ‘vreemde’ staten in een unie, maar vervolgens ook van burgers die tot minderheden behoren binnen de ‘eigen’ staat.

Dit onlangs verschenen boek toont de status quo van het nationaliteitsrecht in Europa. De uitgave is het resultaat van jarenlang intensief internationaal, met name Europees, onderzoek op het gebied van het nationaliteitsrecht in de lidstaten. Een nationaliteitsrecht dat zich meer en meer lijkt te bevinden in een spanningsveld tussen enerzijds de soevereiniteit van de lidstaten en anderzijds de supranationale invloed van het recht van de Unie. Het onderzoek, dat nu zijn weerslag vindt in dit boek, is een prestatie van formaat en voor de kennis van het nationaliteitsrecht in Europa en de ontwikkeling daarvan onontbeerlijk. Het biedt een naslagwerk dat eenieder die werkzaam is op het gebied van het nationaliteitsrecht in Europa zeker van dienst zal zijn.