Aflevering 4

Met een anti-immigratie programma vol xenofobe en nationalistische spierballentaal is Donald Trump verkozen tot 45e president van de Verenigde Staten. Dit programma bevat tien actiepunten en ziet vooral op het voorkomen van illegale immigratie. In de VS wonen naar schatting meer dan 11 miljoen illegalen, van wie meer dan de helft uit Mexico. Om illegale instroom te voorkomen, wil Trump een muur op de grens bouwen (‘an impenetrable physical wall’) en zorgen dat illegalen, vooral die met een strafblad, snel worden uitgezet. Ook wil hij door Obama ingevoerde regelingen voor illegalen beëindigen, waaronder het Deferred Action For Childhood Arrivals (DACA), een uitstel van vertrek voor een groep illegalen die voor hun 16e de Verenigde Staten zijn binnengekomen. De regeling geeft geen recht op een verblijfsvergunning, maar wel de mogelijkheid om te werken.

The European Asylum Support Office (EASO) was established in 2010 as a European Agency with the purpose of helping to improve the implementation of the CEAS. On 4 May 2016 the Commission presented a proposal for a Regulation on the European Union Agency for Asylum in its first reform package of the CEAS. The proposal aims to transform EASO into a ‘fully-fledged’ agency, which is equipped to deal with current migratory challenges and can facilitate the implementation and improve the functioning of the CEAS. This article examines whether the proposal can effectively address some key structural weaknesses of the CEAS. After describing the establishing of EASO six years ago, I the author will highlight the most salient features of the current proposal. Subsequently I she will explore a critique by the European Council on Refugees and Exiles (ECRE) on how the proposal structures decision-making around the common analysis of Country of Origin(COI) information.

Op 6 oktober 2016 zag bij de grensovergang Kapitan Andreevo aan de Bulgaars-Turkse grens een nieuw EU-Agentschap het levenslicht. Eurocommissaris Avramopoulos en verschillende ministers van Binnenlandse Zaken waren naar een van de drukste grensovergangen aan de buitengrenzen van de EU gekomen om het officiële startsein te geven voor de nieuwe Europese Grens- en Kustwacht. Hoewel Verordening 2016/1624 een volledig nieuw Agentschap in het leven roept die het huidige Frontex vervangt, bouwt de verordening wel voort op de oprichtingsverordening van Frontex. Er zijn dus ook veel elementen in het nieuwe agentschap die onveranderd blijven ten opzichte van het oude Frontex. Toch zijn er voldoende nieuwe elementen die het rechtvaardigen te spreken van een nieuw Agentschap. De scope van de verordening is breder dan het agentschap alleen. De verordening creëert zowel een Europese Grens- en Kustwacht als een Europees Grens- en Kustwacht Agentschap. De Europese Grens- en Kustwacht bestaat uit de verantwoordelijke nationale autoriteiten en het nieuwe agentschap.

Sinds 10 oktober 2010 bestaat het Koninkrijk uit vier landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (de BES-eilanden) zijn bijzondere overzeese gemeenten van Nederland. De Caribische landen van het Koninkrijk hebben alle aparte vreemdelingenrechtelijke regelgeving; ook voor Nederlanders. In Nederland bestaat geen aparte regelgeving voor Caribische Nederlanders. Het Statuut bepaalt echter dat Nederlanderschap een Koninkrijksaangelegenheid en dus ongedeeld is, maar ook dat het stellen van voorwaarden van toelating en uitzetting van vreemdelingen in Koninkrijksverband dient te gebeuren. In een reeks van artikelen proberen de auteurs inzicht te verschaffen in het vreemdelingenrecht in het Caribische deel van het Koninkrijk. In dit deel wordt de toelating van Nederlanders van Antilliaanse komaf in Nederland behandeld, aan de hand van het op 27 oktober 2016 verworpen wetsvoorstel van VVD-Kamerlid Bosman en het nog aanhangige voorstel van PVV-Kamerleden Fritsma en De Graaf. Wij beginnen met een blik op nog eerdere pogingen om de toelating van Nederlanders van Antilliaanse komaf te reguleren.

Op 13 en 14 oktober nam de Universiteit Maastricht met een tweedaags seminar over de toekomst van het nationaliteitsrecht afscheid van de grand old man van dat rechtsgebied. Met Vera Kidjan en Hermie de Voer kijkt prof. mr. Gerard-René de Groot terug op een carrière van 42 jaar in de rechtswetenschap.

In deze bijdrage wordt de status van langdurig ingezetene beschreven, zoals deze naar aanleiding van de implementatie van de Wijzigingsrichtlijn is opgenomen in de Vw 2000. Met de Wijzigingsrichtlijn is de werkingssfeer van de Richtlijn langdurig ingezetenen uitgebreid tot personen die internationale bescherming genieten. De status van langdurig ingezetene is nader uitgewerkt in onder meer het Vreemdelingenbesluit 2000. De auteur gaat achtereenvolgens in op de Richtlijn langdurig ingezetenen en de Wijzigingsrichtlijn (par. 2), de wijze van implementatie (par. 3), de vijf nieuwe situaties met betrekking tot langdurig ingezetenen (par. 4), de wijze van toetsing door IND (par. 5), Hoofdstuk 3, Afdeling 5: ‘De status van langdurig ingezetene’, waaronder de voorwaarden van verlening en de afwijzingsgronden (par. 6.) en het overgangsrecht (par. 7).

Lange tijd was de vraag of een lichter middel dan bewaring moest worden toegepast niet meer dan het sluitstuk van de beoordeling van de vraag of de staat die maatregel mocht opleggen. De rechter diende het oordeel hierover marginaal te toetsen, om te voorkomen dat de rechter zich te veel in de positie van het bestuursorgaan zou manoeuvreren. Mede onder invloed van Europese wetgeving is deze marginale toets verdwenen. De schrijver onderzoekt de vraag of bij de beoordeling of een lichter middel dan bewaring kan worden toegepast alle aspecten die bij de keuze voor het bewaringsinstrument aan de orde zijn worden betrokken, van de vraag of een risico op onderduiken in een concreet geval bestaat tot de vraag of bewaring daadwerkelijk zal bijdragen aan de terugkeer. Aanzetten voor deze benadering zijn weliswaar zichtbaar in de rechtspraak, maar de komende Wet terugkeer en bewaring zal mogelijk effectiever de instrumenten en het beoordelingskader gaan benoemen. Het simpelweg afzien van bewaring is geen alternatief, aldus de schrijver.

Hoe kan het gebeuren dat Nederlanders die in het buitenland verblijven, zonder het te weten en zonder het te willen hun Nederlandse nationaliteit kwijt raken? Naar aanleiding van een klacht van een vrouw die dit was overkomen deed de Nationale ombudsman hier onderzoek naar. Hij opende een meldpunt en kreeg in korte tijd 500 reacties van mensen die hetzelfde hadden meegemaakt. Uit de analyse van deze reacties bleek dat veel mensen niet goed geïnformeerd zijn door de overheid over het risico hun Nederlanderschap te verliezen. De Nationale ombudsman is van oordeel dat het onwenselijk is dat mensen ongewild en onbewust hun Nederlanderschap verliezen. Hij acht het een taak van de overheid burgers hier actief en gericht over te informeren, pas dan kunnen ze een keuze maken of ze hun Nederlanderschap op willen geven. Daarom deed hij aanbevelingen aan de verantwoordelijke ministers. Onlangs kwam hun reactie.

In de rubriek ‘Potentieel Prejudicieel’ formuleren deskundigen in het Europees migratierecht prejudiciële vragen die aan het Hof van Justitie van de Europese Unie zouden kunnen of moeten worden gesteld. In deze aflevering formuleren Erik Scheers en Bart Maes vragen over het Europeesrechtelijke voorrangsbeginsel met betrekking tot toelating tot de arbeidsmarkt. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft eind vorig jaar geoordeeld over het Europeesrechtelijke voorrangsbeginsel, op grond waarvan (nieuwe) Unieburgers voor wat betreft de toelating tot de arbeidsmarkt voorrang hebben op derdelanders. De Afdeling oordeelde – samengevat – dat dit beginsel niet zover strekt, dat met dat beginsel in strijd is dat nieuwe Unieburgers over een tewerkstellingsvergunning moeten beschikken waar een bepaalde groep derdelanders – in dit geval: Japanners – hiervan is uitgezonderd. De Afdeling meende echter dat het uitgangspunt is dat derdelanders in het algemeen vergunningplichtig zijn en dat het voorrangsbeginsel niet moet worden uitgelegd als een meestbegunstigingsclausule. Op deze uitspraak is de nodige kritiek geuit, die zich mede richt op de gebrekkige motivering. In deze kritische noten wordt aangegeven dat het in de rede ligt om over de uitleg van dit Europeesrechtelijke begrip vragen aan het Europese Hof te stellen.

Gezien de opzet van het boek en de heldere uitleg van de verschillende aspecten van het terugkeerbesluit, is deze uitgave als handboek en naslagwerk bijzonder geschikt voor de Nederlandse rechtspraktijk.