Aflevering 6

De bestaande geschillenregeling voldoet niet. Als een aandeelhoudersconflict zover is geëscaleerd dat er gronden zijn om een ‘uitstoot-vordering’ tegen een mede-aandeelhouder in te stellen (hij eruit ...) of om door middel van een ‘uittreed-vordering’ zelf te worden uitgekocht (... of ik eruit) is een snelle oplossing geboden. Onder de huidige regeling moet echter eerst door de rechtbank worden vastgesteld of de vordering toewijsbaar is, waarna hoger beroep en cassatie kunnen volgen, en moet vervolgens over de prijs worden geprocedeerd, opnieuw inclusief mogelijk hoger beroep en cassatie. Pas daarna kan een toewijzende uitspraak ten uitvoer worden gelegd. Dat betekent doorgaans: operatie geslaagd, patiënt overleden. De nieuwe geschillenregeling brengt hierin verandering.

De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (bv) is in Nederland een populaire en veelgebruikte rechtsvorm. Toch is de bv momenteel geen flexibel en eenvoudig op te richten entiteit door met name het vereiste minimumkapitaal, de benodigde verklaring van geen bezwaar en de verplichte notariële akte. Bovendien is de huidige regeling van de bv min of meer een kopie van die van de naamloze vennootschap (nv). De wetgever heeft veel bepalingen uit de nv-regeling letterlijk overgenomen in Titel 5 van Boek 2 BW over de bv. Hierdoor zijn (soms in een lichtere vorm) dezelfde kapitaalbeschermingsregels en governancestructuren die gelden voor beursgenoteerde nv’s van toepassing op bv’s. Toch zijn er veel meer bv’s dan nv’s in Nederland. Uit recente gegevens van de Kamer van Koophandel blijkt dat er ruim 650.000 bv’s zijn ingeschreven en ongeveer 4.000 nv’s. Het lagere minimumkapitaal, minder stringente regels omtrent het bijeenhouden van het kapitaal en de (verplichte) blokkering van de overdraagbaarheid van aandelen makende bv een aantrekkelijke rechtsvorm voor middelgrote en kleinere ondernemingen die op zoek zijn naar beperkte aansprakelijkheid, fiscale voordelen en/of de mogelijkheid vermogen af te scheiden. Het feit dat ondernemers voor de oprichting een aantal administratieve procedures en formaliteiten moeten doorlopen werd (en wordt door sommigen nog steeds) gezien als een middel om misbruik en ondoordacht gebruik van de bv te voorkomen.

Begin juni 2007 heeft de Tweede Kamer het Wetsvoorstel vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht ontvangen. De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel laat weten dat de bv niet langer mag worden gezien als een replica van de nv. De mogelijkheden voor aandeelhouders om hun onderlinge verhouding te regelen worden verruimd door het terugbrengen van het aantal dwingendrechtelijke bepalingen.

In het wetsvoorstel wordt een andere benadering voor de kapitaalbescherming voorgesteld. De nadruk voor de crediteurenbescherming komt geheel te liggen bij de regels die zien op het doen van uitkeringen aan aandeelhouders. Deze koerswijziging heeft nogal wat consequenties voor de rol van de bestuurders bij het doen van uitkeringen, maar ook voor de bescherming van aandeelhouders bij een inbreng op aandelen anders dan in geld.

Een doel van de flexibilisering van het bv-recht is om de mogelijkheid van maatwerk in de statuten te vergroten. De grotere vrijheid biedt zowel meer ruimte voor toekenning van rechten aan aandeelhouders, als meer ruimte voor het spiegelbeeld, het beperken van die rechten en het opleggen van verplichtingen. Zolang alle aandeelhouders het over de verdeling van zeggenschap en financiële rechten eens zijn, zouden zich geen bijzondere problemen moeten voordoen. Vragen dringen zich op zodra een bepaalde meerderheid van de aandeelhouders de ruimte krijgt om aan een minderheid zijn wil op te leggen. Dan moet een balans gevonden worden tussen de belangen van de meerderheid en die van de minderheid. Door het wetsvoorstel gaat de wereld er voor de aandeelhouder in de (flex)bv in dit opzicht heel anders uitzien.

De bestaande geschillenregeling voldoet niet. Als een aandeelhoudersconflict zover is geëscaleerd dat er gronden zijn om een ‘uitstoot-vordering’ tegen een mede-aandeelhouder in te stellen (hij eruit ...) of om door middel van een ‘uittreed-vordering’ zelf te worden uitgekocht (... of ik eruit) is een snelle oplossing geboden. Onder de huidige regeling moet echter eerst door de rechtbank worden vastgesteld of de vordering toewijsbaar is, waarna hoger beroep en cassatie kunnen volgen, en moet vervolgens over de prijs worden geprocedeerd, opnieuw inclusief mogelijk hoger beroep en cassatie. Pas daarna kan een toewijzende uitspraak ten uitvoer worden gelegd. Dat betekent doorgaans: operatie geslaagd, patiënt overleden. De nieuwe geschillenregeling brengt hierin verandering. Mr. A.R.J. Croiset van Uchelen

De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (bv) is in Nederland een populaire en veel gebruikte rechtsvorm. Toch is de bv momenteel geen flexibel en eenvoudig op te richten entiteit door met name het vereiste minimumkapitaal, de benodigde verklaring van geen bezwaar en de verplichte notariële akte. Bovendien is de huidige regeling van de bv min of meer een kopie van die van de naamloze vennootschap (nv). De wetgever heeft veel bepalingen uit de nv-regeling letterlijk overgenomen in Titel 5 van Boek 2 BW over de bv. Hierdoor zijn (soms in een lichtere vorm) dezelfde kapitaalbeschermingsregels en governancestructuren die gelden voor beursgenoteerde nv’s van toepassing op bv’s. Toch zijn er veel meer bv’s dan nv’s in Nederland. Uit recente gegevens van de Kamer van Koophandel blijkt dat er ruim 650.000 bv’s zijn ingeschreven en ongeveer 4.000 nv’s. Het lagere minimumkapitaal, minder stringente regels omtrent het bijeenhouden van het kapitaal en de (verplichte) blokkering van de overdraagbaarheid van aandelen maken de bv een aantrekkelijke rechtsvorm voor middelgrote en kleinere ondernemingen die op zoek zijn naar beperkte aansprakelijkheid, fiscale voordelen en/of de mogelijkheid vermogen af te scheiden.1 Het feit dat ondernemers voor de oprichting een aantal administratieve procedures en formaliteiten moeten doorlopen werd (en wordt door sommigen nog steeds) gezien als een middel om misbruik en ondoordacht gebruik van de bv te voorkomen. Prof. dr. J.A. McCahery en prof. dr. E.P.M. Vermeulen

Begin juni 2007 heeft de Tweede Kamer het Wetsvoorstel vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht ontvangen.2 De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel laat weten dat de bv niet langer mag worden gezien als een replica van de nv. De mogelijkheden voor aandeelhouders om hun onderlinge verhouding te regelen worden verruimd door het terugbrengen van het aantal dwingendrechtelijke bepalingen. Mr. T.P. van Duuren

In het wetsvoorstel wordt een andere benadering voor de kapitaalbescherming voorgesteld. De nadruk voor de crediteurenbescherming komt geheel te liggen bij de regels die zien op het doen van uitkeringen aan aandeelhouders. Deze koerswijziging heeft nogal wat consequenties voor de rol van de bestuurders bij het doen van uitkeringen, maar ook voor de bescherming van aandeelhouders bij een inbreng op aandelen anders dan in geld. Mr. B. Bier

Een doel van de flexibilisering van het bv-recht is om de mogelijkheid van maatwerk in de statuten te vergroten. De grotere vrijheid biedt zowel meer ruimte voor toekenning van rechten aan aandeelhouders, als meer ruimte voor het spiegelbeeld, het beperken van die rechten en het opleggen van verplichtingen. Zolang alle aandeelhouders het over de verdeling van zeggenschap en financiële rechten eens zijn, zouden zich geen bijzondere problemen moeten voordoen.1 Vragen dringen zich op zodra een bepaalde meerderheid van de aandeelhouders de ruimte krijgt om aan een minderheid zijn wil op te leggen. Dan moet een balans gevonden worden tussen de belangen van de meerderheid en die van de minderheid. Door het wetsvoorstel gaat de wereld er voor de aandeelhouder in de (flex)bv in dit opzicht heel anders uitzien. Mr. H.J. Portengen en Mr. I.C.P. Groenland