Aflevering 3

Met de komst van de Wet oneerlijke handelspraktijken is het Burgerlijk Wetboek sinds 15 oktober 2008 aangevuld met tien nieuwe bepalingen (6:193a-j). De normen zijn afkomstig uit de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken en bestempelen misleidende en agressieve handelspraktijken als onrechtmatig. Het toepassingsbereik van de nieuwe voorschriften is ruim. In deze bijdrage staan vooral de gevolgen voor aanbieders van financiële producten en diensten centraal.

Op 15 december 2009 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel inhoudende de flexibilisering van het bv-recht aangenomen. Een belangrijke stap voorwaarts. Het begint menens te worden met de flex-bv. Reden om de hoofdpunten van het wetsvoorstel zoals thans aangenomen de revue te laten passeren. Achtereenvolgens zal worden stilgestaan bij de regels omtrent kapitaal en kapitaalbescherming, stem- en vergaderrechten, besluitvorming, winstrechten, overdraagbaarheid van aandelen, benoeming van bestuurders en commissarissen en ten slotte bij aandeelhoudersrechten en -verplichtingen. De nieuwe geschillenregeling gaat het bestek van dit artikel te buiten.

Innovatie en ondernemerschap worden vaak gezien als de belangrijkste pijlers van de economie. Dit wordt ook benadrukt in de nieuwe Europese opvolger van de Lissabonstrategie: “Europa 2020”. Zeker in economisch slechtere tijden kunnen innovatie en de ontwikkeling van nieuwe producten bijdragen aan het herstel van werkgelegenheid. Beleidsmakers in Brussel gaan zelfs zover te stellen dat door meer investeringen in Research & Development (R&D) en de ontwikkeling van innovatieve producten en services Europa sterker uit de economische en financiële crisis tevoorschijn zal komen. In deze constatering gaat voor grote beursgenoteerde ondernemingen en familiebedrijven een dilemma schuil. Om de crisis te doorstaan moeten kosten worden bespaard op initiatieven die niet op korte termijn rendabel zijn. Dergelijke prioritaire maatregelen kunnen er toe leiden dat ondernemingen op langere termijn in de problemen komen, omdat veelbelovende projecten die in de toekomst belangrijk kunnen zijn niet verder worden ontwikkeld. Een verruimde en nieuwe focus op corporate venturing kan bijdragen dit dilemma op te lossen, maar vereist wel een aangepaste juridische aanpak.

De kerncentrale Borssele is eigendom van EPZ (Elektriciteits-Produktiemaatschappij Zuid-Nederland). Van deze vennootschap behoorde de helft van de aandelen – via dochtervennootschappen – toe aan Essent. De andere helft van de aandelen behoort toe aan Delta. Met een beroep op de kwaliteitseis die in de statuten van EPZ was opgenomen, heeft Delta zich verzet tegen de overdracht van Essent aan RWE, voor zover daarin ook het mede-eigendom van de kerncentrale Borssele betrokken was. Op grond van die statutaire kwaliteitseis kunnen de aandelen van EPZ slechts gehouden worden door vennootschappen waarvan de aandelen uitsluitend (rechtstreeks of middellijk) door publiekrechtelijke lichamen worden gehouden. RWE is een Duitse beursgenoteerde vennootschap waarvan een groot deel van de aandelen niet in publiekrechtelijke handen is. In vervolg op de uitspraak van de voorzieningenrechter van de Rechtbank Arnhem van 10 juli 2009 heeft het Hof Arnhem Essent in hoger beroep geboden zich te onthouden van (medewerking aan) handelingen die tot gevolg hebben dat de aandelen die Essent houdt in de kerncentrale Borssele in handen komen van een vennootschap waarvan de aandelen niet gehouden worden door een publiekrechtelijk lichaam. Ook het hof is van oordeel dat die kwaliteitseis eraan in de weg staat dat Essent meewerkt aan een transactie waardoor die (middellijke) eigendom van de aandelen in EPZ bij RWE terechtkomt. Dat de statuten geen nadere bepalingen bevatten over mogelijke gevolgen van het niet handhaven van die kwaliteitseis, staat daaraan volgens het hof niet in de weg. Het aandeel dat Essent had in de kerncentrale is vooralsnog achtergebleven bij verschillende provinciale en gemeentelijke overheden, de oorspronkelijke aandeelhouders van Essent. (Hof Arnhem 2 maart 2010, LJN BL6045)

De Ondernemingskamer concludeert dat gedurende een periode van meerdere jaren verschillende aandelenuitgiftes en statutenwijzigingen hebben plaatsgevonden die van grote invloed zijn geweest op de aard en verdeling van het kapitaal en de zeggenschap in de vennootschap waarvan in redelijkheid ernstig moet worden betwijfeld of zij niet in strijd met de wet en de statuten zijn geweest en dus nietig of vernietigbaar moeten worden geacht. Dat hierover al enige tijd onzekerheid en onduidelijkheid bestaat en vooralsnog blijft bestaan, is jegens de aandeelhouders zodanig onzorgvuldig dat sprake is van gegronde twijfel aan een juist beleid. De Ondernemingskamer beveelt een onderzoek. Wat betreft de jaarrekeningen is geen sprake van een ernstig verzuim en wat betreft de uitkeringen van bonusbedragen is niet aannemelijk geworden dat de bestuurders zichzelf zonder grond aanzienlijke bedragen hebben doen betalen. Ook overigens is niet gebleken dat de bestuurders niet in het belang van de vennootschappen hebben gehandeld en er kan niet worden geconcludeerd dat jegens verzoekers niet aan de informatieverplichtingen is voldaan. (Hof Amsterdam (OK) 11 januari 2010, ARO 2010/18, PR Aviation B.V.)

Ingevolge art. 33 lid 1, onderdeel a, IW 1990 zijn de bestuurders van de vof hoofdelijk aansprakelijk voor de verschuldigde belasting van de vof. Ingevolge het tweede lid daarvan, voor zover hier van belang, wordt als bestuurder aangemerkt de volledig aansprakelijke vennoot van een maat- of vennootschap. In art. 18 WvK is bepaald dat in vennootschappen onder firma elk der vennoten wegens de verbintenissen van de vennootschap hoofdelijk verbonden is. Op grond van art. 33 lid 4 IW 1990 is niet aansprakelijk de bestuurder voor zover deze bewijst dat het niet aan hem te wijten is dat de belasting niet is voldaan. Ingevolge art. 32 lid 2 IW 1990 geldt art. 33 IW 1990 ook voor in te vorderen bedragen die verband houden met de belasting waarvoor de aansprakelijkheid geldt, voor zover het belopen daarvan aan de aansprakelijke te wijten is. Belanghebbende was, ten tijde van het ontstaan van de materiële belastingschuld waarop de naheffingsaanslagen betrekking hebben waarvoor hij aansprakelijk is gesteld, vennoot in de vof. De rechtbank heeft, onder verwijzing naar de geschiedenis van de totstandkoming van art. 33 IW 1990 (het voorgestelde art. 34 IW 1990) geoordeeld dat ook de gewezen bestuurder van een vof onder de werking van genoemd artikel kan worden gebracht en dat onderling tussen vennoten gemaakte afspraken daaraan niet afdoen. Vorenstaande oordelen van de rechtbank zijn juist. (Hof Arnhem 22 september 2009, LJN BK0412, «JOR» 2010/51, m.nt. mr. A.J. Tekstra)

Uit de praktijk en uit de rechtspraak blijkt dat nog de nodige onduidelijkheid bestaat over de uitleg van art. 2:403 BW en de reikwijdte van de gedeponeerde 403-verklaring, waardoor enerzijds de moeder aansprakelijk kan zijn zonder dat het noodzakelijk is en anderzijds de dochter in strijd met de wettelijke regelgeving geen jaarrekening kan hebben gepubliceerd. Ook wordt regelmatig door de moeder vergeten de verklaring ten behoeve van een inmiddels verkochte dochter in te trekken en de aansprakelijkheid te beëindigen. In dit artikel wordt aan de hand van de recente Jones Lang LaSalle-zaak deze problematiek met betrekking tot de 403-verklaring besproken. (O&F 2010 nr. 1, p. 25, B. Niels)

De commanditaire vennoot Rike heeft zich op een zodanig intensieve wijze met de bedrijfsvoering van de CV Sport Shop bemoeid, dat hij het in art. 20 lid 2 WvK vervatte beheersverbod heeft overtreden. De door Rike aangevoerde stelling dat geen sprake is geweest van een beheersdaad, omdat de Sport Shop al in de afwikkelingsfase zat en er geen sprake was van een normale activiteit van de Sport Shop, kan hem niet baten. Rike heeft aangevoerd dat er gronden zijn voor matiging van de aansprakelijkheid, nu hij pogingen heeft gedaan de beherend vennoot aan te sporen extern deskundig advies in te winnen in het belang van de gezamenlijke crediteuren. Verder heeft Rike er op gewezen dat de handelingen die als beheersdaad worden aangemerkt, zijn verricht toen alle schulden van de CV al waren gemaakt en dat een maand nadien het faillissement al is uitgesproken. Ook heeft hij aangevoerd dat door de beherend vennoot veel schulden zijn gemaakt en dat de ondergang van de onderneming op geen enkele wijze aan hem is toe te rekenen. Het hof overweegt dat art. 21 WvK in zo ruim mogelijke bewoordingen over aansprakelijkheid spreekt, wegens alle schulden en verbintenissen van de vennootschap. De geschiedenis van deze bepaling geeft geen steun aan de opvatting dat aan de woorden een beperkter strekking toekomt. Rike is daarom ook hoofdelijk verbonden voor de schulden die met zijn optreden geen verband houden of die zijn ontstaan vóórdat de overtreding van art. 20 lid 2 WvK plaatsvond. Gelet op de dwingendrechtelijke formulering van art. 21 WvK en het strafkarakter van deze bepaling, is er geen plaats voor matiging van het bedrag van de aansprakelijkheid. Nu de wetgever welbewust een strafsanctie in de wet heeft opgenomen is er ook geen grond om de werking van art. 21 WvK op grond van de (beperkende werking van de) redelijkheid en billijkheid te beperken. Stokkermans noemt het in zijn noot verdedigbaar het incidenteel assisteren van een beherend vennoot in de lastige omgang met enkele belangrijke crediteuren, waar het de beherend vennoot niet goed afgaat, niet direct als een verboden handeling in de zin van art. 20 WvK te bestempelen. De opvatting van het hof dat de dwingende formulering van art. 21 WvK en het strafkarakter van deze bepaling geen ruimte laten voor toetsing aan de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid, acht hij onjuist nu op grond van art. 6:2 BW ook een dwingende wetsbepaling terzijde kan worden gesteld. (Hof Arnhem 21 juli 2009, LJN BK8091, «JOR» 2010/37, m.nt. mr. Chr.M. Stokkermans)

De Ondernemingskamer heeft bij haar beschikking van 8 september 2008 («JOR» 2009/127) verstaan dat uit het verslag van het onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van e-Traction Europe BV, e-Traction Finance BV en e-Traction Manufacturing BV van wanbeleid is gebleken en heeft bij wijze van voorzieningen op de voet van art. 2:356 BW (i) Le Comte met onmiddellijke ingang ontslagen als bestuurder van e-Traction Europe BV en (ii) vooralsnog voor de duur van twee jaren de overdracht ten titel van beheer bevolen van de aandelen die e-Traction Worldwide SCA houdt in het geplaatste kapitaal van e-Traction Europe BV aan mr. R.H.L. Cornelissen. Nu de door mr. Cornelissen ten titel van beheer gehouden aandelen in het geplaatste kapitaal van e-Traction Europe BV bij notariële akte van 14 december 2009 – met het oog op certificering van die aandelen – zijn overgedragen aan Stichting Administratiekantoor e-Traction Europe, verstaat de Ondernemingskamer dat de geldingsduur van de bevolen overdracht ten titel van beheer van de aandelen met ingang van 14 december 2009 is geëindigd. De annotatoren wijzen erop dat de Ondernemingskamer het in de uitspraak van 8 september 2008 geheel aan de beheerder van de aandelen, aan wie zij ook de bevoegdheid had toegekend de aandelen ter certificering over te dragen aan een administratiekantoor, heeft overgelaten te beslissen over de wijze waarop eventueel certificering plaatsvindt. Zij menen dat de Ondernemingskamer op deze manier buiten het afgebakende domein van art. 2:356 BW treedt. Nu uit de onderhavige beschikking niet blijkt dat de Ondernemingskamer zich een oordeel heeft gevormd over de inhoud van de statuten van het administratiekantoor of de voorwaarden van de certificering, dringt de vraag naar afbakening van de bevoegdheid van de aandeelhouder ten titel van beheer zich (wederom) op. (Hof Amsterdam (OK) 18 december 2009, «JOR» 2010/42, m.nt. mr. M.W. Josephus Jitta en prof. mr. T. Barkhuysen)

De opkomst van kredietbeoordelaars in Europa en hun belangrijkste werkzaamheden staan in dit artikel centraal. In dat kader gaat de auteur in op de redenen voor het overschatten van de kredietwaardigheid van gestructureerde financieringsinstrumenten door ratingbureaus en de negatieve bijdrage die dat heeft geleverd aan het ontstaan van de kredietcrisis. Daarnaast wordt de CRA Verordening besproken en wordt gekeken of ratingbureaus in Nederland aansprakelijk kunnen worden gehouden voor gebrekkige kredietbeoordelingen. Het artikel wordt afgesloten met een voorstel tot aanvulling van de CRA Verordening dat is gelegen in het oprichten van een communautair ratingbureau voor het beoordelen van gestructureerde financieringsinstrumenten. (O&F 2010 nr. 1, p. 4, mr. B.A. Boersma)

Krachtens art. 16 lid 1 IVO wordt het vonnis van de Rechtbank van Koophandel te Antwerpen van 15 december 2008, waarbij eiseres (tot cassatie) failliet is verklaard, hier te lande erkend. Ingevolge art. 4 lid 2 IVO worden de gevolgen van de insolventieprocedure voor "lopende rechtsvorderingen" niet beheerst door het recht van de lidstaat op het grondgebied waarvan de insolventieprocedure is geopend. Art. 15 IVO bepaalt dat de gevolgen van de insolventieprocedure voor een lopende rechtsvordering "betreffende een goed of recht waarover de schuldenaar het beheer en de beschikking heeft verloren", uitsluitend wordt beheerst door het recht van de lidstaat waar deze vordering aanhangig is. Ter uitvoering van art. 15 IVO bepaalt art. 32 Fw dat de art. 27 tot en met 31 Fw van overeenkomstige toepassing zijn met betrekking tot rechtsvorderingen betreffende een goed of recht waarover de schuldenaar het beheer en de beschikking heeft verloren door een in Nederland op grond van art. 16 IVO te erkennen insolventieprocedure. Blijkens de parlementaire geschiedenis van de Uitvoeringswet EG-Insolventieverordening, waarbij art. 32 Fw is ingevoerd, kan twijfel bestaan over beantwoording van de vraag of een rechtsvordering als in het onderhavige geding aan de orde, die slechts ten doel heeft veroordeling van de schuldenaar te verkrijgen ter zake van een van zijn schulden, kan worden aangemerkt als een rechtsvordering "betreffende een goed of recht waarover de schuldenaar het beheer en de beschikking heeft verloren" in de zin van art. 15 IVO en art. 32 Fw. Er bestaat geen aanleiding prejudiciële vragen over de uitlegging van art. 4 lid 2 IVO en art. 15 IVO te stellen aan het HvJ EG omdat op de in de conclusie van de A-G uiteengezette gronden aangenomen moet worden dat de gevolgen van de insolventieprocedure op een lopende rechtsvordering, ook indien deze niet onder art. 15 IVO valt, beheerst wordt door het rechtsstelsel van de lidstaat waar de rechtsvordering aanhangig is. Het voorgaande brengt mee dat de gevolgen van de in België ten aanzien van eiseres geopende insolventieprocedure voor de in Nederland aanhangige rechtsvordering van verweerster tegen eiseres, naar Nederlands recht beoordeeld moet worden. Nu de door verweerster tegen eiseres ingestelde rechtsvordering een rechtsvordering is die voldoening van een verbintenis uit de boedel ten doel heeft, wordt het geding krachtens art. 29 Fw na de faillietverklaring geschorst, tenzij de stukken van het geding vóór de faillietverklaring aan de rechter zijn overgelegd tot het geven van een beslissing (art. 30 lid 1 Fw). Laatstgenoemde uitzondering doet zich hier niet voor. Een en ander brengt mee dat het geding in cassatie krachtens art. 29 Fw is geschorst. (HR 11 december 2009, LJN BK0867, «JOR» 2010/50, m.nt. prof. mr. P.M. Veder)

Het gaat in dit geval om benadeling van een schuldeiser van een CV door het onbetaald en onverhaalbaar blijven van diens vordering. De schuldeiser spreekt de bestuurder van de Engelse beherend vennoot aan. Voor de benadeling zal naast de vennootschap en de beherend vennoot mogelijk ook, afhankelijk van de omstandigheden van het concrete geval, degene die als bestuurder van de beherend vennoot heeft bewerkstelligd of toegelaten dat de vennootschap haar wettelijke of contractuele verplichtingen niet nakomt, aansprakelijk zijn. In beide gevallen mag in het algemeen alleen dan worden aangenomen dat de bestuurder van de beherend vennoot jegens de schuldeiser van de CV onrechtmatig heeft gehandeld als hem, mede gelet op zijn verplichting tot een behoorlijke taakuitoefening als bedoeld in art. 2:9 BW, een voldoende ernstig verwijt kan worden gemaakt. De rechtbank acht bewezen dat Van Leest verwijtbaar onrechtmatig heeft gehandeld jegens Verhespen door als (enig) bestuurder van beherend vennoot Bass(f )ield Ltd. omstreeks juni/juli 2008 de ontbinding van BVL Bouw CV te bewerkstelligen uitsluitend met het doel te voorkomen dat deze verhaal zou bieden voor de vorderingen van Verhespen. Van Leest heeft aldus niet het inzicht en de zorgvuldigheid betracht die van hem zou mogen worden verwacht als een bestuurder die voor zijn taak berekend is en deze nauwgezet vervult en is derhalve aansprakelijk. Stokkermans gaat in zijn noot ook in op de rol van de beherend vennoot als vereffenaar na de ontbinding van de CV en de zorgvuldigheid die de bestuurder van Bass(f )ield Ltd. in die rol in acht had moeten nemen. (Rb. Dordrecht 11 november 2009, «JOR» 2009/38, m.nt. mr. Chr.M. Stokkermans)

Op 14 december 2009 is de eerste SCE in Nederland opgericht. De schrijver gaat kort in op het op de SCE en haar organisatie toepasselijke recht en op de oprichtingsvereisten. Ook bespreekt hij kort de kenmerken van de SCE en de rol van de werknemers. (Bb 2010, nr. 4, p. 27, mr. A.R. Spoor)

Sinds de invoering van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb 1969) zijn in toenemende mate inbreuken gemaakt op de regel dat verschuldigde rente aftrekbaar is. Ook recent is er discussie ontstaan over de mogelijkheid betaalde rente in mindering te brengen voor de vennootschapsbelasting en wordt de roep gehoord om nog verdergaande renteaftrekbeperkingen. In deze bijdrage wordt getracht een antwoord te geven op de vraag of deze roep vanuit een fiscaaljuridische invalshoek terecht is. Daartoe wordt allereerst het thans in de Wet Vpb 1969 bestaande regime voor betaalde rente geschetst en geanalyseerd, om zicht te krijgen op de beweegredenen die tot nu toe ten grondslag hebben gelegen aan de behandeling van renteaftrek in de Nederlandse vennootschapsbelasting. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de overnamepraktijken van private-equityfondsen. Ten slotte wordt een alternatief besproken waarbij het aantal renteaftrekbeperkingen in de Wet Vpb 1969 wordt verminderd, maar de afgetrokken rente wel in Nederland wordt belast. (O&F 2010 nr. 1, p. 41, J.N. Bouwman)

De schrijvers onderzoeken de beloning en tijdsbesteding van faillissementscuratoren naar aanleiding van een analyse van 289 kortlopende en middellanglopende faillissementen. Het actief in deze faillissementen wordt grotendeels uitgekeerd aan de curatoren. De schrijvers zetten de implicaties van de onderzoeksresultaten voor onder meer de rol van de curatoren, de beloningsstructuur en het toezicht daarop uiteen. (TvI 2010, 2, mr. G. van Dijck en M.A. Gramatikov Ph.D)

In de praktijk is een nieuw coöperatietype ontstaan, dat de schrijver aanduidt als concerncoöperatie. Deze coöperatie maakt van het ontplooien van houdsteractiviteiten haar bedrijf. De schrijver vergelijkt de concerncoöperatie en de coöperatievorm die in de juridische literatuur wordt aangeduid als houdstercoöperatie en gaat daarbij in op de verschillende formele en materiële vereisten die aan de coöperatie worden gesteld. Ook gaat de schrijver in op het risico van gerechtelijke ontbinding waaraan de concern- en houdstercoöperatie bloot kunnen staan als zij onvoldoende voldoen aan de wettelijke vereisten. (Ondernemingsrecht 2010/23, mr. P.C.S. van der Bijl)

In dit artikel gaan de auteurs in op de wijzigingen in het deelnemingsregime per 1 januari 2010. De reden van aanpassing is dat de oude regels moeilijk toepasbaar bleken in de praktijk en er onzekerheid bestond over de toepassing van de deelnemingsvrijstelling. De auteurs bespreken de terugkeer van de oogmerktoets als hoofdregel en de escaperegelingen in de vorm van de onderworpenheidstoets en de bezittingentoets. De inhoud van laatstgenoemde toetsen is versoepeld ten aanzien van de toetsen onder het oude deelnemingsregime. Er wordt geconcludeerd dat de reikwijdte van de oogmerktoets aanzienlijk wordt ingeperkt waardoor er nog steeds onzekerheid bestaat over toepassing van de deelnemingsvrijstelling. De auteurs zijn van mening dat het vestigingsklimaat gediend zou zijn met zekerheid over toepassing van de deelnemingsvrijstelling gedurende een langere periode en dit zou gerealiseerd moeten worden door het afgeven van een ATR op een zuiver nietbeleggingsoogmerk. (MBB 2010, nr. 3, mr. W.C.M. Martens en mr. L.A. Lutz)

Op 8 december 2009 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht aangenomen door de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel voorziet in een nieuwe regeling voor tegenstrijdig belang. Een tegenstrijdig belang heeft voortaan gevolgen voor de rechtsgeldigheid van de besluitvorming en niet voor de rechtsgeldigheid van de vertegenwoordigingshandeling. Ondanks handelen in strijd met de tegenstrijdig belangregeling zal de betrokken rechtshandeling voortaan in stand blijven. Aan de hand van de heersende jurisprudentie beschrijft de schrijver een aantal gevallen waarin de nieuwe tegenstrijdig belangregeling externe werking zou kunnen hebben. Dit kan bij strijd met goede trouw, onrechtmatig handelen en misbruik van bevoegdheid. (V&O 2010, nr. 2, p. 21, mr. B.J. van de Bunt)

Net voor het kerstreces is het wetsvoorstel invoeringswet Titel 7.13 BW door de Tweede Kamer aangenomen. Op de valreep is een aantal amendementen aangenomen, waarvan een aantal ook relevant is voor het notariaat. Zo is in het wetsvoorstel opgenomen dat degenen die gebruik maken van de onherroepelijke volmacht van art. 7:821 lid 1 BW, beschikkingsbevoegd zijn met betrekking tot de desbetreffende goederen, ook in geval van faillissement van of toepasselijkheid van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen op de vennoot. Ook art. 7:208 lid 3 BW, waarin is opgenomen welke onderdelen van het vennootschapscontract bij de OVR/CVR moeten worden opgenomen in een notariële akte, is aangepast. De schrijver geeft een korte bespreking. (WPNR 2010/6834, prof. mr. W.J.M. van Veen)

Op 14 december 2009 is in Nederland de eerste SCE opgericht. In het kader daarvan bespreekt de schrijver een aantal praktische kanten van de oprichting van de SCE, in het bijzonder de oprichting door ten minste vijf natuurlijke personen. Daarnaast staat hij stil bij enkele verschillen tussen de SCE en de nationale coöperatie (art. 2:53 BW). De schrijver concludeert dat waar de meeste verschillen tussen de nationale coöperatie en de SCE irrelevant zijn bij de uiteindelijke keuze van één van deze beide rechtsvormen, de SCE een minder geschikt instrument is voor de pure houdster- en financieringsactiviteiten. De reden hiervoor is gelegen in de fiscale behandeling. (JBN 2010/13, mr. A.R. Spoor)

Met de Wet grensoverschrijdende fusies is op 15 juli 2008 de Tiende Richtlijn (2005/56/ EG) in Nederland geïmplementeerd. Sindsdien zijn verschillende grensoverschrijdende fusies uitgevoerd. Bij een grensoverschrijdende fusie komen verschillende praktische vragen op, waaronder wat de vereisten zijn voor de rechtsvormen die partij kunnen zijn bij een grensoverschrijdende fusie. De schrijvers vergelijken de vereisten voor de fusiepartijen, zoals opgenomen in art. 1 van de Tiende Richtlijn en in art. 2:333b en 2:333c BW. Daarbij gaan zij specifiek in op het vereiste dat vennootschappen moeten zijn opgericht naar het recht van een lidstaat van de EU of EER om bij een grensoverschrijdende fusie betrokken te kunnen zijn. Hoe moet dit oprichtingsvereiste in Nederland worden uitgelegd? De schrijvers geven een schematische samenvatting. (TvOB 2010, nr. 1, mr. G.C. van Eck en mr. E.R. Roelofs)

De schrijver bespreekt enkele punten van kritiek wat betreft het wetsvoorstel Invoeringswet Titel 7.13 BW (vennootschap). Het gaat hier om de noodzaak tot aanpassing van vennootschapcontracten bij de inwerkingtreding van de nieuwe regels, onduidelijkheid op het gebied van de materiële kenmerken van de stille vennootschap, de regeling omtrent het doel van de vennootschap en de regels voor opvolging door erfgenamen. (TvOB 2010, nr. 1, p. 23, prof. mr. C.A. Schwarz)

Op 4 december 2009 (RF 2010, 24) heeft de Hoge Raad opnieuw een arrest gewezen waarbij het handelen van de bank bij margintekorten getoetst is. De bank had tijdens perioden van dekkings- en margintekorten toch een aantal transacties uitgevoerd en een aantal posities niet tijdig gesloten. De belegger heeft de bank aansprakelijk gesteld voor de geleden koersverliezen. De Hoge Raad is van oordeel dat niet ieder verlies van de belegger vergoed moet worden, echter niet omdat sprake was van eigen schuld van de belegger, maar omdat niet aan het relativiteitsvereiste en het vereiste van het bestaan van een causaal verband was voldaan. (Bb 2010, nr. 4, p. 31, mr. C.H.D.W. van den Borne-Verheijen)

Er is een (nieuw) verzamelbesluit dividendbelasting uitgegeven. Het betreft een actualisering van het reeds bestaande verzamelbesluit dividendbelasting. Een belangrijke aanpassing die uit het Besluit volgt is dat er geen dividendnota meer hoeft te worden uitgereikt in geval van dividenduitkeringen aan een aanmerkelijk belanghouder en in de situaties dat inhouding van dividendbelasting achterwege kan blijven (bijvoorbeeld door toepassing van de deelnemingsvrijstelling). (Verzamelbesluit van 15 maart 2010, nr. DGB2010/1869M, Stcrt. 23 maart 2010, nr. 4262)

Als een onvermijdelijk gevolg van de verschillende fiscale rechtssystemen en autonome fiscale classificatiemethoden die de lidstaten hanteren, doen zich in de interne markt classificatieconflicten voor. Aan de hand van recente jurisprudentie van het HvJEG bespreekt de schrijver de vraag of de EG-verdragsvrijheden de lidstaten verplichten een door een andere lidstaat gegeven fiscale classificatie te erkennen, zodat dubbele belastingheffing wordt voorkomen. Ook doet de schrijver een nieuw richtlijnvoorstel om fiscale classificatieconflicten in de interne markt te voorkomen. (Ondernemingsrecht 2010/24, mr. dr. G.K. Kibbe)

De schrijvers geven een analyse van het Voorontwerp van wet tot wijziging van het enquêterecht. Daarbij gaan zij in op de toegangsdrempel, de enquêtebevoegdheid van de rechtspersoon zelf, de positie van de ondernemingsraad, de waarborgen tijdens de onderzoeksfase en de aansprakelijkheid van door de Ondernemingskamer benoemde functionarissen. De schrijvers spreken hun opluchting uit dat de voorstellen van de SER tot de invoering van een tweede feitelijke instantie en de introductie van de business judgement rule niet zijn gevolgd. Zij betogen verder dat een enquêtebevoegdheid zou kunnen worden toegekend aan rechtspersonen die een collectief belang behartigen, als het milieu of maatschappelijk verantwoord ondernemen. Tot slot bespreken zij enkele kansen die de wetgever heeft gemist bij het opstellen van het voorontwerp, zoals de concernenquête, de opwaartse enquête en de invoering van een definitieve uitstootmogelijkheid. (Ondernemingsrecht 2010, 14, prof. mr. S.M. Bartman en mr. M. Holtzer)

De Europese Commissie meent dat de lidstaten de inning van hun belastingen moeten uitstellen tot op het tijdstip dat de meerwaarden daadwerkelijk worden gerealiseerd. Daarom verzoekt de Europese Commissie Nederland tot aanpassing van de exitheffingen die worden opgelegd aan ondernemingen die hun zetel of activa naar een andere lidstaat verplaatsen. Het gaat om de regelingen ex art. 3.60 Wet inkomstenbelasting 2001, art. 15c en art. 15d Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Nederland dient binnen twee maanden gevolg te geven aan het verzoek. (FutD, 23 maart 2010, nr. 12)

Het doel van surseance van betaling is het op korte termijn zullen kunnen bevredigen van de schuldeisers. In het onderhavige geval doet zich de bijzonderheid voor dat reeds vóór de beoordeling van de voorlopige surseanceverlening is aangevoerd dat de schuldeisers van de vennootschap niet na verloop van tijd zullen kunnen worden bevredigd. Indien dit juist is, betekent dit niet alleen dat voorshands vast staat dat van een definitieve surseanceverlening geen sprake kan zijn, maar tevens dat het verlenen van een voorlopige surseance zinledig is geworden. De bewindvoerder heeft verslag gedaan van zijn bevindingen sinds zijn aanstelling tot bewindvoerder door de Raad van Discipline. Het vooruitzicht dat op termijn de schuldeisers van de vennootschap bevredigd kunnen worden, is ongegrond, aldus de bewindvoerder. Er bestaat geen reden om te twijfelen aan de bevindingen van de bewindvoerder. Daardoor moet reeds thans worden geoordeeld dat van een definitieve noch van een voorlopige surseanceverlening sprake kan zijn. Aan het verzoek ligt geen enkel doel of een ander doel ten grondslag, dan waarvoor de bevoegdheid om een verzoek tot surseance in te dienen is gegeven. Dit betekent dat voldoende belang ontbreekt bij het verzoek tot surseance of sprake is van misbruik van bevoegdheid. Het verzoek wordt derhalve afgewezen. Het verzoek tot faillietverklaring wordt toegewezen. (Rb. Utrecht 23 november 2009 en 24 november 2009, «JOR» 2010/49)

Een Nederlandse vennootschap heeft een verzoek voor vorming fiscale eenheid met haar Belgische dochtermaatschappij ingediend. De Belgische dochtermaatschappij heeft geen vaste inrichting en is niet onderworpen aan Nederlandse vennootschapsbelasting. De Hoge Raad heeft als prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie gesteld of het in strijd is met het EG-recht dat een fiscale eenheid alleen kan worden gevormd door vennootschappen die voor hun winstbelasting zijn onderworpen aan de fiscale jurisdictie van de lidstaat van vestiging. Volgens het Hof van Justitie is het verschil in behandeling van een moedervennootschap met een niet-ingezeten dochtervennootschap in dit geval gerechtvaardigd om de verdeling van de heffingsbevoegdheid tussen de lidstaten te handhaven. Het accepteren van de grensoverschrijdende fiscale eenheid zal er namelijk toe leiden dat de moedervennootschap vrijelijk kan kiezen in welke lidstaat de verliezen van de dochteronderneming in mindering worden gebracht. Het toestaan van verliesverrekening van een buitenlandse vaste inrichting doet hier niets aan af aangezien een buitenlandse vaste inrichting en een nietingezeten dochtermaatschappij zich niet in een vergelijkbare situatie bevinden. (Hof van Justitie, 25 februari 2010, nr. C-337/08)

Het advies van de ondernemingsraad moet worden verstaan als een negatief advies, tenzij ten genoege van de ondernemingsraad (financiële) informatie boven water wordt gebracht waaruit blijkt dat de gepresenteerde fusieplannen van de ondernemer in financiële zin haalbaar zijn. De Ondernemingskamer concludeert dat de ondernemer onvoldoende inzicht had in de financiële uitgangpunten en gevolgen van de beoogde fusie en evenmin een juist beeld had van de financiële ontwikkeling en risico's op korte termijn en van de lange termijnverwachting. De ondernemer heeft derhalve bij afweging van de betrokken belangen niet in redelijkheid tot zijn besluit kunnen komen. Het terugdraaien van de fusie dan wel het niet verder uitvoeren daarvan zou echter niet in het belang van de onderneming zijn, zodat de overige verzoeken van de ondernemingsraad worden afgewezen. (Hof Amsterdam (OK) 4 februari 2010, ARO 2010/39)

De grootaandeelhouder (en met haar enige andere aandeelhouders) heeft de vennootschap naar een hoger niveau van professionalisering willen brengen. Hoewel de wensen van de grootaandeelhouder op dit punt niet onredelijk waren, heeft het bestuur niet adequaat op die wensen gereageerd, noch door (tijdig) aan die wensen uitvoering te geven, noch door (tijdig) toereikende alternatieven aan te dragen. Om deze reden moet er ernstig aan getwijfeld worden of het bestuur in staat is om de vennootschap naar het hoger niveau te brengen. Het kan dan ook niet worden gezegd dat de grootaandeelhouder in redelijkheid in de gegeven omstandigheden niet kon aansturen op het ontslag van het bestuur. Ook al zullen de problemen niet onmiddellijk voorbij zijn als de ava inderdaad besluit tot vervanging van het bestuur, mag worden aangenomen dat de intrede van meer professionele bestuurders tot verbetering van de professionaliteit bij de aandeelhouders zal leiden. Er kan daarom niet bij voorbaat al van worden uitgegaan dat de aandeelhouders niet in staat zullen zijn om de stabiliteit te doen wederkeren. Al heeft zich bij de vennootschap een moeizaam op verandering gericht proces voorgedaan dat gepaard ging met een impasse in de verhoudingen tussen de aandeelhouders en het bestuur, de aandeelhouders hebben een koers willen volgen en doorzetten die een uitweg uit de impasse kon bieden. Om deze reden kan niet worden gezegd dat de impasse en de overige omstandigheden de kwalificatie wanbeleid rechtvaardigen. (Hof Amsterdam (OK) 12 januari 2010, ARO 2010/24, B.V. Amsterdamse Huizenhandel en Administratiemaatschappij)

De AFM heeft onlangs haar beleid op het gebied van acting in concert in de meldingsregeling herzien. Het gewijzigde beleid vervangt de oude paragraaf 3.5.8. van de Wft-voorlichtingsbrochure voor aandeelhouders. Door te verduidelijken dat alleen samenwerking ten aanzien van de strategie van de vennootschap als acting in concert kwalificeert, hoopt de AFM het onderlinge overleg tussen aandeelhouders te stimuleren. De schrijver bespreekt het wettelijk kader, het oude beleid en het nieuwe beleid. Ondanks het feit dat het nieuwe beleid op een aantal punten nog onduidelijkheden bevat, valt het beleid toe te juichen. Naast het feit dat toch uitleg wordt gegeven, noemt de schrijver het positief dat art. 5:45 lid 5 Wft beperkter wordt uitgelegd. Verder is het nieuwe beleid meer in lijn met de Transparantierichtlijn en zijn de regelingen voor acting in concert inzake meldingsplicht en verplicht bod meer op elkaar afgestemd. (Ondernemingsrecht 2010, 19, mr. J.H.L. Beckers)

Op 27 november 2009 wees de Hoge Raad arrest in de kwestie rond de beursintroductie van World Online. Dit arrest is een mijlpaal voor het Nederlandse prospectusaansprakelijkheidsrecht. De schrijvers gaan in op één specifiek aspect van prospectusaansprakelijkheid, het causaal verband tussen enerzijds de misleidende mededelingen en anderzijds de beleggingsbeslissing van de belegger. Het vermoeden van causaal verband is mede gestaafd op europeesrechtelijke gronden. Het oordeel van de Hoge Raad wordt bezien in het licht van zijn eerdere jurisprudentie over het (bewijs van het) causaal verband in geval van schending van informatieplichten. (WPNR 2010/6834, mr. drs. A.C.W. Pijls en prof. mr. W.H. van Boom)

Per 2005 is de toepassing van IAS/IFRS verplicht voor de geconsolideerde jaarrekening van effectenuitgevende instellingen in de EU. De grondslag hiervoor ligt in de IAS-Verordening 1606/2002/EG. De doelstellingen van de IAS-Verordening zijn verbetering van de vergelijkbaarheid en transparantie van financiële verslaggeving. Om dit te bereiken, worden in de literatuur drie voorwaarden genoemd: (1) kwalitatief hoogwaardige standaarden, (2) dwingende regelgeving en (3) effectief toezicht. In deze bijdrage worden deze drie voorwaarden besproken. Daarnaast wordt stilgestaan bij de vraag of de doelstellingen van de IAS-Verordening zijn bereikt en op welke punten verbetering gewenst is. (O&F 2010 nr. 1, p. 72, H.K.O. Reimers)

De schrijver bespreekt de zaak Spector (HvJ EG 23 december 2009) waarin het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen antwoordt op de prejudiciële vraag wat 'gebruik' van voorwetenschap betekent en de zaak IMC Securities, waarin de nog openstaande prejudiciële vraag is gesteld wat wordt verstaan onder het 'houden van een koers' op een kunstmatig niveau. (V&O 2010, nr. 2, mr. E.J. van der Stel)

De schrijver stelt de vraag of de toename van het aantal faillissementen ook zal leiden tot een toename van het aantal aansprakelijkstellingen van bij het faillissement betrokken bestuurders. Enerzijds is er de op statistische gronden gebaseerde gedachte dat dit het geval zal zijn. Anderzijds kan worden betoogd dat de omzetdaling in 2009 als gevolg van de economische crisis zonder precedent was en dat hiertegen geen sanering op kon. Deze escape heeft sinds het Van Schilt-arrest (HR 20 oktober 2006, NJ 2007, 2) aan betekenis gewonnen. De schrijver zet de overweging van de Hoge Raad over de redelijke uitleg van art. 2:248 lid 2 BW en het ontzenuwen van het daarin vervatte bewijsvermoeden, af tegen de parlementaire geschiedenis bij deze bepaling en zet uiteen hoe de door de Hoge Raad geformuleerde bewijsregel tot gevolgen zou kunnen leiden die de wetgever niet heeft beoogd. (TvI 2010, 1, mr. W.J.M. van Andel)

De huurovereenkomsten voldoen aan de in art. 7A:1567h lid 1 en 2 BW neergelegde definitie van een huurkoopovereenkomst nu in de onderhavige huurovereenkomsten de mogelijkheid is opgenomen dat failliet na betaling van de huurtermijnen de opleggers in eigendom kon verwerven door betaling van € 3.500 per oplegger. De wettelijke bepalingen betreffende huurkoop zijn van dwingend recht. Voor zover de bepalingen van de onderhavige huurovereenkomsten met die wettelijke bepalingen strijdig zijn, zijn zij vernietigbaar. Gelet op art. 7A:1567t BW is eiseres (die de huurovereenkomst heeft ontbonden wegens het, als gevolg van het faillissement, niet nakomen door failliet van haar verplichtingen) een vergoeding verschuldigd in zoverre zij bevoordeeld zal worden als gevolg van de ontbinding van de overeenkomsten. Deze vergoeding bedraagt het bedrag van de opbrengst van de opleggers minus de laatste huurtermijn en koopsom van beide opleggers. (Rb. 's-Gravenhage, sector kanton, 9 december 2008, «JOR» 2010/45)

De koper van de onderneming van Enki BV kwam er na de overname achter dat Enki werkte met illegaal personeel, en dat de werkzaamheden regelmatig werden verricht zonder de verplichte aanwezigheid van keurmeesters. Op basis van de aangeleverde stukken trekt het hof de conclusie dat koper de door haar gestelde vervanging van illegale werknemers door legale krachten bij of kort na de overname van Enki heeft doorgevoerd. Dat betekent dat koper ook al bij of kort na de overname op de hoogte was van het feit dat Enki stelselmatig gebruik maakte van zwart betaalde werknemers. Ook ten aanzien van de afwezigheid van keurmeesters komt het hof tot de conclusie dat koper hiervan kort na de overname op de hoogte moet zijn geweest. Daarmee is het aanvangsmoment van de klachttermijn van art. 7:23 BW gegeven, namelijk de datum van overname, 22 oktober 2004. Vraag is vervolgens op welk moment koper voor het eerst bij verkoper heeft kennis gegeven dat de afgeleverde zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt. Volgens koper ligt dat moment op 24 maart 2005 toen haar directeur telefonisch contact zocht met verkoper. Dat op die datum een telefoongesprek heeft plaatsgevonden staat tussen partijen vast. Over de inhoud ervan verschillen de lezingen. Volgens verkoper is bij die gelegenheid te kennen gegeven dat de directeur van de koop af wilde omdat hij de druk niet aankon. Volgens koper heeft de directeur echter toen zijn bevindingen over onregelmatigheden in de bedrijfsvoering gemeld. Het hof stelt vast dat uit de stellingen van koper niet duidelijk naar voren komt waarvan zij door middel van dat telefoongesprek precies op voor verkoper kenbare wijze kennis heeft gegeven. Nu koper daarvoor geen verder bewijs weet te leveren komt het hof tot de slotsom dat pas in de inleidende dagvaarding van 3 mei 2005 een kennisgeving als bedoeld in art. 7:23 BW is vervat. Het heeft dus van 22 oktober 2004 tot 3 mei 2005 geduurd alvorens de klachten kenbaar werden gemaakt. Naar het oordeel van het hof kan in het onderhavige geval een kennisgeving na ruim zes maanden niet worden beschouwd als een binnen bekwame tijd gegeven kennisgeving. Het beroep van verkoper op art. 7:23 BW slaagt. (Hof 's-Hertogenbosch 19 januari 2010, LJN BL3423)

In zijn noot gaat Frielink in op een aantal aspecten van het arrest. Allereerst bespreekt hij de aansprakelijkheid voor een prospectus met toepassing van het leerstuk van misleidende reclame, dan gaat hij in op de aansprakelijkheid voor mededelingen van of toerekenbaar aan de uitgevende instelling die buiten het prospectus om zijn gedaan, ook met toepassing van het leerstuk van misleidende reclame. Verder bespreekt hij de reikwijdte van de zorgplicht en de aansprakelijkheid van de syndicaatsleider en die van de andere begeleidende banken aan de hand van het leerstuk van de onrechtmatige daad en ten slotte gaat hij in op de verbindendheid van art. 32 NR gedragstoezicht effectenverkeer 1999. (HR 27 november 2009, LJN BH2162, «JOR» 2010/43, m.nt. mr. K. Frielink, reeds gesignaleerd in TOP 2010, p. 11 en thans in «JOR» voorzien van een noot)

Naar aanleiding van het faillissement van DSB Bank NV onderzoekt de schrijver de bevoegdheden die DNB als prudentieel toezichthouder op grond van de Wft ten dienste staan om in te grijpen bij kredietinstellingen. Hij doet een aantal suggesties tot uitbreiding en aanscherping van die bevoegdheden. De schrijver bespreekt ook het Europees kader waarbinnen de toezichthouder functioneert. (Ondernemingsrecht 2010, 15, mr. V.P.G. de Serière)

Een moedermaatschappij scheldt een schuld van haar fiscale eenheidsdochter kwijt. Ten tijde van het verbreken van de fiscale eenheid heeft de fiscale eenheid een verlies dat is toe te rekenen aan de dochtermaatschappij. In dit kader wordt een verzoek gedaan om het fiscale eenheidsverlies mee te geven aan de dochter. Dit verzoek wordt afgewezen door de inspecteur. De rechtbank verdeelt het fiscale eenheidsverlies in een resultaat van de moedermaatschappij en een resultaat van de dochtermaatschappij, dus alsof er geen sprake is van een fiscale eenheid. Op basis van deze toerekening maakt de dochtermaatschappij een winst waardoor er geen verliezen zouden kunnen worden meegegeven. Het Hof neemt echter als uitgangspunt het saldo jaarresultaat van de fiscale eenheid dat negatief was, en gaat dit vervolgens toerekenen aan de dochtermaatschappij. Het verlies op ontvoegingstijdstip van de fiscale eenheid, bestaande uit verlies betreffende dat jaar en eerdere jaren, mag zodoende worden meegegeven aan de dochtermaatschappij. (Hof 's-Gravenhage, 23 februari 2010, nr. BK-08/00421)

Vraag is of de schuld die Filax is aangegaan en waarvoor de borgstelling is verleend, is aangegaan ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van Filax. De schuld vloeit eruit voort dat zij zich, als houdster van Aannemingsbedrijf, medeschuldenaar heeft gesteld voor de kredietverlening aan Aannemingsbedrijf. Daarom moet tevens komen vast te staan dat de kredietverlening aan Aannemingsbedrijf, waarvoor Filax zich mede heeft verbonden, is aangegaan ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van Aannemingsbedrijf. Het bedoelde krediet betreft een krediet in rekening-courant met een omvang van € 2 miljoen, waarmee een bestaand krediet in rekening-courant van € 1.283.055 is afgelost. Voormeld geherfinancierd krediet in rekening-courant van pro resto € 1.283.055 was aangegaan in maart 2006 en hiermee zijn toen een krediet in rekening-courant van € 1.105.680 alsmede twee geldleningen afgelost. De bank heeft gesteld dat het krediet van € 2 miljoen is aangegaan voor "uitbreiding van het werkkapitaal" en daarmee ten behoeve van de normale bedrijfsuitoefening. Appellant heeft dit betwist. Hij heeft gesteld dat Filax zich pas later, na het aangaan van de borgtocht, als hoofdelijk medeschuldenaar heeft verbonden voor de schulden van Aannemingsbedrijf. Dit is door de bank niet betwist, zodat deze omstandigheid tussen partijen vaststaat. Bovendien heeft hij gesteld dat de kredietverlening op 7 september 2006 "veel meer" ging om een omzetting van oude leningen in een nieuwe (waardoor de liquiditeit van Aannemingsbedrijf niet of nauwelijks werd vergroot), in verband met de zwakke financiële positie van Aannemingsbedrijf. Dit laatste blijkt volgens hem uit het faillissement van Aannemingsbedrijf, vier maanden na de kredietverstrekking. Onder deze omstandigheden kan niet worden vastgesteld dat de borgstelling die de bank in dit geding aan haar vordering ten grondslag heeft gelegd, is aangegaan ten behoeve van de normale bedrijfsuitoefening van Filax en Aannemingsbedrijf als bedoeld in art. 1:88 lid 5 BW. (Hof Amsterdam 23 juni 2009, «JOR» 2010/47)

De bezwaren van verzoekster richten zich in de kern tegen het beweerdelijk omleiden van de omzet van een buitenlandse dochtervennootschap ten detrimente van deze dochtervennootschap dan wel van een werkmaatschappij van verzoekster. Vast staat dat eerder niet in aanmerking genomen resultaten inmiddels zijn verwerkt in de jaarrekening van de buitenlandse dochtervennootschap en dat verweersters hebben aangeboden een accountantsverklaring te laten opstellen. Hiermee zou verzoekster feitelijk toegang hebben tot adequate informatie. Verzoekster wenst alleen van het aanbod gebruik te maken als de opzegging van een samenwerking tussen verzoekster en belanghebbende betreffende de letter of intent wordt ingetrokken. Om deze reden zijn er – als er al sprake zou zijn van twijfel aan een juist beleid – geen gronden die een onderzoek rechtvaardigen. De vraag of belanghebbende onrechtmatig eenzijdig de samenwerkingsovereenkomst heeft opgezegd is een aangelegenheid van zuiver verbintenisrechtelijke aard en de beoordeling hiervan behoort tot de bevoegdheid van de gewone civiele rechter. (Hof Amsterdam (OK) 15 januari 2010, ARO 2010/22, Exin)

De schrijver bespreekt het arrest van de Hoge Raad van 22 december 2009 («JOR» 2010/40) en een recente uitspraak van de voorzieningenrechter van de Rechtbank Zutphen («JOR» 2009/317) over de vraag of het niet in de gelegenheid zijn gesteld van een bestuurder om zijn raadgevende stem uit te brengen, kan leiden tot vernietigbaarheid van het ontslagbesluit van de ava. Daarbij gaat de schrijver ook in op het Janssen Pers-arrest (HR 10 maart 1995, NJ 1995, 595). (JutD 2010, nr. 4, p. 13, mr. M.C.H.G. Winkels)

Noch het feit dat geen overeenstemming is bereikt over de prijs waartegen een van de aandeelhouders de door haar gehouden aandelen zal verkopen aan één of meer andere aandeelhouders, noch de wens van een aandeelhouder om een vordering als bedoeld in art. 2:343 BW of een vordering tot vergoeding van schade in te stellen, levert gegronde redenen op om aan een juist beleid te twijfelen. De Ondernemingskamer komt niet aan de afwijzing van het enquêteverzoek toe, omdat verzoekster niet ontvankelijk moet worden verklaard. Zij heeft niet voorafgaand aan het indienen van het verzoek haar bezwaren tegen het beleid en de gang van zaken van de vennootschap kenbaar gemaakt. (Hof Amsterdam (OK) 14 januari 2010, ARO 2010/21, De Boer Makelaardij en Assurantiën Flevoland B.V.)

Eisers zijn afkomstig uit Nigeria en spreken de Nigeriaanse dochter van Royal Dutch Shell PLC (RDS), Shell Petroleum Develop-ment Company of Nigeria (SPDC), en RDS zelf aan voor in Nigeria geleden schade. De rechtbank is van oordeel dat de stellingen van eisers met betrekking tot moedermaatschappij RDS niet als volstrekt ondeugdelijk of volstrekt kansloos kunnen worden aangemerkt. Hierbij neemt de rechtbank onder meer in aanmerking dat ook volgens de dochtervennootschap SPDC onder weliswaar uitzonderlijke omstandigheden sprake kan zijn van directe of indirecte doorbraak van aansprakelijkheid in concernverhoudingen. De rechtbank verwerpt het beroep op misbruik van procesrecht. SPDC heeft geen woonplaats op het grondgebied van een lidstaat als bedoeld in de EEX-Verordening. Er is hier noch sprake van een geschil als bedoeld in art. 22 EEX-Verordening noch van een forumkeuze als bedoeld in art. 23 EEX-Verordening. Dit leidt er – mede gelet op art. 4 lid 1 EEX-Verordening – toe dat de vraag of de rechtbank ten aanzien van SPDC internationale bevoegdheid toekomt, moet worden beantwoord aan de hand van Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Gelet op art. 7 lid 1 Rv is aan de orde of tussen de vorderingen tegen RDS enerzijds en tegen SPDC anderzijds een zodanige samenhang bestaat, dat redenen van doelmatigheid een gezamenlijke behandeling rechtvaardigen. Alle argumenten afwegende concludeert de rechtbank dat haar ten aanzien van SPDC internationale bevoegdheid toekomt, zodat de vordering in het incident moet worden afgewezen. De Haan noemt de uitspraak in zijn noot belangwekkend en wijst erop dat deze mogelijk rechtspolitieke gevolgen zal hebben, nu de rechtbank zich op grond van art. 7 Rv (pluraliteit van gedaagden) bevoegd acht kennis te nemen van vorderingen ingesteld door in Nigeria wonende gelaedeerden tegen een Nigeriaanse dochtermaatschappij van Shell tot vergoeding van in Nigeria geleden schade, op grond van de stelling van gelaedeerden dat een mogelijkheid tot doorbraak van aansprakelijkheid bestaat naar concernmoeder RDS, die in Nederland kantoor houdt. (Rb. 's-Gravenhage 30 december 2009, LJN BK8616, «JOR» 2010/41, m.nt. mr. R.G.J. de Haan)

Bestuurder Schneider is in december 2003 door de enig aandeelhouder van Hay Group Investment Holding (HGIH) door middel van een buiten vergadering genomen ontslagbesluit ontslagen. Dit ontslagbesluit is in januari 2004 in vergadering bevestigd. De vordering van Schneider tot vernietiging van deze besluiten is door de rechtbank toegewezen en later door het hof bekrachtigd. Het middel houdt in dat het feit dat bestuurders en commissarissen een raadgevende stem hebben (art. 2:227 lid 4 BW) niet van toepassing zou zijn bij besluitvorming die op de voet van art. 2:238 BW op andere wijze dan in een vergadering is geschied. Het middel faalt, omdat het voorschrift van art. 2:227 lid 4 BW in beginsel ook in acht moet worden genomen bij besluitvorming buiten vergadering (HR 10 maart 1995, NJ 1995, 595 (Janssen Pers)). In het wetsvoorstel Flexibilisering bv-recht is uitdrukkelijk opgenomen dat bestuurders en commissarissen voorafgaand aan een besluit buiten vergadering in gelegenheid worden gesteld om advies uit te brengen, wat een argument temeer vormt voor handhaving van genoemde rechtspraak. De vernietiging van een besluit van een orgaan van een rechtspersoon brengt mee dat het besluit van meet af aan niet rechtsgeldig is geweest. In zijn noot stelt Nowak een andere toets dan de chronologische voor bij de vraag of de besluiten vernietigbaar zijn. Eerst zou getoetst moeten worden of door het besluit tot bevestiging van het vernietigbare ontslagbesluit het totstandkomingsgebrek van het ontslagbesluit (het niet uitnodigen van Schneider) is geheeld. Dit zou volgens Nowak de instandhouding van het ontslagbesluit tot gevolg hebben. (HR 22 december 2009, LJN BK2001, «JOR» 2010/40, m.nt. mr. R.G.J. Nowak)

Richtlijn 2009/109/EG ziet op verlichting van verslaggevings- en documentatieverplichtingen in geval van nationale en grensoverschrijdende juridische fusies en nationale juridische splitsingen. Doel is de administratieve lasten voor vennootschappen in 2012 met 25% te verlichten, door onder meer de vereenvoudiging en stroomlijning van de fusie- en splitsingsprocedure. De schrijvers bespreken de voor Nederland meest relevante wijzigingen die de Richtlijn met zich brengt en welke wijzigingen wat betreft de niet dwingende voorschriften in het Nederlandse recht zouden kunnen worden aangebracht. Daarbij besteden zij aandacht aan wetsvoorstel 32 038. (Ondernemingsrecht 2010, 18, mr. G.C. van Eck en mr. E.R. Roelofs)

In dit artikel wordt stilgestaan bij de verrekening van belastingteruggaven en belastingschulden op grond van artikel 24 IW 1990. Aan bod komen onder andere de achtergrond van dit specifieke fiscaaljuridische verrekeningsregime, de verhouding tussen art. 24 IW 1990 en het civielrechtelijke verrekeningsregime zoals opgenomen in art. 6:127 e.v. BW en art. 53 Fw. Het belang van het fiscale verrekeningsregime van art. 24 IW 1990 komt vooral tot uitdrukking bij aanwezigheid van een fiscale eenheid in de zin van art. 15 Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Daarom wordt specifieke aandacht besteed aan de toepassing van art. 24 IW 1990 bij aanwezigheid van een fiscale eenheid. (O&F 2010 nr. 1, p. 58, M.J. Boer)

Het aandeelhoudersactivisme is de afgelopen jaren toegenomen. Dit lijkt voornamelijk een gevolg te zijn van de hervorming van het Nederlandse corporate governancestelsel. De schrijvers betogen dat een beursvennootschap door het managen van het aandeelhoudersbestand (ongewenst) aandeelhoudersactivisme kan beperken. Zij beschrijven een shareholder management dat een nieuwe kijk biedt op de agentschaptheorie. De onderneming staat niet ten dienste van de aandeelhouder, maar de aandeelhouder staat ten dienste van de onderneming. Bestuurders moeten daarbij relaties met aandeelhouders creëren en beïnvloeden. (TvOB 2010, nr. 1, p. 10, mr. drs. S.J. van den Nieuwenhuijzen, mr. J.G.C.M. Galle en dr. A.B.M. Soppe)

De Stichting c.s. gronden de vordering op de stelling dat Fortis Bank onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld en dat Fortis Bank de daaruit voortvloeiende schade moet vergoeden. De Stichting c.s. hebben zich daarbij gebaseerd op de arresten van het hof («JOR» 2004/110, m.nt. CMGvdK) en Hoge Raad («JOR» 2006/20). Die arresten betreffen verkregen verklaringen voor recht die uitsluitend de Stichting pro se betreffen – als belangenbehartiger van de beleggers ex art. 3:305a BW – en niet in haar hoedanigheid van cessionaris van de aan haar gecedeerde vorderingen van de beleggers. De onderhavige procedure is echter door de Stichting niet pro se ingesteld, maar door de Stichting als cessionaris van de aan haar gecedeerde vorderingen. Omdat de Stichting in de eerste procedure de belangen van de individuele eisers heeft vertegenwoordigd, het oordeel van het hof en de Hoge Raad in zoverre inhoudelijk ook op hen betrekking heeft en het hof uitdrukkelijk heeft geoordeeld dat met de gegeven verklaring voor recht nog niets is gezegd over de vraag of, en zo ja, in hoeverre Fortis Bank tevens jegens elk van de beleggers vergoedingsplichtig is voor de door hem of haar in verband met Safe Haven geleden vermogensschade, acht de rechtbank voldoende gronden aanwezig om het oordeel van het hof en de Hoge Raad in beginsel over te nemen en tot het hare te maken. Het hof en de Hoge Raad hebben vastgesteld dat Fortis Bank onrechtmatig heeft gehandeld jegens de beleggers doordat zij, vanaf het moment waarop zij zich realiseerde dat mogelijk in strijd met de Wte 1995 werd gehandeld, niets heeft gedaan om zich daaromtrent zekerheid te verschaffen, welke zekerheid zij zich door onderzoek had kunnen verschaffen. Daarmee heeft Fortis Bank tot het moment waarop de Rekening werd gesloten niet al datgene gedaan wat rechtens vereist was om te voorkomen dat de beleggers in die periode werden blootgesteld aan het gevaar dat Safe Haven beleggingsactiviteiten verrichtte waarvoor een vergunning, hoewel vereist krachtens de Wte 1995, ontbrak, welk gevaar zich ook heeft verwezenlijkt. Welke concrete maatregelen Fortis Bank had moeten nemen indien haar uit onderzoek zou zijn gebleken dat Safe Haven vergunningplichtig was en wanneer zij dat had moeten doen, is in de procedures bij hof en Hoge Raad niet vastgesteld. Die vraag zal derhalve in deze procedure alsnog beantwoord moeten worden. Evenmin is de vraag beantwoord of feitelijk sprake was van strijd met de Wte 1995, nu slechts geoordeeld is dat Fortis Bank gezien de twijfels over de vergunningplicht de zaak niet op zijn beloop had mogen laten. Tevens zal de vraag beantwoord moeten worden in hoeverre de door de beleggers geleden schade niet of slechts gedeeltelijk zou zijn ingetreden wanneer Fortis Bank bedoelde maatregelen wel zou hebben genomen. Vervolgens zal beoordeeld moeten worden in hoeverre de schade van elk van de afzonderlijke beleggers is beïnvloed door het niet nemen van deze maatregelen, met inbegrip van de vaststelling of bij de beleggers sprake is geweest van eigen schuld die aan de door hen geleden schade heeft bijgedragen. Tot slot geldt dat de rechtbank bij de vaststelling van eventuele schadevergoedingen niet gebonden is aan het in de eerste procedure vastgestelde bedrag dat in totaal verloren is gegaan. De rechtbank is vooralsnog van oordeel dat deskundigen moeten worden benoemd die kennis hebben van het gebied van het beoordelingskader en de werkwijze van de STE in augustus 1996. (Rb. Haarlem 9 december 2009, LJN BK6163, «JOR» 2010/44, m.nt. mr. A.J. Haasjes)

De schrijver bespreekt het voorstel van de Minister van Financiën om de reikwijdte van de meldingsregels uit te breiden tot cashsettled derivaten als contracts for differences. Hij zet kort de problematiek uiteen en bespreekt dan de voorgestelde meldingsregels voor aandeelhouders. Ook gaat hij in op de voorgestelde meldingsregels voor bestuurders en bieders. Ten slotte gaat hij in op de noodzaak van transparantie wat betreft short posities. Het voorstel is een belangrijke eerste stap naar vergroting van de transparantie en het bevorderen van een goede werking van de effectenmarkten. Ook kan het een bijdrage leveren aan de goede onderlinge verhoudingen binnen de vennootschap. De schrijver doet een aantal suggesties voor nadere uitwerking van de voorgestelde regeling. (Ondernemingsrecht 2010, 16, mr. M.C. Schouten)

De Ondernemingskamer beschikt nog altijd niet over voldoende gegevens om ambtshalve vast te stellen dat eiseres door aanvaarding van het openbaar bod ten minste 90% van de aandelen heeft verworven waarop het bod betrekking had, zodat het wettelijk vermoeden dat de biedprijs een billijke prijs is ontbreekt. De Ondernemingskamer stelt daarom op de voet van art. 2:359c lid 6 eerste zin BW zelfstandig de prijs van de aandelen in het kapitaal van de vennootschap vast. In gevallen als de onderhavige kan in het algemeen aansluiting worden gezocht bij het bedrag dat voor de onder het openbaar bod aangemelde aandelen is betaald, hetgeen vooral het geval zal zijn indien het openbaar bod op grote schaal is aanvaard en de prijsvaststelling plaatsvindt kort nadat het openbaar bod gestand is gedaan. Dit een en ander mits aannemelijk is dat zich sinds die gestanddoening geen omstandigheden hebben voorgedaan die een hogere prijs rechtvaardigen. Er is geen reden om te veronderstellen dat de waarde van de aandelen sinds de datum waarop het openbaar bod gestand is gedaan een wijziging in opwaartse zin heeft ondergaan en op het van algemene bekend zijnde feit dat de waarde van ter beurze genoteerde aandelen in het algemeen een wijziging in neerwaartse zin heeft ondergaan. De Ondernemingskamer acht zich voldoende voorgelicht om de prijs van de over te dragen aandelen vast te stellen. (Hof Amsterdam (OK) 12 januari 2010, ARO 2010/26, Tele Atlas N.V.)

De door de curatoren gegeven uitleg van de litigieuze bepaling wijkt sterk af van de letterlijke tekst van de bepaling. Voor een dergelijke van de letterlijke tekst sterk afwijkende uitleg is nodig dat feiten en omstandigheden worden gesteld op grond waarvan kan worden aangenomen dat die afwijkende bedoeling bij beide partijen aanwezig was. Dergelijke feiten en omstandigheden zijn echter in het geheel niet gesteld of gebleken, immers – zoals de curatoren zelf ook stellen – is de bepaling niet door partijen besproken. Daarbij weegt mee dat beide partijen bij het aangaan van de overeenkomst al enige jaren professioneel zaken deden, ook met elkaar, en de bepalingen omtrent beëindiging al in 1996 in een overeenkomst tussen hen was opgenomen. Op grond van vorenstaande komt aan de bepaling van art. 4.2 in samenhang met de bepaling van art. 10.2 van de overeenkomst geen andere betekenis toe dan volgt uit de bewoordingen, te weten dat de uitloopprovisie niet verschuldigd is na beëindiging van de relatie tussen failliet en gedaagde als gevolg van faillissement. Dat art. 4.2 tot gevolg heeft dat bij een eventueel faillissement een verplichting tot provisiebetaling vervalt die anders zou bestaan, betekent niet dat schuldeisers de mogelijkheid van verhaal is ontnomen. Immers deze provisiebetalingen behoorden ten tijde van het faillissement niet tot het vermogen van failliet. De overeenkomst tussen partijen is niet in strijd met de openbare orde of de goede zeden vanwege onevenredige benadeling van crediteuren. Voorts is voldoende aangetoond dat gedaagde schade heeft ondervonden van het faillissement van failliet, onder meer bestaande uit gederfde inkomsten en waardevermindering van gedane investeringen. Van uitsluitend voordeel bij gedaagde en nadeel bij de curatoren is daarom geen sprake. Als al zou komen vast te staan dat het nadeel van de ene partij groter is dan dat van de andere partij, volstaat dit niet voor de conclusie dat de overeenkomst in strijd is met de openbare orde en goede zeden. Nu gebleken is dat gedaagde schade lijdt als gevolg van het faillissement, ook al is de precieze omvang daarvan niet komen vast te staan, heeft zij een rechtens te respecteren belang bij het beding dat hiertegenover een voordeel stelt. Een beroep van gedaagde op art. 4.2 is daarom naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar. (Rb. Amsterdam 22 april 2009, LJN BK6531, «JOR» 2010/46)

De auteurs plaatsen in dit artikel een kritische noot bij het door de Belastingdienst geïntroduceerde horizontaal toezicht. Zij zijn van mening dat deze nieuwe aanpak van de Belastingdienst een stille dood zal sterven als de eigen verantwoordelijkheid van belastingplichtigen met betrekking tot fiscale beheersing onvoldoende aandacht krijgt van belastingplichtigen zelf en de Belastingdienst. Verder doen zij een aantal aanbevelingen voor de praktische uitvoerbaarheid van horizontaal toezicht. (WFR 2010, nr. 685, mr. J.I. de Groot en mr. E.M.E. van der Enden)

De aandelen in Rhodia NV (gevestigd te Curaçao) worden gehouden door Rodolphe (40%), Henri (30%) en Frédéric Hottinger (30%). Het gaat om toonderaandelen. Voor ieder van de aandeelhouders is een certificaat uitgegeven. Henri stelt dat het certificaat van zijn aandelenpakket is zoekgeraakt. Hij vordert onder meer om bij vonnis Rhodia NV te bevelen om hem op de voet van art. 2:105 lid 4 NABW als aandeelhouder op naam aan te merken. Krachtens art. 2:105 lid 4 NABW wordt de aandeelhouder die ten genoege van de vennootschap aannemelijk maakt dat zijn toonderaandeelbewijs is verloren of teniet gegaan, op zijn verzoek, tot het tegendeel blijkt, door de vennootschap als aandeelhouder op naam aangemerkt. Bij de beoordeling gaat het erom of Henri aannemelijk heeft gemaakt dat hij zijn certificaat heeft verloren, niet of hij als aandeelhouder moet worden aangemerkt. Dat aan de beoordeling van het verloren zijn geen zware eisen mogen worden gesteld volgt uit het "aannemelijk maken". Onweerlegbaar bewijs is dus niet nodig. Dat aan de beoordeling geen zware eisen mogen worden gesteld kan tevens uit de slotzin van genoemd artikel worden afgeleid: de aandeelhouder is aansprakelijk indien zich later een ander met het toonderaandeel zou melden. Van relevante contra-indicaties van het niet verloren zijn van het certificaat is niet gebleken. Vooralsnog kan echter niet worden uitgesloten dat Rodolphe de beschikking daarover heeft. Het certificaat is immers in 2006 naar Rodolphe gezonden. Rodolphe heeft geen uitsluitsel gegeven over wat er daarna mee gebeurd is. Zodoende draagt hij zelf aan de door hem gestelde onduidelijkheid bij. Het gaat dan niet aan dat uitgerekend Rhodia NV die thans volledig door Rodolphe gecontroleerd wordt, het niet kunnen tonen van het certificaat aan Henri tegenwerpt. Dientengevolge kan zij in redelijkheid niet volhouden dat Henri geen aandeelhouder is. Het gevolg daarvan is dat Henri ingevolge het bepaalde in art. 2:105 lid 4 NABW door Rhodia als aandeelhouder op naam moet worden aangemerkt. Groffen vergelijkt in zijn noot de Antilliaanse regels ter zake van het zoekraken van het toonderbewijs met de Nederlandse. (GEA Nederlandse Antillen 16 december 2009, LJN BL0523, «JOR» 2010/39)

De bestuurder van een vennootschap die een kredietovereenkomst is aangegaan, is aansprakelijk voor de schade die de bank heeft geleden als gevolg van het feit dat de bestuurder in strijd met de waarheid heeft verklaard dat de bank een eerste pandrecht op de vorderingen van de vennootschap op derden zou verkrijgen. De rechtbank past de regel uit het arrest van de Hoge Raad van 8 december 2006 (LJN AZ0758) toe. In geval van benadeling van een schuldeiser van een vennootschap door het onbetaald en onverhaalbaar blijven van diens vordering kan de bestuurder die bewerkstelligd of toegelaten heeft dat de vennootschap haar verplichtingen niet nakomt, aansprakelijk gehouden worden. Dan moet hem, mede gelet op zijn verplichting tot een behoorlijke taakuitoefening als bedoeld in art. 2:9 BW een voldoende ernstig verwijt kunnen worden gemaakt. Het handelen van de bestuurder moet in de gegeven omstandigheden zodanig onzorgvuldig zijn, dat hem persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Dit zal in ieder geval zo zijn als de bestuurder wist of redelijkerwijze had behoren te weten dat de door hem bewerkstelligde of toegelaten handelwijze van de vennootschap tot gevolg zou hebben dat deze haar verplichtingen niet zou kunnen nakomen en ook geen verhaal zou bieden voor de als gevolg daarvan optredende schade. De rechtbank is van oordeel dat de bestuurder door het verzwijgen van de eerdere pandrechten bij het aangaan van de kredietovereenkomst, onrechtmatig heeft gehandeld. Kenbaar uitgangspunt bij het aangaan van de kredietovereenkomst was voor de Rabobank dat er voldoende zekerheden werden gesteld, onder meer een eerste pandrecht op de vorderingen van Polydesign op derden. Het verleende krediet stond in directe relatie met de waarde van de zekerheden. Door de bewust onware verklaring van A heeft Rabobank op onjuiste gronden een nu niet meer op de vennootschap verhaalbaar krediet verstrekt. A kan hiervan een ernstig verwijt worden gemaakt. Aan dit oordeel doet niet af dat Rabobank juiste informatie over de eerdere pandrechten had kunnen opvragen bij het Handelsregister. Dit gegeven ontneemt volgens de rechtbank echter niet de onrechtmatigheid aan de verklaringen van A, terwijl A ook geen verklaring heeft kunnen geven voor het feit dat hij het eerste pandrecht heeft verzwegen en/of stappen heeft ondernomen om de bank te compenseren. Ten slotte is in de overeenkomst waarin het pandrecht werd gevestigd expliciet naar andere, reeds gevestigde, beperkte rechten gevraagd. (Rb. Rotterdam 20 januari 2010, LJN BL4366)

In het op 8 december 2009 door de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel bestuur en toezicht is een drietal amendementen opgenomen. De schrijver bespreekt deze amendementen. Het gaat om (i) de beperking van het aantal toezichthoudende nevenfuncties van bestuurders en commissarissen van "grote" vennootschappen, (ii) de evenwichtige verdeling van mannen en vrouwen in raden van bestuur en raden van commissarissen bij "grote" vennootschappen en (iii) het verdwijnen van bestuurders van beursvennootschappen uit het arbeidsrecht. Wat betreft het eerste amendement trekt de schrijver de effectiviteit in twijfel, nu toezichthoudende functies in buitenlandse vennootschappen niet meetellen en het wetsvoorstel enkel op natuurlijke personen en niet management-bv's ziet. Het tweede amendement zal volgens de schrijver meer druk op vennootschappen leggen om maatregelen te nemen om vrouwenparticipatie en met name doorstroming naar de top te stimuleren. Wat betreft het derde amendement wijst de schrijver erop dat bestuurders van beursvennootschappen het gemis aan arbeidsrechtelijke ontslagbescherming mogelijk zullen willen compenseren door vooraf een hoge beëindigingsvergoeding te bedingen. (V&O 2010, nr. 2, p. 25, mr. P.A. van den Ende)

De schrijver bespreekt de voor de praktijk meest relevante amendementen bij het op 15 december 2009 door de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel flexibilisering bv-recht. Het gaat om de volgende amendementen: (i) het amendement waarmee de aanvankelijke verwijdering van de regeling voor bestuursgoedkeuring voor het doen van uitkeringen met de daaraan gekoppelde bestuurdersaansprakelijkheid ongedaan is gemaakt (art. 2:216 BW), (ii) het amendement dat aandeelhouders een goedkeuringsrecht geeft voor gevallen waarin een statutenwijziging afbreuk doet aan specifiek aan hen toegekende rechten (art. 2:231 BW), (iii) de amendementen die de regeling inzake bindende voordracht bij benoeming van bestuurders en commissarissen wijzigen (art. 2:243, 2:252 BW), (iv) het amendement over de bevoegdheid van een vennootschap tot het aanbieden en leveren van aandelen tijdens faillissement of schuldsanering van de aandeelhouder (art. 2:192 BW), (v) het amendement dat de bepaling die tegenstrijdig belang tegengaat aanvult (bevriezing van de waarde van de aandelen van bestuurders bij de aankondiging van een openbaar bod op een nv of bij bekendmaking dat een genoteerde vennootschap een besluit heeft genomen als bedoeld in art. 2:107a lid 1 BW, art. 2:129 BW), en (vi) het amendement dat het maximum van het aantal functies dat een bestuurder mag bekleden beperkt (art. 2:142a, 2:242a, 2:252a, 2:297a, 2:297b BW). (V&O 2010, nr. 2, p. 30, mr. F. van der Steenstraten)

De auteur behandelt de wijzigingen die per 1 januari 2010 zijn ingevoerd in de omzetbelasting. Hij gaat met name in op de aanpassingen in de plaats-van-dienstregels. Hij is van mening dat deze nieuwe regels een verbetering inhouden voor internationaal opererende ondernemers. (MBB 2010, nr. 2, mr. J. Wessels)