Aflevering 2

Het kabinet zal komen met een wetsvoorstel waarin het advies van de Werkgroep personenvennootschappen over de regels voor personenvennootschappen wordt overgenomen. Dat meldde minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie in december 2016. De werkgroep is samengesteld uit juristen en fiscalisten uit praktijk, wetenschap en bedrijfsleven, onder leiding van prof. Van Olffen. In september 2016 bood de werkgroep het rapport Modernisering personenvennootschappen aan de minister aan. Het juridische kader voor de personenvennootschappen (de VOF, CV en de maatschap) stamt uit 1838. Eerdere pogingen om tot aanpassing van de regelgeving te komen, liepen spaak. De werkgroep heeft zichzelf ten doel gesteld een aanzet te geven tot een nieuwe wettelijke regeling voor de personenvennootschap, waarin aanbevelingen zijn opgenomen voor het oplossen van knelpunten en lacunes in het huidige recht en zo bij te dragen aan de noodzakelijke modernisering en innovatie van dit rechtsgebied. Daarbij is rekening gehouden met de fiscale implicaties van bepaalde keuzes.

In 2016 heeft de Werkgroep personenvennootschappen met het rapport Modernisering Personenvennootschappen een aanzet gedaan om te komen tot een nieuwe wettelijke regeling voor de personenvennootschap. Het rapport bevat een ontwerpvoorstel voor een nieuwe wettelijke regeling van titel 7.13 met een bijbehorend ontwerpvoorstel voor een memorie van toelichting. In dit artikel bespreekt de auteur de meest relevante uitgangspunten en de belangrijkste voorgestelde wijzigingen. Uitgangspunten daarbij zijn: een personenvennootschap is en blijft een (bijzondere) overeenkomst en is fiscaal transparant. De maatschap, VOF en CV blijven in de beoogde regeling bestaan (art. 4). Het onderscheid tussen beroep en bedrijf wordt daarmee ook gehandhaafd. De personenvennootschap is openbaar of stil (art. 3 lid 1). Een openbare vennootschap is er een die op een voor derden kenbare wijze deelneemt aan het rechtsverkeer en die moet worden ingeschreven in het handelsregister (art. 3 lid 2; art. 5). Dat laatste geldt ook voor de vennoten van een stille vennootschap, voor zover zij een onderneming drijven. De openbare vennootschap verkrijgt rechtspersoonlijkheid daags na inschrijving in het handelsregister (art. 6 lid 1) en verliest deze weer, na ontbinding, daags nadat de vereffening in het handelsregister is ingeschreven (art. 32 lid 2). Het voordeel van rechtspersoonlijkheid doet zich met name voor bij herstructurering van een vennootschap. Bijvoorbeeld bij aan toe- en uittreding van vennoten, omzetting of fusie en splitsing. Uittreding leidt in beginsel niet tot ontbinding (art. 24 lid 1 sub a). Een personenvennootschap kan zich omzetten in een andere personenvennootschap (art. 33). Een openbare vennootschap kan zelfs worden omgezet in een rechtspersoon uit Boek 2 BW en vice versa (art. 34 en art. 35). Openbare vennootschappen kunnen krachtens de regeling tevens fuseren (art. 37) of splitsen (art. 38).

Aandeelhouders in een BV kunnen de behoefte hebben om hun onderlinge samenwerking vast te leggen in een aandeelhoudersovereenkomst. In het bijzonder in de verhouding tussen aandeelhouders bij BV’s met een beperkte kring van aandeelhouders kunnen deze overeenkomsten een belangrijke rol vervullen. Bijvoorbeeld met betrekking tot stemafspraken, afspraken die ertoe strekken dat individuele aandeelhouders een bestuurder/commissaris kunnen benoemen, prijsbepalingsregelingen bij gedwongen overdracht van aandelen en bepalingen die voorschrijven dat bepaalde besluiten met unanimiteit door aandeelhouders moeten worden genomen. In de rechtspraktijk komt regelmatig de vraag op hoe de verbintenisrechtelijke afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst zich verhouden tot de vennootschapsrechtelijke bepalingen in de wet en de daardoor beheerste statuten. De auteur beantwoordt de vraag in hoeverre een aandeelhoudersovereenkomst in de persoonsgebonden BV geldig is en of een geldige aandeelhoudersovereenkomst ook daadwerkelijk doorwerkt. De literatuur en de rechtspraak geven geen helder toetsingskader voor de beoordeling van de rechtsgeldigheid en doorwerking van deze overeenkomsten. Dit komt de rechtszekerheid niet ten goede, aldus de auteur. Indien de rechtspraak streeft naar een inzichtelijk en deugdelijk gemotiveerd toetsingskader, dan kan een deel van de rechtsonzekerheid worden weggenomen. De auteur geeft tot slot een schematisch stappenplan waarmee een rechter, notaris of advocaat kan beoordelen of een aandeelhoudersovereenkomst geldig is, en zo ja, of deze in het concrete geval doorwerkt in de vennootschap.

Naar aanleiding van de Boskalis/Fugro-zaak (Hof Den Haag 31 mei 2016, ECLI:NL:GHDHA:2016:1531, «JOR» 2016/181) stellen de auteurs in dit artikel de vraag of de zogenoemde ‘motie’ in de praktijk voor aandeelhouders van beursvennootschappen een nuttig instrument kan zijn om standpunten van de algemene vergadering onder de aandacht van het bestuur en de RvC te brengen. De wet bevat geen bepalingen over de motie en ook in statuten of reglementen wordt hierover meestal niets geregeld. In de literatuur wordt een motie omschreven als een standpuntbepaling van aandeelhouders en wordt vrij algemeen aangenomen dat een ter vergadering gedaan verzoek tot stemming over een motie dient te worden toegestaan. Een aangenomen motie is geen besluit, maar (slechts) een uitspraak van de meerderheid van de aandeelhouders tijdens een algemene vergadering. Aan de motie komt dan ook geen rechtsgevolg toe en het bestuur en/of de RvC kunnen de aangenomen motie naast zich neerleggen. Een aangenomen motie is dan ook niet aan te merken als een instructie aan het bestuur in de zin van art. 2:129 lid 4 BW.

Op 15 april 2014 nam het Europees Parlement de Richtlijn niet-financiële informatie aan. Deze richtlijn heeft tot doel om onder meer de ‘samenhang en vergelijkbaarheid van de [door ondernemingen beschikbaar gestelde] niet financiële informatie in de hele Unie te verbeteren’. De beschikbaar te maken niet-financiële informatie ziet op aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen en de publicatie daarvan zou maatschappelijk verantwoord ondernemen bevorderen. De auteur bespreekt de inhoud van de richtlijn, de vooralsnog gemaakte keuzes bij de implementatie van deze richtlijn in de Nederlandse wetgeving en de keuzevrijheid die er in dit kader is. Ook gaat zij in op de wijze waarop de door de wetgever gemaakte keuzes zijn ontvangen in het maatschappelijk veld en de verschillende alternatieven die uit andere Europese lidstaten bekend zijn. De auteur plaatst kritische kanttekeningen bij de door de wetgever gemaakte keuzes. Zij sluit af met de conclusie dat de wetgever de lat voor de door de richtlijn bestreken rechtspersonen laag legt. Een dergelijke lage lat is naar de mening van de auteur een gemiste kans, vooral daar de Nederlandse ondernemingen die binnen het bereik van de richtlijn vallen, veelal al aan transparantiewetgeving in diverse andere (Europese en niet-Europese) landen moeten voldoen.

De faciliteit van meervoudig stemrecht voor NV’s en BV’s bestaat al sinds de departementale richtlijnen van 1969 en is in 2001 in de wet opgenomen (art. 2:129/239 lid 2 en art. 2:140/250 lid 4 BW). In het wetsvoorstel Bestuur en toezicht rechtspersonen wordt de regeling overgeheveld naar de algemene bepalingen van Boek 2, waardoor zij gaat gelden voor alle privaatrechtelijke rechtspersonen. In de literatuur is de laatste tijd veel aandacht voor meervoudig stemrecht ter ondervanging van uitval van bestuurders en commissarissen ten gevolge van een tegenstrijdig belang. De problematiek van evenwichtsverstoring in de besluitvorming doet zich echter ook voor bij andere vormen van uitval van bestuurders en commissarissen (ziekte, schorsing, ontslag, overlijden) en kan ook andere besluitvormingsmechanismen raken (quora en meerderheden, doorslaggevende stem, vetorecht).

Orfeo Holding is steeds commanditair vennoot van VA Fabrication CV geweest. Rabobank is van mening dat Orfeo Holding voor de schuld van VA Fabrication CV aan Rabobank hoofdelijk verbonden is vanwege bemoeienis van haar bestuurder met VA Fabrication CV.

Ontbinding van rechtspersonen vindt in de praktijk regelmatig plaats. Een bijzondere wijze van ontbinding betreft de turboliquidatie. In deze bijdrage ontleedt de auteur de turboliquidatie. Indien een rechtspersoon op het tijdstip van zijn ontbinding geen baten meer heeft, houdt hij alsdan onmiddellijk op te bestaan. Er is dan sprake van turboliquidatie, ex art. 2:19 lid 4 BW. Zijn er wel baten, dan dient eerst vereffening plaats te vinden door een te benoemen vereffenaar. Overtreffen de schulden van een rechtspersoon de baten, dan komt faillissement in zicht. Ook als er geen baten zijn maar wel schulden, kan dat. Echter, op basis van de uitspraak van de Hoge Raad van 18 december 2015 kan een curator mogelijk verzet doen tegen faillietverklaring, waardoor teruggevallen moet worden op de ontbinding van art. 2:19 BW. Als er bijna geen activa zijn, staat het bestuur/de vereffenaar voor een moeilijke keus. Wordt faillissement aangevraagd, dan kan dat misbruik opleveren. Wordt dan gekozen voor een (turbo)ontbinding, dan zou tegengeworpen kunnen worden dat het faillissement aangevraagd had moeten worden. Maar wellicht zijn er schuldeisers te vinden die het faillissement willen aanvragen? Ten slotte, zijn er schulden, maar geen baten, dan kan de turboliquidatie worden gehanteerd. Het is volgens de auteur de vraag of dat (altijd) wenselijk is.

Geregeld wordt met behulp van derivaten het economische belang bij een aandeel afgesplitst van het aandeel en aan een andere partij overgedragen. Dit leidt tot de vragen of en in hoeverre rechten en verplichtingen uit boek 2 BW verbonden (kunnen) worden aan het houden van zo’n economisch belang in aandelen en wat dan de positie is van een aandeelhouder zonder economisch belang bij zijn aandelen. Als rechten en verplichtingen kunnen worden verbonden aan zo’n economisch belang leidt dat ertoe dat door middel van derivaten de reikwijdte van die rechten en verplichtingen kan worden beïnvloed. Tot de rechten die boek 2 BW aan de aandeelhouder toekent behoort de bevoegdheid vernietiging van besluiten te vorderen op grond van art. 2:15 BW. In dit artikel komt aan de orde of de houder van een economisch belang bij aandelen de vordering van art. 2:15 BW tot vernietiging van een besluit kan instellen, en voorts of een aandeelhouder die geen economisch belang meer bij zijn aandelen heeft die bevoegdheid toekomt.

In dit artikel wordt een uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland besproken (Rb. Noord-Nederland 13 juli 2016, ECLI:NL:RBNNE:2016:3357). Een koper laat een due diligence onderzoek uitvoeren en koopt vervolgens in 2012 Amdico, een kleine onderneming die landmeetkundige werkzaamheden uitvoert. In de jaren na verkoop wordt onverwacht verlies gemaakt; dat resultaat wijkt sterk af van de (door de DGA’s van de vennootschap) geprognosticeerde omzet. De verkoper vordert van de koper het restant van de koopprijs. De koper stelt dat hij op basis van de earnoutregeling het bedrag enkel verschuldigd is als Amdico in 2012 winst zou hebben gemaakt. Nu Amdico verlies heeft geleden stelt hij niets meer verschuldigd te zijn. Hij betoogt dat de verkoper niet alle relevante informatie heeft verstrekt en aldus wanprestatie heeft gepleegd.

In het Besluit elektronische deponering handelsregister is bepaald dat micro- en kleine rechtspersonen (art. 2:395a en 396 BW) met ingang van het boekjaar dat aanvangt op of na 1 januari 2016 hun jaarrekening langs elektronische weg moeten deponeren. Voor middelgrote rechtspersonen (art. 2:397 BW) geldt die verplichting een jaar later. Voor grote rechtspersonen, voor uitgevende instellingen en voor een paar andere uitzonderingen (o.a. rechtspersonen met zetel buiten Nederland) geldt de verplichting niet. Alle rechtspersonen mogen echter hun jaarrekening langs elektronische weg deponeren. Voor de deponering van de jaarrekening wordt een afschrift van het origineel gebruikt en daarop hoeft geen (digitale) handtekening te staan, aldus de Kamer van Koophandel bij navraag hierover door de auteur. Volgens de auteur dreigt door de praktijk van deponering van een digitale jaarrekening, de naleving van een wettelijke verplichting – met name de identificatie van de ondertekenaars van de jaarrekening – in de knel te komen. Zij betoogt dat de Kamer van Koophandel er goed aan zou doen bij digitale deponering de vermelding van degenen die de jaarrekening hebben ondertekend verplicht te stellen.

Marwick werkt twaalf jaar bij Resort of the World en pleegt grootschalige fraude. In 2005 koopt Marwick een villa die op naam is gezet van een speciaal voor hem naar het recht van Sint Maarten opgerichte stichting particulier fonds (Maple Leaf). Marwick biedt onvoldoende verhaal voor de vordering tot schadevergoeding van zijn ex-werkgever. Daarom spreekt Resort of the World ook Maple Leaf aan. Resort of the World betoogt dat Maple Leaf met Marwick vereenzelvigd moet worden, althans dat Maple Leaf onrechtmatig jegens Resort of the World heeft gehandeld door mee te werken aan het misbruik van identiteitsverschil tussen haar en Marwick en door te profiteren van diens fraude. Het hof wijst de vereenzelviging af.

In het licht van HR 29 mei 2015, «JOR» 2015/192 (Katterug) betoogt het cassatiemiddel volgens de Hoge Raad terecht dat bij de beantwoording van de vraag of en in hoeverre plaats is voor de sanctie van art. 21 WvK, mede van belang kan zijn of de wederpartij van de hoedanigheid van de commanditaire vennoot op de hoogte was of behoorde te zijn, en dat steeds van belang is of de commanditaire vennoot tegen wie de sanctie van art. 21 WvK wordt ingeroepen, ter zake van zijn handelen een verwijt valt te maken.

De eerste gesprekken over het investeringshof ICS, dat conflicten tussen grote bedrijven en overheden moet gaan beslechten, zijn in december 2016 van start gegaan in Genève. Het doel is dat er een permanent hof wordt opgericht, waar alle landen zich in de toekomst bij kunnen aansluiten. Het vrijhandelsverdrag CETA tussen de EU en Canada voorziet in de oprichting van dit onafhankelijke rechtscollege. Canada en de Europese Commissie zijn de gastheer van de verkennende gesprekken in Zwitserland. Doel is de oprichting van een permanent hof, waar alle landen zich in de toekomst bij kunnen aansluiten.

Procesfinanciering door derden staat volop in de belangstelling. Door de eeuwen heen heeft men daarvoor regels gehad. Uitgangspunt daarbij was een constitutie van de Byzantijnse keizer Anastasius uit het jaar 506. In dit artikel wordt die constitutie besproken, de maatregelen die in het Byzantijnse recht werden getroffen om ontduiking daarvan tegen te gaan en het lot van de regeling in het Nederlandse recht. De auteur betoogt dat de Byzantijnse keizers beseften dat een ongereguleerde toestand van ‘third party litigation’ problematisch kon zijn en maatregelen namen om dergelijke problemen tegen te gaan. Zij stelt dat in het BW geen met deze ‘lex Anastasiana’ te vergelijken regeling is opgenomen en betoogt dat de Nederlandse wetgever het Byzantijnse voorbeeld moet volgen.

Recent is door A-G Timmerman de vraag opgeworpen of het leerstuk van rechtsverwerking, als een afgeleide van de redelijkheid en billijkheid, ook in het enquêterecht toepassing vindt. De Hoge Raad heeft deze vraag, in navolging van de A-G, in positieve zin beantwoord (HR 11 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2574 (Cordial)). In dit artikel worden enkele kanttekeningen geplaatst bij deze Cordial-beschikking. Voorts wordt gekeken naar de toepassing van het leerstuk door de OK. Uit het overzicht van de jurisprudentie van de OK blijkt dat de OK verweren die (onder meer) gestoeld zijn op het verlopen van tijd niet altijd (en even duidelijk) in de sleutel van rechtsverwerking plaatst, maar ook heeft beoordeeld naar de maatstaven van de ontvankelijkheidstoets (art. 2:349 lid 1 BW) en de belangenafweging van art. 2:350 BW. Onderzocht wordt daarom hoe het leerstuk van rechtsverwerking zich verhoudt tot deze andere leerstukken. Volgens de auteur is een overtuigende reden voor toepassing van rechtsverwerking in het enquêterecht dat – overeenkomstig de strekking van het leerstuk – van enquêtegerechtigden in beginsel mag worden verwacht dat ook zij zich consistent, althans niet tegenstrijdig gedragen. Ondanks het feit dat het leerstuk van rechtsverwerking een zware toets behelst, heeft dit leerstuk naast de belangenafweging van art. 2:350 BW op zelfstandige basis toegevoegde waarde. Voor iemand die zich tegen een enquêteverzoek verzet, loont het daarom de moeite om (zekerheidshalve) voor beide ankers te gaan liggen, zo concludeert de auteur.

De raadsheer-commissaris is bij de wijziging van het enquêterecht in 2013 geïntroduceerd om toezicht te houden op de procesmatige kant van het onderzoek. Sindsdien is de raadsheer-commissaris negen keer in actie gekomen op verlangens tot het geven van een aanwijzing aan de onderzoeker (ex art. 2:350 lid 4 BW) respectievelijk verzoeken tot oplegging van een bevel (ex art. 2:352 lid 1 BW). De procedure van inschakeling van de raadsheer-commissaris heeft een informeel karakter. Bij de beoordeling van de verlangens en verzoeken stelt de raadsheer-commissaris steeds de vrijheid van de onderzoeker voorop. Een aanwijzing aan de onderzoeker is vaker niet dan wel opgelegd; een verzoek tot het opleggen van een bevel is steeds gehonoreerd.

Bij de beschikking van 22 juli 2014 heeft de OK een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Xeikon. Het onderzoek bevindt zich thans in een vergevorderd stadium en het onderzoeksverslag zal binnen afzienbare termijn gereed zijn. De onderzoeker onderzoekt onder meer of het proces van prijsvorming van het door XBC in 2013 uitgebrachte bod op de aandelen van de minderheidsaandeelhouders in Xeikon vanuit vennootschapsrechtelijk perspectief correct verlopen is. Dat werpt mogelijk licht op de fairness van het door XBC uitgebrachte bod en op de gedragingen van – leden van organen van – Xeikon voorafgaand aan en tijdens dat openbaar bod. Niet valt uit te sluiten dat dit een en ander relevant zal zijn voor de in het kader van deze uitkoopprocedure door de OK vast te stellen prijs voor de aandelen in Xeikon. Bij de waardering van de over te dragen aandelen dient immers te worden uitgegaan van alle feiten en omstandigheden die de waarde bepalen, waaronder ook (mogelijke) vorderingen van de vennootschap op bestuurders, commissarissen en/of aandeelhouders.

In de uitkoopprocedure inzake Sirowa staat de vraag centraal of de OK bij het vaststellen van de uitkoopprijs rekening kan houden met door de minderheidsaandeelhouder geleden afgeleide schade. De OK beantwoordt deze vraag bevestigend. Minderheidsaandeelhouder Paabumets stelt dat de uitkoper (Warzecha) in zijn hoedanigheid van (mede)bestuurder van Sirowa opzettelijk het vermogen van de vennootschap heeft uitgehold om aldus in de uitkoopprocedure de aandelen tegen een lager bedrag te kunnen verkrijgen. Hij verzoekt de OK daarom (subsidiair) bij de vaststelling van de prijs rekening te houden met deze onrechtmatige handelingen en met de vermindering van de waarde van zijn aandelen als gevolg daarvan.

(Hof Amsterdam (OK) 19 juli 2016, ECLI:NL:GHAMS:2016:3002, «JOR» 2016/272, m.nt. K. Spruitenberg)

Per maart 2016 zal Thomas Cook Nederland (TCN) van rechtswege onder het structuurregime vallen. Zij vraagt de OR advies met betrekking tot de overgang naar een verzwakt structuurregime. De OK oordeelt dat het besluit adviesplichtig is ex art. 25 lid 1 sub e WOR. Vervolgens gaat het om de vraag of en in welke mate de commissarissen onafhankelijk moeten zijn. Gelet op doel en strekking van het verzwakt regime en de wettelijke en statutaire taak van de RvC, geldt volgens de OK als uitgangspunt dat de commissarissen hun werkzaamheden verrichten zonder last of ruggenspraak en zonder enig bijzonder belang te vertegenwoordigen en dat de RvC het vertrouwen behoort te hebben van alle bij de vennootschap en haar onderneming betrokkenen. Daartoe dient de RvC zodanig te zijn samengesteld dat deze in voldoende mate onafhankelijk is ten opzichte van alle bij de vennootschap en met haar verbonden onderneming betrokken belangen, daaronder begrepen het belang van de moedervennootschap als aandeelhoudster. Zonder nadere toelichting is niet aannemelijk dat daaraan wordt voldaan indien de RvC enkel bestaat uit personen in dienst van TC Group. De door TCN gegeven toelichting komt erop neer dat het belang van TCN steeds samenvalt met het belang van TC Group. Die opvatting is in zijn algemeenheid niet juist. De RvC zal telkens moeten beoordelen in hoeverre de belangen van TCN parallel lopen met de belangen van Group/het concern en dient de vrijheid te hebben die afweging zelfstandig te maken, ook al wordt het belang van TCN vanzelfsprekend mede bepaald door het concernbelang. Het belang van voldoende onafhankelijkheid van de RvC klemt te meer gelet op de bestuursbesluiten van TCN die onder het (verzwakte) structuurregime wettelijk (art. 2:274 lid 1 BW) en statutair aan goedkeuring door de RvC zijn onderworpen.

Gelet op de wettelijke (toezichts)taak van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en haar nauwe betrokkenheid uit dien hoofde bij de problemen bij zorgcentrum De Gelderhorst, heeft IGZ er belang bij in deze procedure te verschijnen. Het ligt voor de hand dat de beslissing van de OK in deze zaak van invloed zal zijn op de wijze waarop IGZ haar wettelijke taken en bevoegdheden zal uitoefenen. De OK merkt IGZ daarom aan als belanghebbende. Als belanghebbende is IGZ bevoegd om op de voet van art. 282 lid 4 Rv de OK te verzoeken onmiddellijke voorzieningen te treffen (zie HR 23 maart 2012, «JOR» 2012/141(e-Traction)). Voorts kan IGZ als belanghebbende haar standpunt kenbaar maken ten aanzien van de enquêteverzoeken van De Gelderhorst en van de OR. IGZ behoort evenwel niet tot de kring van degenen die op grond van art. 2:346 en 2:347 BW bevoegd zijn tot het indienen van een enquêteverzoek. Voor zover IGZ beoogt zelf de OK te verzoeken een enquête te gelasten, is zij niet-ontvankelijk in haar verzoek.

Art. 2:350 lid 4 BW bepaalt: ‘Indien de goede gang van zaken van het onderzoek dit vereist, kan de raadsheer-commissaris op verlangen van verzoekers of belanghebbenden aanwijzingen geven over de wijze waarop het onderzoek wordt uitgevoerd.’

Met betrekking tot tussenvonnissen bepaalt art. 337 lid 2 Rv dat hoger beroep daarvan slechts tegelijk met beroep van het eindvonnis kan worden ingesteld. Dit wordt volgens de OK niet anders indien een van partijen stelt dat de rechtbank een fundamenteel rechtsbeginsel heeft veronachtzaamd. De zogenoemde doorbrekingsjurisprudentie waarop Deus Ex Machina (DEM) een beroep doet – waarmee wordt bedoeld dat de eiser ondanks een wettelijk appelverbod toch in zijn vordering kan worden ontvangen indien de appellant stelt dat de rechter buiten het toepassingsgebied van de desbetreffende regeling is getreden, deze ten onrechte buiten toepassing heeft gelaten, dan wel bij de behandeling van de zaak een zodanig fundamenteel rechtsbeginsel heeft veronachtzaamd dat van een eerlijke en onpartijdige behandeling van de zaak niet kan worden gesproken – is niet van toepassing in het geval van art. 337 lid 2 Rv, dat de bevoegdheid tot appel niet uitsluit maar slechts het moment regelt waarop deze bevoegdheid kan worden uitgeoefend.

Bij beschikking van 5 januari 2016 heeft de OK een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van DEM over de periode vanaf 1 januari 2011. Bij beschikking van 12 januari 2016 zijn mr. P. Cronheim en prof. mr. P.C. van den Hoek aangewezen als respectievelijk onderzoeker en bestuurder. Bij beschikking van 16 februari 2016 is mr. P. Cronheim op zijn verzoek ontheven uit de functie van onderzoeker en is prof. mr. S.M. Bartman als onderzoeker aangewezen.

Eiser – aandeelhouder en bestuurder van een vennootschap – verzoekt de rechtbank om de stemgerechtigde pandhouder het stemrecht te ontnemen, ex art. 2:342 BW. De rechtbank overweegt dat de vereisten die de wet stelt aan toewijzing van de vordering tot ontneming van het stemrecht (art. 2:342 BW), goeddeels dezelfde zijn als die voor de vordering tot uitstoting (art. 2:336 BW). Er is volgens de rechtbank geen aanleiding om in het kader van een vordering op de voet van art. 2:342 BW eerder aan te nemen dat sprake is van een voor het vennootschappelijk belang schadelijke gedraging, dan in het kader van een vordering op de voet van art. 2:336 BW. Integendeel. In de financieringspraktijk is het zeer gebruikelijk dat de bank een pandrecht op aandelen verkrijgt en dat daarbij wordt bedongen dat het stemrecht op de bank als pandhouder overgaat indien de schuldenaar in gebreke blijft met zijn (betalings)verplichtingen jegens de leninggevers. Zo kan worden voorkomen dat de waarde van het onderpand wordt uitgehold of dat daaraan anderszins schade wordt toegebracht, terwijl de bank met behulp van het stemrecht bovendien de nodige besluiten kan initiëren teneinde de aandelen ‘verkoopklaar’ te maken. Met deze constructie blijft het pandrecht een werkbaar zekerheidsrecht. Het aldus met behulp van de verkregen stemrechten (kunnen) uitwinnen van zijn pandrecht, betreft een gerechtvaardigd belang van een pandhouder dat niet steeds parallel loopt met dat van de vennootschap. Ter voorkoming van de uitholling van een pandrecht als zekerheidsrecht in het financieel verkeer zal het vennootschappelijk belang dus onder omstandigheden moeten wijken voor het belang van de pandhouder. Gelijk in de literatuur wel is bepleit, mag de pandhouder zijn belangen echter niet laten prevaleren op zodanige wijze dat sprake is van misbruik van recht als bedoeld in art. 3:13 BW. Een en ander brengt met zich dat terughoudendheid geboden is bij de beoordeling of een gedraging van een pandhouder dusdanig schade toebrengt aan het vennootschappelijk belang dat hem zijn stemrechten moeten worden ontnomen op de voet van art. 2:342 BW.

Eiseres huurt een bedrijfspand van Diamond BV. Er ontstaat een geschil over een huurachterstand. Dit leidt tot een vonnis. Eiseres gaat in beroep, maar ondertussen gaat Diamond over tot executie van het vonnis. In hoger beroep vernietigt het hof het vonnis van de rechtbank. Er is geen cassatieberoep ingesteld. Eiseres vordert daarop terugbetaling van hetgeen door Diamond is geïncasseerd uit hoofde van het vernietigde vonnis.

De OK oordeelt dat er geen reden is om te veronderstellen dat de status van Wakkie als investigado in het Spaanse strafrechtelijke onderzoek een belemmering vormt voor zijn functioneren als tijdelijk bestuurder van ZED+. De OK wijst het verzoek van aandeelhouder Wisdom om Wakkie te vervangen dan ook af.

De rechtbank heeft prejudiciële vragen gesteld over de zogenaamde ‘veertiendagenbrief’ (art. 6:96 lid 6 BW), die de schuldeiser aan de consument-schuldenaar dient te versturen om aanspraak te maken op vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten. De Hoge Raad maakt duidelijk wanneer de veertiendagentermijn precies aanvangt, hoe de termijn in de aanmaningsbrief geformuleerd moet worden en wat de gevolgen zijn indien de termijn op een onjuiste wijze wordt vermeld.

Trustkantoren worden poortwachters genoemd vanwege hun grote rol bij het bewaken van de integriteit van de financiële sector. DNB heeft zich de laatste jaren steeds kritischer en hardvochtiger uitgelaten over trustkantoren. DNB stelt dat trustkantoren de poortwachterfunctie verzaken en dat een geheel nieuw regelgevend kader nodig is. In mei 2016 is het concept wetsvoorstel Wet toezicht trustkantoren 2018 (‘ontwerpwet Wtt 2018’) geconsulteerd. De beoogde wijziging is dermate ingrijpend, dat een geheel nieuw wetsvoorstel is opgesteld. Met dit artikel tracht de auteur een bijdrage te leveren aan de discussie over de beoogde wijziging ter zake het voor trustkantoren verplichte onderzoek naar integriteitsrisico’s en de beheersing van die risico’s.

In dit artikel wordt ten eerste het bestaande Nederlandse regelgevende kader voor crowdfunding besproken. Daarbij wordt aandacht geschonken aan zowel loan-based als equity-based crowdfunding, alsmede de knelpunten die hierbij bestaan. Daarna doen de auteurs een voorzet voor een nieuw wettelijk crowdfundingregime. Hierbij bespreken zij een aantal principes en aandachtspunten.

Hoewel Solvency II nog maar kort geleden is geïmplementeerd, is het Ministerie van Financiën recent een consultatie gestart voor een nieuw kader voor herstel en afwikkeling van verzekeraars. Het Europese herstel- en afwikkelingskader voor banken (de BRRD/het SRM) heeft daarbij als belangrijkste inspiratiebron gediend. Een Europeesrechtelijke basis voor dit kader voor verzekeraars ontbreekt vooralsnog, hoewel EIOPA op 2 december 2016 een eerste aanzet heeft gepubliceerd. Wat voor impact zal dit kader hebben op Nederlandse verzekeraars? Hoe verhoudt het kader zich tot Solvency II en de BRRD/het SRM, nu er grote verschillen bestaan tussen het bank- en verzekeringsbedrijf? Kunnen grote (her)verzekeringspolissen worden opengebroken? In dit artikel staan de auteurs bij deze vragen stil, en in bredere zin bij de gevolgen die dit herstel- en afwikkelingskader in zijn huidige vorm voor verzekeraars én voor hun polishouders en andere wederpartijen zal hebben.

Op 24 oktober 2016 heeft de Minister van Financiën de Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 2014 bij de Tweede Kamer ingediend. Het Wetsvoorstel zal onder meer de Wft wijzigen. Het Wetsvoorstel is aangepast naar aanleiding van de consultatie van vorig jaar zomer. Er zijn tien reacties op de consultatie ontvangen. Daarnaast hebben de AFM en DNB ook hun input gegeven. Niet alle reacties zijn openbaar gemaakt, maar in de Memorie van Toelichting wordt regelmatig aan de verschillende reacties gerefereerd. In het artikel staat de auteur kort stil bij het Wetsvoorstel. Daarna gaat de auteur in op drie specifieke onderwerpen: de kwalificatie van een beleggersgiro, de aangepaste wettekst inzake het zogeheten derde landen beleid en de toepasselijkheid van MiFID II en MiFIR op beheerders van UCITS en beleggingsinstellingen.

Als beginsel van aansprakelijkheidsrecht heeft te gelden dat eenieder zijn eigen schade draagt, tenzij een ander daarvoor aansprakelijk is. Binnen het financiële recht lijkt het er soms wel op dat de schade draagt, tenzij de cliënt een ernstig verwijt kan worden gemaakt. In de relatie tussen de beleggingsonderneming en de particuliere cliënt rust op de beleggingsonderneming een publiekrechtelijke zorgplicht en een privaatrechtelijke (bijzondere) zorgplicht. Hoever de zorgplicht in een concreet geval reikt, hangt mede af van de vraag in welke relatie de cliënt tot de beleggingsonderneming staat. In het artikel behandelt de auteur de drie hoofdtypen die doorgaans worden onderscheiden. Ook voor de vraag welk deel van de schade voor rekening van de belegger dient te blijven maakt het uit met welk type relatie men van doen heeft. Verder gaat de auteur in op de beleggingsadviesrelatie, omdat daar de verantwoordelijkheden worden verdeeld tussen de beleggingsonderneming en de cliënt, terwijl een juist advies de kern van de overeenkomst vormt. Tot slot stipt de auteur aan dat in de toepassing van art. 6:101 BW een verschil lijkt te zitten in de rechtspraak van de Hoge Raad en die van de lagere rechters.

Op 23 mei 2016 zijn certificaten van aandelen in Fastned toegelaten tot de handel op de nieuwe gereglementeerde markt van Nxchange. Fastned kan daarmee worden beschouwd als de eerste beurs-BV waarvan (certificaten van) aandelen zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt. In deze bijdrage staan de auteurs stil bij de verdere betekenis en gevolgen van de eerste beurs-BV. Daartoe worden enkele specifieke bijzonderheden van (de notering van) Fastned behandeld. De auteurs menen dat vennootschappen waarvoor het huidige NV-recht niet voldoende flexibiliteit biedt, deze mogelijkheid kunnen aangrijpen door te kiezen voor de (flexibelere) beurs-BV. De auteurs stellen dat de in de bijdrage beschreven ontwikkelingen aantonen dat wet- en regelgevers zich bij de vormgeving van ondernemingsrechtelijke voorschriften in toenemende mate bewust moeten zijn van het aanknopingspunt waarvoor wordt gekozen. Tot slot concluderen de auteurs dat de wetgever aan zet is om een keuze te maken tussen (i) het verbieden dan wel (ii) het (beter en uitdrukkelijker) faciliteren van de beurs-BV, waarbij de daarin te maken keuze tevens zal afhangen van de voortgang van de modernisering van het NV-recht. (Ondernemingsrecht 2016/111, A.A. Bootsma, J.B.S. Hijink en L. in ’t Veld)

Op 14 juli 2016 is de Richtlijn hypothecair krediet geïmplementeerd in Nederland. De implementatie heeft geresulteerd in wijzigingen in de Wft en de onderliggende regelgeving. Daarnaast is een nieuwe titel 2b ingevoegd in Boek 7 van het BW. Verder zijn eveneens de EBA-richtsnoeren inzake kredietwaardigheidsbeoordeling en de EBA-richtsnoeren inzake achterstallige betalingen en gedwongen verkoop relevant geworden. Doordat de implementatie van de Richtlijn hypothecair krediet op 21 maart 2016 plaats had moeten vinden en lange tijd onduidelijk was op welk moment de richtlijn zou worden geïmplementeerd, hebben de meeste hypotheekverstrekkers hun systemen en documenten al enige tijd aangepast aan de nieuwe wet- en regelgeving. In deze bijdrage bespreekt de auteur enkele belangrijke onderwerpen uit de Richtlijn hypothecair krediet, waaronder de documentatie die aan de consument wordt verstrekt, de criteria die in het acceptatieproces worden gehanteerd, koppelverkoop en vergoedingen bij vervroegde aflossing. De auteur concludeert dat hoewel het implementeren van de richtlijn van de aanbieders een behoorlijke inspanning heeft gevergd, is het hypothekenlandschap voor de consument er niet heel anders uit komen te zien.

MiFID II gaat strengere eisen stellen aan provisies bij beleggingsdienstverlening in Europa. Nederland kent echter al een provisieverbod sinds 2014. Dat verbod mag Nederland onder MiFID II houden, zegt de minister van Financiën in zijn concept wetsvoorstel tot implementatie van MiFID II in de Wft. Het is een verkeerde veronderstelling dat wat provisies betreft niets hoef te gebeuren om compliant te zijn. Het Nederlandse provisieverbod zal op onderdelen moeten worden aangepast om in lijn te zijn met MiFID II. In dit artikel gaat de auteur eerst in op het begrip provisies om beter te kunnen begrijpen op welke praktijken de nieuwe regels zich richten. Daarna behandelt zij de meest in het oog springende verschillen tussen het huidige Nederlandse provisieverbod en de nieuwe regels onder MiFID II. Daarbij geeft de auteur een stappenplan met vragen en aandachtspunten om in kaart te brengen welke aanpassingen in de business moeten worden aangebracht om tijdig in lijn te zijn met de MiFID II regels voor provisies.

In deze zaak werden door eiser drie borgstellingen gesteld. Ze houden geen van allen stand.

Gelet op het vérstrekkende en ingrijpende karakter van de bevoegdheid om zonder voorafgaande rechterlijke tussenkomst de grosse van een notariële akte met dwangmiddelen ten uitvoer te leggen, is vereist dat de vordering waarvoor deze bevoegdheid is verleend met voldoende bepaaldheid in die akte is omschreven. Een notariële akte levert alleen een executoriale titel op indien deze betrekking heeft (i) op vorderingen die op het tijdstip van het verlijden van de akte reeds bestaan en in de akte zijn omschreven, of (ii) op toekomstige vorderingen die hun onmiddellijke grondslag vinden in een op het tijdstip van het verlijden van de akte reeds bestaande en in de akte omschreven rechtsverhouding (HR 8 februari 2013, «JOR» 2013/126 (Rabobank/Donselaar)). De bank betoogt dat deze uitspraak in de onderhavige situatie niet van toepassing is, omdat deze zag op de executie van een restschuld nadat het hypotheekrecht (reeds) was uitgewonnen, terwijl in het onderhavige geval het hypotheekrecht nog niet is uitgewonnen. Dit argument is volgens de rechtbank onjuist. De vereisten die de Hoge Raad stelt aan de executoriale kracht van een notariële akte zijn algemeen geformuleerd, en hebben dus betrekking op iedere vordering waarvoor een hypotheeknemer verhaal op het verhypothekeerde goed zoekt. Het is dus niet relevant of het gaat om een restschuld na uitwinning of niet.

Bij verzoekschrift is verzocht om de verklaring van de bank te voorzien van een aantekening, inhoudende dat de verklaring is goedgekeurd, zoals bedoeld in art. 3:270 lid 3 BW. X heeft zijn aansprakelijkheid voor de drie privéleningen erkend. Het geschil beperkt zich tot de twee leningen met nummers eindigend op 154 en 162. Partijen verschillen van mening over de aansprakelijkheid van X hiervoor en over de mogelijkheid om deze te verhalen op de veilingopbrengst. Ten aanzien van de aansprakelijkheid wordt als volgt overwogen. X heeft onvoldoende aannemelijk gemaakt dat sprake is van een overeenkomst van borgtocht. De akte waarbij deze leningen zijn vastgelegd, dient te worden gekwalificeerd als een overeenkomst van geldlening, waarbij X zich – naast andere schuldenaren – hoofdelijk heeft verbonden voor de uit die geldlening voortvloeiende verplichtingen. Ook het gestelde, en door de bank betwiste, ontslag van X uit zijn hoofdelijke aansprakelijkheid is niet aannemelijk gemaakt. Door X is gesteld dat hij recht heeft op ontslag uit de hoofdelijkheid, zoals ook de andere vier personen genoemd in de akte uit hun hoofdelijke aansprakelijkheid zijn ontslagen. Daaruit kan reeds worden opgemaakt dat ontslag uit hoofdelijkheid geen gegeven is. De slotsom luidt dan ook dat aannemelijk is geworden dat X hoofdelijk aansprakelijk is voor de twee leningen met nummers eindigend op 154 en 162.

De wijziging van de wet waarmee het pensioen in eigen beheer voor directeur-grootaandeelhouders wordt afgeschaft, is op 9 februari 2017 door de Tweede Kamer aangenomen. Met de novelle wijzigt staatssecretaris Wiebes van Financiën de afkoopregels uit het eerdere wetsvoorstel.

Op het gebied van de loonheffingen zijn de wijzigingen met ingang van 1 januari 2017 volgens de auteur niet spectaculair. Het meest ingrijpend is het afschaffen van het pensioen in eigen beheer. Als het aan deze staatssecretaris ligt wordt 2017 op het punt van de controversiële Wet DBA een rustig jaar. De bijtellingsregeling voor de auto van de zaak is vereenvoudigd en de al in 2015 beloofde loonkostensubsidie voor werkgevers met minimumloners is definitief ingevoerd.

De Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet VPB 1969) bevat diverse faciliteiten op grond waarvan acute heffing van vennootschapsbelasting achterwege kan blijven in het geval van een reorganisatie waarbij vermogensbestanddelen worden overgedragen of civielrechtelijk onder algemene titel overgaan. In deze bijdrage richt de auteur zich op (i) de bedrijfsfusiefaciliteit van art. 14, (ii) de afsplitsings- en zuivere splitsingsfaciliteit van art. 14a en (iii) de juridische fusiefaciliteit van art. 14b. De aanleiding hiervoor is dat de staatssecretaris van Financiën in 2015 voor het eerst zijn beleid ten aanzien van de zuivere splitsing heeft gepubliceerd. Daarnaast heeft hij de beleidsbesluiten met betrekking tot de overige zojuist genoemde reorganisatiefaciliteiten geactualiseerd. Reden om in het artikel de huidige stand van zaken te bespreken. De nadruk ligt op de belangrijkste onderdelen voor de praktijk en op de meest in het oog springende (gewijzigde) onderdelen en beleidsstandpunten. De auteur besteedt eerst aandacht aan de vraag wanneer fiscaalrechtelijk sprake is van een bedrijfsfusie, splitsing en juridische fusie. Vervolgens schets hij3 de wetssystematiek voor deze rechtsfiguren in de Wet VPB 1969. Met deze voorkennis bespreekt hij ten slotte de vier beleidsbesluiten.

M is in 2013 in staat van faillissement verklaard. V claimt een vordering op M uit hoofde van een rekening courantovereenkomst, waarvoor door M zekerheid is verschaft aan V, in de vorm van een pandrecht op de aan M toebehorende helft van de inboedels van woningen. V heeft dat pandrecht geëxecuteerd door de aan M toebehorende helft van de inboedels als pandhouder onderhands aan zichzelf te verkopen.

Bij verstekvonnis op 26 juli 2016 is X op verzoek van Y failliet verklaard. Op 30 augustus 2016 is het verzet van de Belastingdienst tegen het vonnis tot faillietverklaring van X afgewezen. Tegen deze uitspraak gaat de Belastingdienst in beroep en verzoekt het hof zijn verzet alsnog gegrond te verklaren en het vonnis tot faillietverklaring te vernietigen.

De achttien voormalige bestuursleden en commissarissen van het gefailleerde zorgconcern Meavita hebben met de curatoren een schikking getroffen van circa € 1,8 miljoen. Volgens advocaten van de voormalige top is de schikking getroffen ‘zonder erkenning van enige aansprakelijkheid’.

De slechte positie van de leverancier die een eigendomsvoorbehoud bedingt bij zaken die verwerkt worden in, of tot, nieuwe zaken is veelvuldig beschreven. In deze bijdrage richt de auteur zich op de vorm van verwerking van art. 5:14 lid 1 BW. Daarbij gaat de auteur uit van de situatie waarin een leverancier een eigendomsvoorbehoud heeft bedongen ter zake van de roerende zaak die door een andere roerende hoofdzaak wordt nagetrokken. Door de werking van art. 5:14 lid 1 BW kan in het geval van een blijvend niet-nakomende en faillietgaande verkrijger een voorbehoudsleverancier zijn geleverde zaken niet meer revindiceren (art. 5:2 BW), wat de bedoeling was van het eigendomsvoorbehoud. Bovendien zal verhaal op uiteindelijke zaak in de meeste gevallen niet meer mogelijk zijn, vanwege een bij voorbaat gevestigd pandrecht op de zaken van de verkrijger ten behoeve van een financier. Afgelopen voorjaar verscheen in dit kader het preadvies van de KNB, waarin Verheul en Verstijlen een nieuwe oplossing aandragen om de positie van voorbehoudsleveranciers te beschermen. In deze bijdrage signaleert de auteur enkele bezwaren van deze oplossing en presenteert hij een alternatieve benadering die tegemoet komt aan de gesignaleerde bezwaren bij de oplossing van het preadvies: het creëren van een nieuw voorrecht, dat is geïnspireerd op het reeds bestaande voorrecht voor de kosten tot behoud van het goed.

Het artikel gaat over de ‘algemeenheid van goederen’; de groep goederen die geen goed in de zin van art. 3:1 BW is en daarom geen voorwerp van goederenrechtelijke rechten. Bijvoorbeeld een kudde dieren, een onderneming of een nalatenschap. De auteur behandelt de vraag waarom de algemeenheid van goederen in het Nederlandse recht geen goed in de zin van art. 3:1 BW is. Zij bespreekt de achtergrond van de schrapping van deze rechtsfiguur uit het wetsontwerp van het BW. Vervolgens vergelijkt zij het huidige BW met het Franse recht, waarin de onderneming als bijzonder geval van de algemeenheid van goederen wél een goed is. De auteur concludeert dat afwijken van het in Nederland gehanteerde uniciteitsbeginsel (het principe dat een goederenrechtelijk recht in beginsel slechts één goed als object heeft), niet noodzakelijkerwijs tot beter recht zal leiden.

Op 1 juli 2016 zijn twee wetten in werking getreden die beide zien op verbetering van de mogelijkheden om faillissementsfraude te bestrijden. Het gaat om de Wet herziening strafbaarstelling faillissementsfraude (Stb. 2016, 154) en de Wet civielrechtelijk bestuursverbod (Stb. 2016, 153). In deze bijdrage gaan de auteurs nader in op deze nieuwe wetgeving. Bij auteurs concluderen dat nieuwe wetgeving alleen niet voldoende is om de bestrijding van faillissementsfraude te verbeteren, ook betere samenwerking binnen en buiten de strafrechtketen is een vereiste. Verder hopen de auteurs dat curatoren straks vaker gebruikmaken van de mogelijkheid tot het doen van aangifte, of – met het Openbaar Ministerie – zullen overgaan tot het vorderen van een civielrechtelijk bestuursverbod.

Het artikel beschrijft en bekritiseert de door de Hoge Raad geformuleerde maatstaf voor de persoonlijke aansprakelijkheid van de curator. Daarnaast worden de gevallen gerubriceerd en vindt een analyse plaats van de rechtspraak van de afgelopen vijf jaren. De auteur meent dat persoonlijke aansprakelijkheid sneller op de loer ligt dan voorheen.

De auteur gaat in dit artikel in op enige perikelen omtrent borgtocht en contractuele hoofdelijkheid in hun onderling verband zoals die recentelijk in de rechtspraktijk en de literatuur naar voren zijn gekomen, alsmede op de (on)mogelijkheid van enige bijzondere borgtochtvarianten en uitsluitingen van ‘borgtochtverweren’.

Zowel in Nederland, Duitsland, België als het Verenigd Koninkrijk zijn renteloze leningen mogelijk. De meningen lopen echter uiteen over de vraag of een negatieve rente op geldleningen mogelijk is. Een negatieve rente op commerciële geldleningen wordt wel onwenselijk geacht. De tendens in de praktijk is dan ook dat getracht wordt om te komen tot wijziging van bestaande overeenkomsten door een bepaling op te nemen die een negatieve rente uitsluit. Een negatieve rente op bij de bank aangehouden spaartegoeden wordt in beginsel mogelijk geacht. In de onderzochte landen wordt aangesloten bij de rechtsvorm bewaarneming. De negatieve rente wordt dan gezien als bewaarloon. Ten aanzien van bestaande spaarrekeningovereenkomsten met consumenten kan de richtlijn oneerlijke bedingen evenwel leiden tot vernietigbaarheid wanneer een positieve rente omslaat in een negatieve rente.

Met de implementatie van de Collateral Richtlijn heeft Nederland er een nieuw type pandrecht bij gekregen: het fzo-pandrecht. Fzo’s zijn te omschrijven als overeenkomsten waarbij geld en/of effecten worden verschaft als waarborg voor de nakoming van openstaande verplichtingen. In deze bijdrage behandelt de auteur onder meer de verschillende voordelen voor de banken ten opzichte van het reguliere pandrecht. Verder gaat hij in op enkele vragen die spelen omtrent de toepasbaarheid in de huidige verpandingspraktijk. Daarbij bespreekt de auteur het aspect dat de pandgever in zijn hoedanigheid van rekeninghouder over de rekening wil blijven beschikking. Het controlevereiste van de richtlijn lijkt op twee manier hieraan in de weg te staan. Daarnaast behandelt de auteur in hoeverre de doorwerking van het Europese recht een rol speelt. Tot slot trekt de auteur enkele conclusies ten aanzien van de stelling dat het fzo-pandrecht op giraal saldo een alternatief vormt voor de huidige verpandingspraktijk.

In deze zaak draait het om de vraag of een curator tijdens de afkoelingsperiode eigendommen van derden mag vervreemden in de aanloop naar een doorstart. De rechtbank beantwoordt die vraag positief, met de aantekening dat de curator dan wel de schade die de eigenaar leidt, dient te vergoeden.

Na faillietverklaring van de DA Retailgroep BV verkoopt de curator de onderneming, zonder vooraf de ondernemingsraad advies te vragen ex art. 25 WOR. De OR wendt zich tot de OK met het verzoek de curator te gebieden zijn besluit tot verkoop terug te draaien. Het verzoek wordt afgewezen met als principiële reden dat het adviesrecht zich niet eenvoudig met het faillissementsrecht laat rijmen.

In dit arrest staat de vraag centraal of een koper die een zaak onder eigendomsvoorbehoud heeft verkregen, zijn recht op die zaak – een eigendomsrecht onder opschortende voorwaarde – terstond (en daardoor faillissementsbestendig) met een pandrecht kan bezwaren. De Hoge Raad beantwoordt deze vraag bevestigend.

Aan de orde is de vraag of de schone lei van een voormalig saniet zich (mede) uitstrekt tot de schuld uit onderwaarde van de verhypothekeerde woning, die zal ontstaan na verkoop van de woning.

Deze beschikking betreft in de kern hetzelfde geschil als aan de orde was in HR 28 november 2014, «JOR» 2015/58 (Boele I). Daar kwam de vraag aan de orde of de curator bevoegd was rentevorderingen ‘ambtshalve’ te verifiëren, dat wil zeggen op de lijst van voorlopig erkende schuldvorderingen te plaatsen zonder dat de rentevorderingen waren ingediend in overeenstemming met art. 110 Fw. De Hoge Raad beantwoordt deze vraag in Boele I ontkennend. Uit die beschikking blijkt dat deze kwestie door de (oorspronkelijke) verzoekers aan de orde was gesteld omdat zij onder meer meenden dat de rentevorderingen waren verjaard.

Uit deze zaak volgt dat niet alle onderdelen van een hypotheekakte aan de hand van dezelfde maatstaf moeten worden uitgelegd. De betekenis van de onderdelen waarin het hypotheekrecht is vastgelegd, moet worden vastgesteld aan de hand van de bijzondere maatstaf voor leverings- of vestigingsakten met betrekking tot registergoederen. Voor contractuele bedingen in de hypotheekakte, zoals in dit geval een renteclausule, geldt de Haviltex-maatstaf. Het litigieuze beding betreft de omvang van het door de geldlener aan de geldschieter verschuldigde bedrag. Partijen zijn verdeeld over het antwoord op de vraag of het in de akte genoemde bedrag inclusief of exclusief de bedongen rente is.

Deze procedure betreft diverse claims die curator Libosan neerlegt bij X, een ‘gespecialiseerd insolventieadviseur’ die door ING Bank naar voren wordt geschoven om het saneringstraject te begeleiden van de VDP-groep, een BMW-dealer.

In deze zaak rijst de vraag of een verkoop tijdens surseance van betaling van goederen die voorafgaand aan de surseance van betaling onder eigendomsvoorbehoud zijn geleverd kan leiden tot aansprakelijkheid van het bestuur van de sursiet.

De bank stelt dat Schreurs in zijn hoedanigheid van stille bewindvoerder van Dept, X (bestuurder van Dept, niet van Store) niet had mogen adviseren Only het huurbedrag op de derdengeldenrekening van de stichting (van zijn kantoor) te laten storten. Schreurs is volgens de rechtbank niet aansprakelijk voor de gestelde schade van de bank, omdat gelet op de feiten en omstandigheden waaronder hij moest handelen, zijn handelen te rechtvaardigen is. Voor dat oordeel zijn de volgende feiten en omstandigheden van belang. Schreurs werd op 14 december 2012 benaderd door X met de vraag hoe Store moest omgaan met de binnenkomende betaling van Only. Als stille bewindvoerder van Dept had Schreurs weliswaar geen wettelijke toezichthoudende taak, maar mocht wel zijn mening geven en waar nodig adviseren, waarbij hij zich moest laten leiden door de belangen van alle schuldeisers. Dat blijkt uit de brief van de Rechtbank ’s-Hertogenbosch, waarin de opdracht aan Schreurs werd verwoord. Verder staat vast dat de hele Zinvest-groep op dat moment in grote financiële moeilijkheden verkeerde. Voorzienbaar was dat Schreurs in ieder geval tot curator van Dept zou worden benoemd. Van Schreurs kon op dat moment nog niet gevergd te worden dat hij al inzicht had in de financiering en de zekerhedenpositie van Store. Wel was Schreurs bekend dat er binnen de Zinvest-groep een compte-jointfinanciering bestond, meerdere financiers betrokken waren bij de groep, moeder ZBG voor delen van de schuld wel en voor andere delen niet aansprakelijk was en Y in al deze vennootschappen een bestuursfunctie had. Gelet daarop bestond er bij Schreurs en bij de bank vrees voor verduistering van het huurbedrag indien het eenmaal op de rekening van Store zou zijn gestort. Onder voornoemde omstandigheden heeft Schreurs de meest veilige weg gekozen door de bestuurder van Dept te adviseren om, in afwachting van het onderzoek naar de vraag wie rechthebbende was op het huurbedrag, het huurbedrag door Only op de derdengeldenrekening van de stichting te laten storten. De omstandigheden van dit geval rechtvaardigen het handelen van Schreurs en hij heeft daarmee niet onrechtmatig gehandeld jegens de bank.

In deze zaak draait het om de vraag of het door de curator geconcipieerde oorzakenrapport, gelet op de wederzijdse belangen, als bijlage bij een faillissementsverslag op internet mag worden gepubliceerd.

X is op 20 augustus 2014 failliet verklaard. Op 9 oktober 2014 is de faillietverklaring in hoger beroep vernietigd. Het tegen die vernietiging gerichte cassatieberoep is verworpen door de Hoge Raad op 6 maart 2015 (ECLI:NL:HR:2015:530). Op of omstreeks 22 november 2014, derhalve na vernietiging van de faillietverklaring, heeft de curator van X zaken die in eigendom toebehoorden aan X, verkocht en geleverd aan een derde. X vordert afgifte van de haar in eigendom toebehorende zaken.

P BV vraagt het faillissement van A BV aan. De rechtbank wijst het verzoek af. P BV gaat tegen de uitspraak van de rechtbank in beroep. De mondelinge behandeling van het hoger beroep staat gepland voor 19 oktober 2016. Blijkens het overgelegde uittreksel uit het handelsregister is op 19 oktober geregistreerd dat A BV is opgehouden te bestaan, omdat er geen baten meer aanwezig zouden zijn met ingang van 18 oktober. Dit betreft een ontbinding op grond van art. 2:19 lid 4 BW, een ‘ontbinding zonder vereffening’ of ‘turboliquidatie’.

Dit artikel bespreekt de laatste ontwikkelingen in het regulatoire kader voor crowdfunding in Nederland. Crowdfunding staat sinds enkele jaren in de belangstelling als nieuwe financieringsvorm voor met name startende partijen (waaronder startups) en het midden- en kleinbedrijf (MKB). Hoewel de omvang van crowdfunding nog beperkt is, is er wel sprake van een aanzienlijke groei. Het artikel gaat specifiek in op de regulatoire positie van de geldgevers en geldvragers bij crowdfunding. Twee varianten van crowdfunding komen aan bod: loan-based crowdfunding en equity-based crowdfunding.

De nieuwe Nederlandse Corporate Governance Code treedt in werking vanaf het boekjaar beginnend op of na 1 januari 2017. Hoewel Nederlandse beursvennootschappen pas in hun jaarverslag over 2017 verantwoording moeten afleggen over de naleving van de nieuwe code moeten zij daarmee nu al aan de slag. De belangrijkste actiepunten voor bestuur, raad van commissarissen en andere bij de vennootschap betrokken commissies en personen worden genoemd.

Wat zijn ‘de Europese Oekraïne sancties’ eigenlijk en wat houden ze in? De Europese sanctieverordeningen werken door in Nederland en overtreding daarvan is een strafbaar feit. Sancties kennen vaak eenzelfde opbouw en betreffen bepaalde partijen, goederen, sectoren, gebieden of een combinatie daarvan. De Rusland sancties zien op partijen betrokken bij de onrust in Oekraïne en de annexatie van de Krim, financiële instellingen, de olie- en gassector en militaire en dual-use goederen. Knelpunten en aandachtspunten voor de praktijk zijn onder meer het omzeilingsverbod, de meldplicht, de reikwijdte van de onderzoek plicht en het gebruik van een end-use(r) statement.