Aflevering Bulletin 2

In dit tijdschrift is de afgelopen jaren regelmatig aandacht besteed aan de opkomst van sentencing commissions en sentencing councils in met name common law stelsels. Deze zijn er in diverse soorten en maten. Gemeen hebben zij dat zij een goed middel lijken te zijn om met straftoemetingsbeleid om te gaan op een wijze die gestructureerd is en waarborgen biedt voor maatschappelijke betrokkenheid, maar ook tegen te grote politieke invloed. Daarom kunnen de ontwikkelingen in den vreemde ook voor Nederland van belang zijn en een bron van inspiratie bieden. Ook al lijkt in Nederland geen behoefte te bestaan aan een raad voor de straftoemeting (bijvoorbeeld in Engelse geest), het blijft mijns inziens nuttig om kennis te nemen van de ontwikkelingen in andere landen en de opgedane ervaringen.

De minimumstraf opnieuw bezien. Een geactualiseerde beknopte rechtsvergelijking01-10-2010

Het informeren van de lezers over de ontwikkelingen op het terrein van de straftoemeting in nederland is een van de doelstellingen van Trema straftoemetingsbulletin. Zo is in een eerdere aflevering aandacht gevraagd voor de werkzaamheden van een vanwege het Landelijk Overleg van de Voorzitters van de strafsectoren (LOVs) ingestelde projectgroep strafrechtsinstrumentarium. in dezelfde geest zijn in de vorige aflevering de werkzaamheden van de Commissie rechtseenheid nader belicht en van commentaar voorzien door haar voorzitter, Henk Abbink. in de afgelopen maanden zijn er enkele belangwekkende ontwikkelingen geweest die de aandacht van de doelgroep van het Trema straftoemetingsbulletin, te weten collega’s, verdienen. Het gaat hierbij in het bijzonder om (de gang van zaken rond) een tussenrapportage van de zojuist vermelde projectgroep, een nieuwe werkwijze van de Commissie rechtseenheid en het LOVs bij het formuleren van oriëntatiepunten en een door de Raad voor de rechtspraak georganiseerd strategisch beraad over de straftoemeting. De vraag die gesteld kan worden, is of we met de ontwikkelingen (verder) op de goede weg zitten.

Er bestaat geen intrinsiek verband tussen straffen, schuldverwijt, (vrije) wil en verantwoordelijkheid voor gedrag. Dat is de boodschap van deze bijdrage. Evenals de directe agressie en wraak, wortelt de straf als indirecte, strategische en gesublimeerde agressie in pure emoties van boosheid, woede, angst en onmacht. De indirecte wraakneming lijkt verbonden met de wederkerigheidsrelatie die evolutionair de kern vormt van de groepsmoraal van aap en mens, ‘tit-for-tat’, ‘oog om oog, tand om tand’, het taliobeginsel. De mens is echter uniek in het cognitief verbinden van de indirecte wraakneming aan verhalen over de vrije wil en het schuldverwijt.

In Trema straftoemetingsbulletin 2007, nr. 2 is door mij ingegaan op de totstandkoming van de Sentencing Council Act 2007 in Nieuw-Zeeland. Toen schreef ik: “De Sentencing Council Act 2007 is nog zo vers dat de uitvoering van de wet nog haar beslag moet krijgen.” De wet is op 1 november 2007 in werking getreden. Deze moest leiden tot de instelling van een - voor een belangrijk deel op de leest van de Engelse Sentencing Guidelines Council geschoeide1 – Sentencing Council, maar dat is uiteindelijk niet doorgegaan.