Aflevering Special 1

Deskundigenberichten leiden veelal tot flinke vertraging in de doorlooptijden van civiele zaken. Door een betere bewaking van het voortgangsproces is er veel onnodige vertraging te voorkomen. Reden voor de rechtbank Arnhem om de werkwijze aan te passen.

Een minderjarige moet vaak voor meerdere zaken voor verschillende rechters verschijnen. De rechtbank ’s-Gravenhage probeert zaken te combineren.

Letselschadezaken kennen lange doorlooptijden. Een door het hof en de rechtbank ’s-Gravenhage opgezet project heeft niet alleen geleid tot aanzienlijk kortere doorlooptijden, maar ook tot meer transparantie, meer schikkingen, minder hoger beroepen en, niet onbelangrijk, meer tevreden justitiabelen en rechters.

Bij iedere rechtbank worden raio’s (en rio’s) opgeleid en in die zin wijkt Dordt dan ook niet af van andere rechtbanken. De focus op opleiden is onder meer het gevolg van het feit dat de rechtbank zich wil profileren als opleidingsrechtbank. Sindsdien wordt er bij allerlei zaken die spelen rechtbankbreed aandacht gegeven aan de impact van die zaken op de opleiding en het opleidingsklimaat. Bij de sector civiel was er nog een tweede reden om de opleiding van raio's meer ‘handen en voeten’ te geven: vrij snel achter elkaar dienden enkele raio's de basisstage civiel te verlengen bij een andere rechtbank.

Voor de gerechtshoven is een belangrijke (strategische) rol weggelegd bij de kwaliteit van de rechtspraak. De hoven moeten bolwerken van kennis van de rechtspraak worden. Aan de hand van de ervaringen in het hof ’s-Hertogenbosch wordt in dit artikel uiteengezet hoe dit vorm kan krijgen.

Verdelings- en verrekeningszaken na (echt)scheiding zijn vaak lastig en tijdrovend. Het hof Leeuwarden heeft daarom een ‘verdelingenkamer’ opgericht, bestaande uit vaste raadsheren en medewerkers, die zich speciaal op deze zaken toelegt. En met succes: de doorlooptijden zijn flink bekort.

De omslag van een zaaksgerichte naar een zittingsgerichte werkwijze in de sector bestuursrecht is ten koste gegaan van het vooronderzoek en heeft geleid tot een grote toename van het aantal vragen bij de administraties. De rechtbank Utrecht heeft met het project ‘Differentiatie van werkstromen’ alternatieve behandelwijzen geformuleerd en in pilotvorm laten uitvoeren.

Om de doorlooptijden van verdelings- en verrekeningszaken te bekorten, heeft de rechtbank Utrecht het procesmodel ‘Effectief verdelen’ ontwikkeld. Rechters en advocaten moeten actiever gaan participeren bij de behandeling van deze zaken.

Sinds een aantal jaren wordt belastingrechtspraak in twee feitelijke instanties gevoerd. Maar de gehanteerde teksten en formuleringen in de uitspraken zijn voor beide instanties niet altijd duidelijk. Het hof Amsterdam heeft een werkgroep in het leven geroepen om toe te werken naar een standaardwerkwijze voor de opzet en formulering van hogerberoepszaken in het belastingrecht.

De rechtbank ’s-Hertogenbosch heeft een interne expertgroep inzake Europees recht opgericht, het zogenaamde E-team. Deze bijdrage bevat een overzicht van tot nu toe verrichte activiteiten.

De procedure in hoger beroep is voor partijen de laatste kans om hun zaak door de feitenrechter (opnieuw) te laten beoordelen. Het hof Arnhem is een experiment gestart om instructie in hoger beroep te innoveren. De rechter moet partijen actief benaderen en persoonlijk contact met hen hebben. Dit geeft niet alleen partijen het gevoel dat er echt naar hen geluisterd is, maar biedt de rechter ook de mogelijkheid makkelijker in te voelen wat voor partijen het echte geschilpunt is en waar de pijn zit.

Innovaties in de rechtspraak01-11-2010

Al jaren vindt er intervisie plaats tussen rechters van dezelfde sector. Maar langzamerhand lijkt men intervisiemoe te worden. De rechtbank Utrecht ontwikkelde een nieuwe vorm van intervisie.

Het GCE-netwerk – het netwerk van gerechtscoördinatoren Europees recht – heeft tot doel de binnen de rechtspraak beschikbare Europeesrechtelijke kennis beter te benutten door verbetering van de rechterlijke samenwerking. Kan met behulp van dit instituut iedere Nederlandse rechter daadwerkelijk een Europese rechter zijn? Dit artikel probeert een antwoord op die vraag te geven, maar beoogt vooral nader te informeren over de achtergrond, taken en activiteiten van het GCE-netwerk aan de hand van Eurinfra, de taakomschrijving van de GCE, een in 2009 gehouden evaluatie en (overige) activiteiten van het GCE-netwerk.

De rechtbank Dordrecht wil vaker doorverwijzen naar mediation. Daartoe heeft de rechtbank het project ‘Mediation’ opgezet. Een tussentijds verslag.

Het aantal verzoeken om onderbewindstelling, en bijgevolg het aantal bewindvoerders, is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dit legt een grote druk op de griffie en kantonrechters. De rechtbank Alkmaar veranderde haar werkwijze drastisch om kortere lijnen en minder klachten over de bewindvoerders te bewerkstelligen.

De kritiek uit de derde evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) is voor de sector bestuursrecht van de rechtbank Almelo aanleiding geweest voor een zelfonderzoek. Dit heeft geleid tot een gewijzigde invulling van het bestuursrechtelijk proces, vastgelegd in een aantal richtlijnen.

Deze bijdrage beschrijft een experiment dat de auteur binnen het gerechtshof Arnhem leidt en dat stoelt op het preadvies De duur van het Nederlands strafproces.1 Doel van het experiment is dat de zittingsrechter zich vanaf binnenkomst van het strafdossier meer betrokken gaat voelen bij de organisatorische gang van zaken rond de strafzaak.

In de Agenda van de rechtspraak 2008-2011 is aangegeven dat in de periode 2008-2011 een substantieel begin wordt gemaakt met het (beter) digitaal toegankelijk maken van de rechtspraak. Dergelijke vernieuwende stappen worden eerst in een pilot uitgeprobeerd. Tegen deze achtergrond is in Dordrecht de pilot ‘Digitaal procederen’ ontwikkeld.

Door het aanbieden van crossborder mediation en het houden van regiezittingen is de procedure van kinderontvoeringszaken in de rechtbank ’s-Gravenhage aanmerkelijk verkort. Ook escaleren minder conflicten.

Het concept ‘spiegelbijeenkomst’ komt uit de medische wereld. Het Academisch Medisch Centrum (AMC) vroeg in 1999 voor het eerst patiënten persoonlijk te komen vertellen hoe zij de zorg in het ziekenhuis ervaren. Cora van Steenderen-Koornneef, sectorvoorzitter civiel recht bij de rechtbank Rotterdam, woonde een spiegelbijeenkomst van dit ziekenhuis bij. Haar afstudeerproject van het MD-traject voor sectorvoorzitters stelt de vraag centraal: zijn spiegelbijeenkomsten een geschikte feedbackmethode voor de rechtspraak?

Omdat er veel raakvlakken zijn tussen beschermingsbewind en de Wsnp en faillissementen, heeft de rechtbank Maastricht het bewindsbureau van de sector kanton en de insolventieafdeling van de sector civiel samengevoegd tot één ‘Team Toezicht’. In deze bijdrage wordt ingegaan op de ontwikkeling van dit team.