Aflevering 1

Dit is het tweede deel van een tweeluik over de opmars van de bestuurlijke boete in het levensmiddelenrecht. In het eerste deel dat in de april-editie van Waar&Wet verscheen is onder meer een overzicht gegeven van wet- en regelgeving die voorziet in de mogelijkheid een bestuurlijke boete op te leggen wegens overtreding van het levensmiddelenrecht. Intussen kan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) voor overtredingen van de Warenwet die opzettelijk of met grove schuld zijn begaan een boete opleggen die gerelateerd is aan de omzet van de betrokken levensmiddelenexploitant. Hierin voorziet het gewijzigde Warenwetbesluit bestuurlijke boeten dat op 19 juli jl. in werking is getreden. In deze bijdrage wordt de relevante levensmiddelenrechtspraak besproken. Vervolgens wordt ingegaan op de punitieve sanctie (criminal charge) als instrument van handhaving van het levensmiddelenrecht. Daarbij passeert het bestraffende en leedtoevoegende karakter van de last onder dwangsom de revue.

De subtitel van dit artikel is ogenschijnlijk in tegenspraak met de titel. Vrijwel alle industriële levensmiddelenbedrijven in Nederland zijn gecertificeerd, soms met meerdere certificaten; dan is daarmee de voedselveiligheid toch voldoende gewaarborgd? Dat is toch de associatie die ‘het gecertificeerd zijn’ oproept? Waarom zouden levensmiddelenketens dan nog sterker moeten worden? In dit artikel zal ik trachten duidelijk te maken wat de keten van vertrouwen inhoudt, waar het aan schort en wat er kan verbeteren. Verbeteringen die ook nodig zijn om de private certificering ondersteunend te kunnen laten zijn aan het overheidstoezicht.

Ook in 2016 heeft de EFSA diverse additieven ge(her)evalueerd op veiligheid voor menselijke consumptie. Het is een normale gang van zaken bij het vragen van een toelating van een bepaald additief, dat de EFSA een veiligheidsevaluatie (beoordeling) doet. Deze beoordelingen worden uitgevoerd door het EFSA Panel voor Voedsel­additieven en Bronnen van Voedingsstoffen die aan Voedsel worden toegevoegd (Additives and Nutrient Sources added to Food, ANS). De EFSA brengt een opinie daarover uit, waarna de Europese Commissie en de lidstaten uiteindelijk een beslissing nemen of het betrokken additief toegelaten wordt.

De NVWA heeft aan een pluimveeslachterij de maatregel van verlagen van de bandsnelheid opgelegd, in verband met onvoldoende hygiëne. Geconstateerd was dat binnen tien opeenvolgende slachtshifts aan het einde van het slachtproces, de pluimvee­karkassen waren verontreinigd met inhoud van het maagdarmkanaal en gal. De NVWA heeft daarop de maatregelen opgelegd tot het aanpassen van haar HACCP-systeem en opgedragen de bandsnelheid te verlagen tot maximaal 6000 kuikens per uur (oorspronkelijke snelheid was 7000 kuikens per uur).

Op 24 november 2016 heeft de Rechtbank Rotterdam een uitspraak gedaan over de wijze van beoordeling van imitatieproducten in het kader van het Warenwetbesluit imitatieprodukten.Besluit van 6 juni 1989, houdende regelen betreffende waren die door een misleidend uiterlijk een gevaar vormen voor de gezondheid of het leven van de consument (Stb. 1989, 253). Dit Warenwetbesluit implementeert de Europese Richtlijn 87/357/EG over artikelen, die door een misleidend uiterlijk gevaarlijk zijn voor de gezondheid of veiligheid van de consument.Richtlijn 87/357/EEG van de Raad van 25 juni 1987 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende artikelen die door een misleidend uiterlijk een gevaar vormen voor de gezondheid of de veiligheid van de consument.

Een Duits bedrijf brengt een detox-product op de markt dat alleen bestaat uit clinoptiloliet, een minerale stof van vulkanische oorsprong. Het Bayerische Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit heeft de producent om een monster van het product verzocht.

Op de Jaarbijeenkomst van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) op 13 oktober 2016 lanceerde staatssecretaris Van Dam (EZ) het open Dialoogplatform Nederland Voedselland.www.nederlandvoedselland.nl

In de regelgeving over de inkomenssteun van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) kunnen kortingen worden opgelegd indien aan bepaalde gerelateerde regel­geving niet wordt voldaan, de zogenoemde randvoorwaardenkorting. Een veehouder was door de NVWA betrapt op het gebruik van antibiotica voor zijn vleeskuikens, zonder dat te documenteren. Ook waren de dieren afgeleverd voor de slacht, waarbij de wachttermijn onvoldoende was nageleefd en een of enkele dieren de maximum toelaatbare grenswaarde van 100 µg/kg overschreden. Voor dit laatste geval wordt de veehouder gedaagd voor de politierechter.

Naar aanleiding van stellingen van het bedrijfsleven dat de retributietarieven voor keuring- en toezichtkosten in Nederland aanzienlijk hoger liggen dan in de ons omliggende landen, heeft de staatssecretaris door PricewaterhouseCoopers (PwC) een onderzoek laten uitvoeren. Volgens het bedrijfsleven dragen deze kosten daarmee bij aan een ongelijk speelveld en het verleggen van handelsstromen naar het buitenland. Bovendien is onderzocht of de Nederlandse retributietarieven nog wel in lijn zijn met ‘Maat Houden’Rapport van de interdepartementale werkgroep Herziening Maat houden. Kamerstukken II 20113/14 24 036, nr. 407 (bijlage)., het Nederlandse kader voor doorberekening van tarieven voor toezicht aan het bedrijfs­leven.

Ik ben niet naar deze studiedag gegaan om meer over Listeria te weten te komen. Ik heb nul verstand van deze materie en een bedwingbare neiging om hierover meer aan de weet te komen. Waarom ik er dan toch naartoe ging? Wel, omdat er zoveel regel­geving, toezicht, controle en ‘gedoe’ (als recalls e.d.) omheen is. En uiteraard ben ik dan benieuwd naar hetgeen daarover gemeld zal worden. Het onderwerp raakt met geringe moeite het gebied dat in de kolommen van WAAR&WET bestreken wordt.

Staatssecretaris Van Dam (EZ) en minister Schippers (VWS) hebben op 21 november 2016 de Tweede Kamer een brief gezonden over de voortgang van de ‘Voedselagenda voor veilig, gezond en duurzaam voedsel’. Kamerstukken II 2015/16, 31 532, nr. 156. Deze voedselagenda was een reactie op het WRR-advies ‘Naar een voedselbeleid’.WRR/Amsterdam University Press, Den Haag/Amsterdam 2014. De brief bespreekt de drie terreinen waarop de voedselagenda betrekking heeft: de volksgezondheid, een koploperspositie op het gebied van duurzaamheid en de relatie tussen het voedselsysteem en de voedsel­zekerheid.

Het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland) heeft een verzoek om een prejudiciële beslissing ingediend inzake het gebruik maken van de overgangstermijn die van toepassing is op handelsmerken of merk­namen die bestonden vóór 1 januari 2005. Het gaat hierbij om een product dat vóór 1 januari als geneesmiddel en daarna als levensmiddel op de markt werd gebracht.

Klager vindt de in de uiting gemaakte vergelijking tussen een snoepje en een banaan misleidend en niet goed voor kinderen. Het betreft een radiospot waarin wordt gezegd:

In de huis-aan-huiskrant de Goudse Post van 27 juli 2016 staat een advertentie voor Lucovitaal Magnesium 400 Forte. De aanhef luidt: “Vermoeide en verkrampte spieren?” met daaronder de afbeelding van een verpakking Lucovitaal Magnesium 400 Forte. Magnesium wordt aangeprezen bij kuitkrampen, alle soorten spierpijn, onrustige benen (waardoor je moeilijk inslaapt) en zelfs bij hoofdpijn vanuit de stijve schouders en nek. De capsules bevatten tevens L-Tryptofaan dat “repareert en kalmeert bij (langdurige) stress en inspanning”.

Klaagster maakt bezwaar tegen diverse uitingen op de website van adverteerder Food2smile www.Food2smile.nl. Zij is van mening dat bepaalde claims op de website niet kloppen.

Voor verpakkingen en gebruiksartikelen is Europese regelgeving vastgesteld: Verordening (EG) nr. 1935/2004Verordening (EG) nr. 1935/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 27 oktober 2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (…), PbEU L 338 van 13 november 2004, p. 4. en de op grond van artikel 5 van die verordening vastgestelde bijzondere maatregelen. De regel­geving is echter nog niet geheel geharmoniseerd. Artikel 6 van deze verordening biedt lidstaten de mogelijkheid om bij het ontbreken van bijzondere maatregelen nationale bepalingen te handhaven of vast te stellen.

Staatssecretaris Van Dam (EZ) heeft op 21 november 2016 de Tweede Kamer een brief gezonden over transparantie in de voedselketen. De brief bespreekt onder meer een pilot over herkomstinformatie en de advisering van deskundigen, zogenoemde Kwartiermakers.

Albert Heijn (AH) zendt een tv-commercial uit waarin zalm wordt aangeprezen door “onze zalmkweker Bjarte” op een boot in de Noorse fjorden. Bjarte vertelt dat de vis in (heel) goede omstandigheden wordt gekweekt en dat de zalm ‘heel blij’ (“happy fish”) is vanwege de prima omstandigheden: schoon water, perfecte temperatuur, net als het zuurstofgehalte. Ook geeft Bjarte aan dat alles 100% duurzaam is, dat is erg belangrijk.

Het Beleidshandboek crisisbesluitvorming en crisiscommunicatie zoönose beschrijft de samenwerking tussen de ministeries van Economische Zaken (EZ) en van Volks­gezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bij de uitbraak van een zoönose. Dit handboek is bedoeld voor de medewerkers van deze ministeries en verschaft informatie over de advies- en besluitvormingsstructuur rondom zoönosen en dient als leidraad voor de departementale samenwerking.